Αλλάζει ο φορολογικός χάρτης για τις επιχειρήσεις

Ένα πολυετές πακέτο φορολογικών παρεμβάσεων, που ξεκινά να ενεργοποιείται από το 2027 και ξεδιπλώνεται έως το 2034, αλλάζει σταδιακά τον φορολογικό λογαριασμό των επιχειρήσεων, με αιχμή την κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, την ταχύτερη απόσβεση των επενδύσεων και τη σημαντική αποκλιμάκωση της προκαταβολής φόρου.

Το νέο πλαίσιο δεν προβλέπει οριζόντια μείωση του συντελεστή φορολογίας των επιχειρηματικών κερδών, ο οποίος παραμένει στο 22%. Επιχειρεί, όμως, να παρέμβει σε τρία διαφορετικά σημεία που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα και τον σχεδιασμό των επιχειρήσεων: το πάγιο φορολογικό κόστος, τη ρευστότητα και την απόδοση των νέων επενδύσεων.

Η αρχή γίνεται το 2027, όταν καταργείται το τέλος επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις της περιφέρειας και ταυτόχρονα τίθενται σε εφαρμογή οι επιταχυνόμενες αποσβέσεις για νέες αγορές μηχανολογικού εξοπλισμού. Έναν χρόνο αργότερα ξεκινά η αντίστροφη μέτρηση και για το τέλος επιτηδεύματος στην Αττική, ενώ από τις φορολογικές δηλώσεις του 2029 αρχίζει η σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου των νομικών προσώπων από το 80% στο 50%.

Η πρώτη άμεση ελάφρυνση έρχεται από το 2027 και αφορά περίπου τις μισές επιχειρήσεις που σήμερα επιβαρύνονται με τέλος επιτηδεύματος.

Για το φορολογικό έτος 2026 καταργείται το τέλος για τις έδρες και τα υποκαταστήματα νομικών προσώπων που βρίσκονται εκτός Περιφέρειας Αττικής. Στην κατάργηση περιλαμβάνεται και η Περιφερειακή Ενότητα Νήσων της Αττικής.

Για τις υπόλοιπες επιχειρήσεις της Αττικής θα απαιτηθούν δύο ακόμη βήματα: το τέλος μειώνεται κατά 50% το 2028 και μηδενίζεται το 2029.

Η έκταση της παρέμβασης αποτυπώνεται στα στοιχεία του 2025, όταν τέλος επιτηδεύματος βεβαιώθηκε σε 245.003 νομικά πρόσωπα. Από αυτά, τα 121.922, δηλαδή περίπου τα μισά, είχαν έδρα εκτός Αττικής.

Το δημοσιονομικό κόστος της κατάργησης υπολογίζεται σε 82 εκατ. ευρώ το 2027, ανεβαίνει στα 138 εκατ. το 2028 και στα 195 εκατ. το 2029, για να φτάσει περίπου στα 201 εκατ. ευρώ το 2030.

Το δεύτερο σκέλος του πακέτου επιχειρεί να δώσει φορολογικό κίνητρο στις επιχειρήσεις που επενδύουν στην ανανέωση του παραγωγικού τους εξοπλισμού.

Σήμερα τα μηχανήματα και ο εξοπλισμός – με εξαίρεση ηλεκτρονικούς υπολογιστές και λογισμικό – αποσβένονται με συντελεστή 10% ετησίως, δηλαδή σε δέκα χρόνια.

Για τις δαπάνες που θα πραγματοποιούνται από την 1η Ιανουαρίου 2027 και μετά, ο χρόνος απόσβεσης περιορίζεται στα έξι χρόνια.

Η απόσβεση θα γίνεται με επιταχυνόμενο ρυθμό: 10% το πρώτο έτος, 10% το δεύτερο, 15% το τρίτο, 15% το τέταρτο και 25% σε καθένα από τα δύο τελευταία έτη.

Η αλλαγή δεν μειώνει τον ονομαστικό συντελεστή φορολογίας, αλλά επιτρέπει στην επιχείρηση να αναγνωρίσει ταχύτερα μεγαλύτερο μέρος της επενδυτικής δαπάνης, περιορίζοντας αντίστοιχα τα φορολογητέα κέρδη στα συγκεκριμένα έτη.

Η τρίτη παρέμβαση έχει μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα, αλλά αγγίζει ένα από τα σταθερά αιτήματα της επιχειρηματικής αγοράς: την προκαταβολή φόρου.

Σήμερα τα νομικά πρόσωπα προκαταβάλλουν το 80% του φόρου που αναλογεί. Από το φορολογικό έτος 2028, δηλαδή στις δηλώσεις του 2029, ο συντελεστής αρχίζει να μειώνεται κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες κάθε χρόνο.

Έτσι, η προκαταβολή θα πέσει στο 75% το 2029, στο 70% το 2030, στο 65% το 2031, στο 60% το 2032, στο 55% το 2033 και τελικά στο 50% στις δηλώσεις του 2034.

Με την ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης, η προκαταβολή των νομικών προσώπων θα έχει εξισωθεί με αυτή των ατομικών επιχειρήσεων, η οποία προβλέπεται να έχει ήδη μειωθεί από 55% σε 50%.

Υπάρχει, πάντως, μία σημαντική εξαίρεση: για τα τραπεζικά ιδρύματα η προκαταβολή φόρου παραμένει στο 100%.

Το επιχειρηματικό πακέτο έχει έτσι τρεις διαφορετικές ταχύτητες και τρεις διαφορετικές στοχεύσεις.

Η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος προσφέρει την πιο άμεση και εύκολα μετρήσιμη ελάφρυνση, αρχικά στην περιφέρεια και στη συνέχεια στην Αττική. Οι επιταχυνόμενες αποσβέσεις επιχειρούν να κατευθύνουν κεφάλαια σε παραγωγικές επενδύσεις και εκσυγχρονισμό εξοπλισμού. Και η μείωση της προκαταβολής φόρου απελευθερώνει σταδιακά ρευστότητα, με μεγαλύτερο όφελος για επιχειρήσεις που αυξάνουν την κερδοφορία τους.

Το κοινό χαρακτηριστικό είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος του οφέλους δεν έρχεται μονομιάς. Το πακέτο ξεκινά το 2027, αλλά η πλήρης εικόνα διαμορφώνεται σε βάθος χρόνου, καθώς το τέλος επιτηδεύματος μηδενίζεται παντού το 2029 και η προκαταβολή φόρου χρειάζεται έως το 2034 για να υποχωρήσει από το 80% στο 50%.

Για τις επιχειρήσεις, επομένως, το νέο φορολογικό τοπίο δεν αλλάζει τόσο τον συντελεστή φορολόγησης των κερδών όσο τον χρόνο και τον τρόπο με τον οποίο πληρώνεται ο φόρος. Και ακριβώς εκεί βρίσκεται το βασικό οικονομικό αποτύπωμα των παρεμβάσεων: λιγότερο πάγιο κόστος, ταχύτερη φορολογική αναγνώριση των επενδύσεων και περισσότερη ρευστότητα για την επόμενη ημέρα.