Άρειος Πάγος: Νέο «μπλόκο» στη μετατροπή συμβάσεων ΔΥΠΑ σε αορίστου χρόνου

Νέα απόφαση του Αρείου Πάγου 1149/2026, που αφορά εργαζόμενη προγράμματος ΔΥΠΑ σε δημόσια δομή υγείας, επιβεβαιώνει τους αυστηρούς συνταγματικούς περιορισμούς στη μετατροπή διαδοχικών συμβάσεων ορισμένου χρόνου σε αορίστου στο Δημόσιο Τομέα, ακόμη και όταν οι εργαζόμενοι καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες.

Η νέα αυτή απόφαση αποκτά ευρύτερο ενδιαφέρον για χιλιάδες εργαζόμενους που απασχολούνται σε ΟΤΑ, δημόσιες υπηρεσίες, νοσοκομεία και άλλους φορείς μέσω προγραμμάτων της ΔΥΠΑ και παραμένουν στις ίδιες θέσεις, με διαδοχικές συμβάσεις για μεγάλα χρονικά διαστήματα, αφού ουσιαστικά τους κλείνει οριστικά την «πόρτα» για να διεκδικήσουν τη μονιμοποίηση τους.

Το ζήτημα είχε αναδείξει ήδη από τις 11 Φεβρουαρίου 2024 το aftodioikisi.gr, με το δημοσίευμα “«Άρειος Πάγος: Άκυρες οι μονιμοποιήσεις σε Δημόσιο και ΟΤΑ από το 2001!»” παρουσιάζοντας αναλυτικά την απόφαση 146/2023 του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

Ειδικότερα, τότε και σύμφωνα με την  απόφαση 146/2023 του Αρείου Πάγου, κρίθηκε ότι  οι διαδοχικές συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου συναπτόμενες με το Δημόσιο, τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και τους λοιπούς φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα, από την 18η Απριλίου 2001 και εφεξής, δεν μπορούν, ούτε και με νόμο, να μετατραπούν σε συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας αόριστου χρόνου, έστω και αν καλύπτουν πάγιες και διαρκείς και όχι πρόσκαιρες ή απρόβλεπτες ανάγκες του οικείου φορέα, που προέβη στην πρόσληψη.

Όπως αναφέρεται στην απόφαση, στις συναφθείσες μετά την 18.04.2001 συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου στο δημόσιο ή σε φορείς του δημοσίου τομέα, προκύπτει ακυρότητα των τυχόν μονιμοποιήσεων που έχουν γίνει.

Η υπόθεση της εργαζόμενης στη Φλώρινα

Με τη νέα απόφαση 1149/2026, ο Άρειος Πάγος εξετάζει ειδικότερα την περίπτωση εργαζόμενης που απασχολήθηκε επί πέντε χρόνια μέσω προγράμματος του πρώην ΟΑΕΔ, σημερινής ΔΥΠΑ, σε δημόσια δομή υγείας.

Η εργαζόμενη είχε προσληφθεί στις 22 Φεβρουαρίου 2017 στο Κέντρο Υγείας Φλώρινας, μέσω ειδικού προγράμματος απασχόλησης του ΟΑΕΔ, με αρχική σύμβαση διάρκειας 12 μηνών.

Η εργασιακή σχέση παρατάθηκε διαδοχικά, με αποτέλεσμα να συνεχίσει να εργάζεται έως τις 21 Φεβρουαρίου 2022. Συνολικά, η εργασιακή της παρουσία στο δημόσιο σύστημα υγείας διήρκεσε περίπου πέντε χρόνια. Μετά τη λήξη της απασχόλησής της, προσέφυγε στη Δικαιοσύνη, ζητώντας να αναγνωριστεί ότι η διακοπή της εργασιακής σχέσης ήταν ανυπόστατη ή άκυρη και να της καταβληθούν μισθοί υπερημερίας, αφού η σύμβασή της έπρεπε να θεωρηθεί αορίστου χρόνου.

