Μισθολογική διαφάνεια: Τι αλλάζει για εργαζόμενους και επιχειρήσεις

Το δικαίωµα των υποψηφίων να γνωρίζουν το εύρος των αµοιβών για µια θέση εργασίας, αλλά και αυστηρούς κανόνες για τις επιχειρήσεις θεσµοθετεί το νέο εργασιακό πλαίσιο από την 1η Νοεµβρίου 2026 για τη µισθολογική διαφάνεια και την ίση αµοιβή γυναικών και ανδρών. Με εγκύκλιο του υπουργείου Εργασίας δίνονται αναλυτικές οδηγίες, ενώ στο επίκεντρο βρίσκεται η υποχρέωση των εργοδοτών να διαθέτουν αντικειµενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια για τον καθορισµό των αµοιβών, αλλά και η δυνατότητα των εργαζοµένων να ζητούν πλέον συγκεκριµένα στοιχεία για το µισθολογικό επίπεδο της θέσης τους.

Από την 1η Νοεµβρίου, όλοι οι εργοδότες, ανεξάρτητα από τον αριθµό των εργαζοµένων τους, θα πρέπει να διαθέτουν και να εφαρµόζουν µισθολογικές δοµές που να εξασφαλίζουν ίση αµοιβή για όµοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας. Οι δοµές αυτές θα πρέπει να είναι τεκµηριωµένες και να επιτρέπουν τη σύγκριση των θέσεων εργασίας.

Αναλυτικά:

Αξιολόγηση. Ο µισθός δεν θα µπορεί να συνδέεται µε αόριστα ή υποκειµενικά κριτήρια. Η αξιολόγηση των θέσεων θα βασίζεται σε αντικειµενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια, όπως οι δεξιότητες, η προσπάθεια, η ευθύνη, οι συνθήκες εργασίας, η αρχαιότητα, οι σχετικές µη τεχνικές δεξιότητες, καθώς και άλλοι αντικειµενικά συναφείς παράγοντες. Η αλλαγή αυτή σηµαίνει στην πράξη ότι οι επιχειρήσεις θα πρέπει να µπορούν να τεκµηριώσουν, γιατί δύο εργαζόµενοι σε συγκρίσιµες θέσεις αµείβονται διαφορετικά.

Ενηµέρωση. Μία από τις σηµαντικότερες αλλαγές αφορά όσους αναζητούν εργασία, καθώς ο εκάστοτε υποψήφιος θα δικαιούται, πριν από την πρώτη συνέντευξη, να γνωρίζει από τον µελλοντικό εργοδότη την αρχική αµοιβή ή το εύρος της αµοιβής που αντιστοιχεί στη συγκεκριµένη θέση εργασίας. Παράλληλα, οι αγγελίες, οι προκηρύξεις και οι σχετικές δηµοσιεύσεις δεν θα µπορούν να περιλαµβάνουν αναφορές στο φύλο ή στην οικογενειακή κατάσταση, ούτε κριτήρια που οδηγούν άµεσα ή έµµεσα σε διάκριση λόγω φύλου. Στόχος είναι να περιοριστούν πρακτικές που µπορούν να οδηγήσουν σε διαφορετική µεταχείριση ανδρών και γυναικών ήδη από το στάδιο της επιλογής προσωπικού. Το υπουργείο είχε παρουσιάσει το νέο πλαίσιο ως σύστηµα διαφάνειας που λειτουργεί σε δύο στάδια, πριν και µετά την πρόσληψη. Οι εργαζόµενοι αποκτούν ένα νέο, ιδιαίτερα σηµαντικό δικαίωµα ενηµέρωσης, καθώς µπορούν να ζητούν εγγράφως: το ατοµικό επίπεδο αµοιβής τους και τα µέσα επίπεδα αµοιβής ανά φύλο, για την κατηγορία εργαζοµένων στην οποία ανήκουν, όταν πρόκειται για όµοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας. Ο εργοδότης υποχρεούται να απαντήσει εντός εύλογου χρονικού διαστήµατος και -σε κάθε περίπτωση- µέσα σε δύο µήνες από την υποβολή του αιτήµατος. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις οφείλουν να ενηµερώνουν το προσωπικό κάθε χρόνο για το συγκεκριµένο δικαίωµα και για τον τρόπο µε τον οποίο µπορεί να ασκηθεί. Η διαφάνεια, πάντως, δεν σηµαίνει δηµοσιοποίηση προσωπικών δεδοµένων. Η παροχή των πληροφοριών θα γίνεται µε τήρηση των κανόνων προστασίας προσωπικών δεδοµένων και εµπιστευτικότητας.
Ιδιαίτερα αυξηµένες υποχρεώσεις προβλέπονται για τις επιχειρήσεις που απασχολούν τουλάχιστον 100 εργαζόµενους. Οι συγκεκριµένοι εργοδότες θα πρέπει να υποβάλλουν στοιχεία σχετικά µε το µισθολογικό χάσµα µεταξύ γυναικών και ανδρών, και συγκεκριµένα για: το συνολικό µισθολογικό χάσµα, το χάσµα στα συµπληρωµατικά ή µεταβλητά στοιχεία αµοιβής, το διάµεσο µισθολογικό χάσµα, το ποσοστό ανδρών και γυναικών που λαµβάνουν µεταβλητές αποδοχές, την κατανοµή ανδρών και γυναικών στα µισθολογικά τεταρτηµόρια και το µισθολογικό χάσµα ανά κατηγορία εργαζοµένων.

Τα στοιχεία αυτά θα υποβάλλονται στον Συνήγορο του Πολίτη, ενώ συγκεκριµένες πληροφορίες θα πρέπει να παρέχονται και στους εργαζόµενους και τους εκπροσώπους τους:

* Για τις επιχειρήσεις µε 250 εργαζόµενους και άνω, η πρώτη υποβολή στοιχείων προβλέπεται έως τις 7 Ιουνίου 2027 και στη συνέχεια κάθε χρόνο.
* Για επιχειρήσεις µε 150 έως 249 εργαζόµενους, η πρώτη υποβολή γίνεται επίσης έως τις 7 Ιουνίου 2027, αλλά στη συνέχεια ανά τριετία.
* Για επιχειρήσεις µε 100 έως 149 εργαζόµενους, η πρώτη υποβολή µετατίθεται έως τις 7 Ιουνίου 2031 και στη συνέχεια πραγµατοποιείται ανά τριετία. Έτσι, το νέο σύστηµα δηµιουργεί ουσιαστικά ένα διαρκές πλαίσιο παρακολούθησης των µισθολογικών διαφορών ανάµεσα στα δύο φύλα.

Ιδιαίτερη σηµασία έχει η λεγόµενη κοινή αξιολόγηση των αµοιβών (εργοδότης και εκπρόσωποι εργαζοµένων). Η διαδικασία ενεργοποιείται όταν συντρέχουν σωρευτικά τρεις προϋποθέσεις:

* Πρώτον, διαπιστώνεται διαφορά τουλάχιστον 5% στο µέσο επίπεδο αµοιβής µεταξύ γυναικών και ανδρών σε οποιαδήποτε κατηγορία εργαζοµένων.
* ∆εύτερον, η διαφορά δεν µπορεί να δικαιολογηθεί µε αντικειµενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια.
* Τρίτον, η διαφορά δεν έχει διορθωθεί µέσα σε έξι µήνες από την υποβολή των σχετικών στοιχείων.

Πηγή: Εφημερίδα Απογευματινή