Περισσότερες από 20 κατηγορίες ασφαλισμένων –κυρίως όσοι έχουν θεμελιώσει δικαίωμα με ένσημα πριν το 1993– αποκτούν τη δυνατότητα να συνταξιοδοτηθούν εντός του 2025 και 2026, πριν τεθεί σε εφαρμογή ο μηχανισμός αύξησης των ορίων ηλικίας λόγω της μεταβολής στο προσδόκιμο ζωής.
Τα νέα όρια ισχύουν από τα 58,5 έως τα 62 έτη, προσφέροντας διέξοδο σε χιλιάδες εργαζόμενους του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που δεν επιθυμούν να αναμείνουν τις αυξήσεις που δρομολογούνται από το 2027 και μετά.
Ποιες κατηγορίες αφορά η έξοδος
Οι κατηγορίες ασφαλισμένων που ευνοούνται, χωρίζονται σε δύο βασικές ομάδες:
1. Ιδιωτικός τομέας – ΙΚΑ
Γυναίκες με 5.500 ημέρες ασφάλισης έως το 2012 και ανήλικο τέκνο μπορούν να λάβουν πλήρη ή μειωμένη σύνταξη, ανάλογα με την ηλικία.
Εργαζόμενοι με βαρέα και ανθυγιεινά ένσημα.
Άνδρες και γυναίκες με θεμελίωση δικαιώματος έως 2012.
Υπάλληλοι που είχαν συμπληρώσει 35 έτη έως το 2021.
Γυναίκες με ανήλικα τέκνα και θεμελιωμένα δικαιώματα έως το 2012.
Προσωπικό σε ειδικά καθεστώτα (π.χ. εκπαιδευτικοί, ένστολοι).
Τι αλλάζει από το 2027: Η “παγίδα” του προσδόκιμου ζωής
Από την 1η Ιανουαρίου 2027, η Ελλάδα εισέρχεται σε νέο καθεστώς, όπου το όριο ηλικίας για συνταξιοδότηση θα προσαρμόζεται αυτόματα ανά τριετία βάσει του προσδόκιμου ζωής, ακολουθώντας το μοντέλο του ΟΟΣΑ.
Οι τρεις δημογραφικοί δείκτες που καθορίζουν τις αλλαγές:
Δείκτης εξάρτησης: Οι άνω των 65 ετών φτάνουν στο 60% του ενεργού πληθυσμού, από 39% σήμερα.
Δείκτης γήρανσης: Για κάθε 170 ηλικιωμένους, υπάρχουν μόλις 100 νέοι εργάσιμης ηλικίας.
Δείκτης γονιμότητας: Μόλις 1,5 παιδιά ανά γυναίκα (στόχος 2,1), με αρνητικό ισοζύγιο γεννήσεων-θανάτων (-64.706 το 2022).
Προσδόκιμο ζωής (ΕΛΣΤΑΤ)
Άνδρες 65+: Από 18,8 έτη (2019) → 20 έτη (2030)
Γυναίκες 65+: Από 21,8 έτη (2019) → 22,9 έτη (2030)
Πόσο μπορεί να αυξηθούν τα όρια ηλικίας;
Η προσαρμογή μπορεί να γίνει με τρεις τρόπους:
| Σενάριο | Αναλογία αύξησης προσδόκιμου : αύξησης ορίου |
|---|---|
| Πλήρης | 1 προς 1 (π.χ. +1 έτος ζωής → +1 έτος ηλικίας συνταξιοδότησης) |
| Μέτρια | 1 προς 2/3 |
| Ήπια | 1 προς 1/3 |
Η πρώτη αξιολόγηση θα γίνει τέλος του 2026, με εφαρμογή από 1/1/2027, και η διαδικασία θα επαναλαμβάνεται κάθε τρία χρόνια (2029, 2032, κ.ο.κ).
Τι πρέπει να κάνουν οι ασφαλισμένοι
Οι εργαζόμενοι που θεμελιώνουν δικαίωμα μέχρι 31/12/2026 διατηρούν το σημερινό όριο εξόδου. Όσοι κατοχυρώσουν αλλά δεν έχουν θεμελιώσει θα χρειαστεί να παρακολουθούν τις αλλαγές.
Συμβουλές:
Ελέγξτε άμεσα τα ένσημα και τις ημέρες ασφάλισης.
Συμβουλευτείτε ειδικούς για σύνταξη ώστε να αποφύγετε μελλοντικές καθυστερήσεις ή εκπλήξεις.
Για γυναίκες με ανήλικα παιδιά, ακόμα και μερικά ένσημα επιπλέον μπορεί να κρίνουν την έξοδο.
Το 2025 και το 2026 αποτελούν παράθυρο ευκαιρίας για πρόωρη συνταξιοδότηση χωρίς τις επιπτώσεις του νέου συστήματος. Όμως από το 2027 και μετά, η γήρανση του πληθυσμού, η υπογεννητικότητα και η αύξηση προσδόκιμου ζωής θα λειτουργούν ως δομικά εμπόδια, αυξάνοντας σταδιακά τα όρια ηλικίας. Η ενημέρωση και η προνοητικότητα είναι πλέον απαραίτητες για κάθε ασφαλισμένο.