Υποστήριξε ουσιαστικά ότι οι αλλεπάλληλες ανανεώσεις δεν μπορούσαν να αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητες συμβάσεις, καθώς στην πράξη εξυπηρετούσαν διαρκείς ανάγκες του δημόσιου φορέα. Αρχικά, το Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης είχε δικαιώσει την εργαζόμενη με την απόφαση 6165/2023. Ωστόσο, η απόφαση ανατράπηκε από το Μονομελές Εφετείο Θεσσαλονίκης με την 744/2024, ενώ στη συνέχεια ο Άρειος Πάγος απέρριψε την αίτηση αναίρεσης της εργαζόμενης, επικυρώνοντας τη δικαστική κρίση ότι η συγκεκριμένη σύμβαση έληξε αυτοδικαίως με την παρέλευση της συμφωνημένης διάρκειάς της.

Τι έκρινε ο Άρειος Πάγος

Με την απόφαση 1149/2026, το Β2΄ Πολιτικό Τμήμα επανέλαβε ότι το άρθρο 103 του Συντάγματος απαγορεύει τη μετατροπή συμβάσεων ορισμένου χρόνου σε αορίστου στον δημόσιο τομέα, ακόμη και όταν οι συμβάσεις ανανεώνονται διαδοχικά και οι εργαζόμενοι καλύπτουν πάγιες ανάγκες. Το συγκεκριμένο άρθρο θέτει συγκεκριμένους κανόνες για τη στελέχωση του Δημοσίου. Ειδικότερα η παράγραφος 8 του συγκεκριμένου άρθρου προβλέπει ρητά ότι απαγορεύεται η μονιμοποίηση προσωπικού που προσλαμβάνεται με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου για την κάλυψη των προβλεπόμενων από τη διάταξη αναγκών, καθώς και η μετατροπή των συμβάσεων του σε αορίστου χρόνου. Ουσιαστικά με βάση το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο, η πολυετής απασχόληση με συμβάσεις ορισμένου χρόνου δεν οδηγεί αυτομάτως σε μετατροπή της σχέσης εργασίας σε μόνιμη.

Κατά συνέπεια, η πολυετής απασχόληση δεν αρκεί από μόνη της για τη δικαστική αναγνώριση σχέσης αορίστου χρόνου. Η συγκεκριμένη συνταγματική πρόβλεψη, που προστέθηκε με την αναθεώρηση του 2001. Η πρόσληψη τακτικού προσωπικού πρέπει να γίνεται με τις προβλεπόμενες διαδικασίες, είτε μέσω διαγωνισμού είτε με αντικειμενικά κριτήρια και υπό τον έλεγχο του ΑΣΕΠ.

Σύμφωνα με τον Άρειο Πάγο, η απαγόρευση δεν μπορεί να παρακαμφθεί με την επίκληση της πραγματικής κάλυψης πάγιων και διαρκών αναγκών, ακόμα και εάν οι εργαζόμενοι απασχολούνται επί σειρά ετών στην ίδια υπηρεσία, εκτελώντας καθήκοντα που αποτελούν μέρος της καθημερινής λειτουργίας της. Η απόφαση υπενθυμίζει, μάλιστα, ότι μετά τη συνταγματική αναθεώρηση του 2001 δεν είναι δυνατή η αξιοποίηση της διάταξης του νόμου 2112/1920 για την αναγνώριση ως αορίστου χρόνου συμβάσεων που έχουν συναφθεί με φορείς του Δημοσίου μετά την αναθεώρηση, ακόμη και όταν καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες.

Τι σημαίνει για τους συμβασιούχους των δήμων

Η συγκεκριμένη απόφαση αφορά εργαζόμενη σε δημόσια δομή υγείας και όχι υπάλληλο δήμου. Ωστόσο, το συνταγματικό ζήτημα που εξετάζει έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Στους δήμους απασχολούνται εργαζόμενοι μέσω προγραμμάτων της ΔΥΠΑ, μεταξύ των οποίων και το πρόγραμμα 55+, ενώ αρκετοί έχουν προσφύγει στη Δικαιοσύνη διεκδικώντας την παραμονή τους στην εργασία.

Το aftodioikisi.gr είχε παρουσιάσει στις 3 Μαΐου 2026 και απόφαση ασφαλιστικών μέτρων για συμβασιούχους ΔΥΠΑ 55+ σε δήμο της Αττικής. Το δικαστήριο εν προκειμένω προχώρησε σε μια αξιοπρόσεκτη ερμηνευτική προσέγγιση σταθμίζοντας την ανάγκη ειδικής προστασίας του γήρατος και του δικαιώματος στην κοινωνική ασφάλιση, που αποτυπώνονται στα άρθρα 21 παρ. 3 και 22 παρ. 5 του Συντάγματος, υπεράνω της γενικής απαγόρευσης μετατροπής συμβάσεων σε αορίστου χρόνου στο Δημόσιο. Πέραν αυτού, το δικαστήριο έκρινε ως προς το σκοπό του εν λόγω προγράμματος πως συνίσταται στη συμπλήρωση του απαιτούμενου συντάξιμου χρόνου, ώστε οι εργαζόμενοι να μην οδηγηθούν ξανά στην ανεργία σε μια ηλικία που η απορρόφησή τους από την αγορά εργασίας είναι εξαιρετικά δυσχερής. Έτσι λοιπόν, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι το όριο των 24 μηνών αφορά αποκλειστικά την υποχρέωση επιδότησης από τη Δ.ΥΠ.Α. και δεν απαγορεύει τη συνέχιση της εργασιακής σχέσης με τον φορέα. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το δικαστήριο είχε διατάξει την προσωρινή συνέχιση της απασχόλησης των εργαζομένων, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη προστασίας τους μέχρι τη συνταξιοδότηση, υπό τους όρους που καθόρισε η απόφαση.

Πρόκειται, ωστόσο, για διαφορετικό νομικό ζήτημα, καθώς η προσωρινή δικαστική προστασία δεν ισοδυναμεί με οριστική μετατροπή της σύμβασης σε αορίστου χρόνου.

Η νέα απόφαση του Αρείου Πάγου επαναφέρει έτσι στο προσκήνιο το πρόβλημα των διαδοχικών συμβάσεων στον δημόσιο τομέα και το ερώτημα πώς μπορούν να καλύπτονται οι πάγιες ανάγκες των υπηρεσιών χωρίς να παραβιάζονται οι συνταγματικοί περιορισμοί στις προσλήψεις.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι με την 815/2025 απόφασης  του Β1΄ τμήματος του Αρείου Πάγου, δικαιώθηκε αμετάκλητα και αναγνωρίστηκε ως εργαζόμενος αορίστου χρόνου, συμβασιούχος εργαζόμενος στο Δήμο Σπάτων – Αρτέμιδος ο οποίος απασχολούνταν δυνάμει αλλεπάλληλων συμβάσεων ορισμένου από το 1999. Ωστόσο η σύμβαση του ξεκινούσε πριν από την αναθεώρηση του Συντάγματος του 2001.

Αξίζει να επισημανθεί ότι ύστερα από την έκδοση των υπ’ αριθμ 19/2007 και 20/2007 – αρνητικών για τους συμβασιούχους – αποφάσεων της πλήρους Ολομέλειας του Άρειου Πάγου και εφεξής, το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας μας, έχει παγιώσει την νομολογία του, κρίνοντας ως μη νόμιμες τις αγωγές συμβασιούχων οι οποίοι απασχολούνται στο στενό και ευρύτερο Δημόσιο τομέα μετά την αναθεώρηση του Συντάγματος του 2001.

Η νομολογία αυτή του Αρείου Πάγου δεν κάμφθηκε, συνεχίζοντας να είναι αρνητική σε βάρος των συμβασιούχων και μετά την  δημοσίευση απόφασης του Δικαστηρίου Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) στην υπόθεση C‑760/18 Μ.Β. κ.λπ. κατά Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) «Δήμος Αγίου Νικολάου». Για τον συγκεκριμένο εργαζόμενο επειδή η απασχόλησή του στο Δήμο εκκινούσε από το 1999 το Β1 Τμήμα του Αρείου Πάγου με την υπ’ αρίθμ. 815/2025 απόφασή του έκρινε νόμιμη την αγωγή του, βασιζόμενο και στη νομολογία του και συγκεκριμένα στις υπ’ αρίθμ.  7/2011 και 8/2011 αποφάσεις της Πλήρους Ολομέλειας του Αρείου Πάγου οι οποίες έκριναν για συμβασιούχους που είχαν προσληφθεί πριν το 2001.