Κρυπτονομίσματα: Στην τελική ευθεία το νέο πλαίσιο φορολόγησης της υπεραξίας

Μέχρι τα τέλη Ιουλίου αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών, το οποίο για πρώτη φορά θεσπίζει ολοκληρωμένο πλαίσιο φορολόγησης και μεταβίβασης κρυπτονομισμάτων στην Ελλάδα.

Το σχέδιο προβλέπει φορολόγηση της υπεραξίας με συντελεστή 15%, αφορολόγητο όριο κερδών έως 500 ευρώ ετησίως, καθώς και ρυθμίσεις για κληρονομιές, δωρεές και γονικές παροχές. Παράλληλα, οι νέες διατάξεις θα έχουν αναδρομική εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2025, δίνοντας τη δυνατότητα σε επενδυτές που απέκτησαν κρυπτονομίσματα τα προηγούμενα χρόνια να δηλώσουν και να νομιμοποιήσουν τα κέρδη τους μέσω ενός συγκεκριμένου φορολογικού μηχανισμού.

Με το νέο πλαίσιο η κυβέρνηση επιχειρεί να καλύψει ένα σημαντικό κενό που υπήρχε έως σήμερα στη φορολογική αντιμετώπιση των crypto-
assets. Μέχρι σήμερα οι συναλλαγές σε κρυπτονομίσματα παρέμεναν ουσιαστικά εκτός συγκεκριμένου φορολογικού καθεστώτος, γεγονός που δημιουργούσε αβεβαιότητα τόσο για τους επενδυτές όσο και για τις φορολογικές αρχές.

Η έλλειψη θεσμικού πλαισίου δεν επέτρεπε την επιβολή φόρου στην υπεραξία από πωλήσεις κρυπτονομισμάτων, ενώ παράλληλα δημιουργούσε δυσκολίες στον έλεγχο του «Πόθεν Έσχες» και στην αξιοποίηση των συγκεκριμένων κεφαλαίων για την απόκτηση άλλων περιουσιακών στοιχείων. Ουσιαστικά κάποιος που είχε κέρδη για παράδειγμα 200.000 ευρώ δεν μπορούσε να τα χρησιμοποιήσει για την αγορά ενός πάγιου περιουσιακού στοιχείου όπως ένα ακίνητο.

Το βασικότερο στοιχείο της ρύθμισης είναι η υπαγωγή των κερδών από κρυπτονομίσματα στον φόρο υπεραξίας που ισχύει και για άλλες επενδυτικές τοποθετήσεις, όπως οι μετοχές και τα ομόλογα. Η υπεραξία θα φορολογείται με συντελεστή 15% και θα προκύπτει από τη διαφορά μεταξύ της τιμής αγοράς και της τιμής πώλησης του κρυπτοστοιχείου. Στον υπολογισμό θα λαμβάνονται υπόψη και οι άμεσα συνδεδεμένες δαπάνες αγοράς ή πώλησης.

Για λόγους απλοποίησης και περιορισμού της γραφειοκρατίας προβλέπεται αφορολόγητο όριο υπεραξίας έως 500 ευρώ ετησίως. Εφόσον τα συνολικά ετήσια κέρδη από πωλήσεις κρυπτονομισμάτων δεν υπερβαίνουν το συγκεκριμένο ποσό, δεν θα επιβάλλεται φόρος. Η ανταλλαγή ενός κρυπτονομίσματος με άλλο δεν θεωρείται φορολογητέα πράξη. Αυτό σημαίνει ότι οι επενδυτές δεν θα επιβαρύνονται φορολογικά όταν μετατρέπουν, για παράδειγμα bitcoin σε ethereum ή αντίστροφα.

Η φορολογική υποχρέωση θα προκύπτει μόνον όταν τα κρυπτονομίσματα μετατρέπονται σε ευρώ ή άλλο νόμισμα ή όταν χρησιμοποιούνται για την αγορά αγαθών και υπηρεσιών. Με αυτόν τον τρόπο η φορολόγηση συνδέεται με την πραγματική ρευστοποίηση της επένδυσης.

Σε περίπτωση που από την πώληση κρυπτονομισμάτων προκύψει ζημία, αυτή δεν χάνεται. Το αρνητικό αποτέλεσμα θα μπορεί να μεταφέρεται για 5 φορολογικά έτη και να συμψηφίζεται αποκλειστικά με μελλοντικά κέρδη από αντίστοιχες συναλλαγές.

Για πρώτη φορά τα κρυπτονομίσματα εντάσσονται ρητά και στο καθεστώς φορολόγησης κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών. Στις περιπτώσεις αυτές ως αξία κτήσης θα λαμβάνεται η αξία πάνω στην οποία υπολογίστηκε ο φόρος κληρονομιάς ή δωρεάς ή εκείνη που χρησιμοποιήθηκε για τη χορήγηση απαλλαγής. Έτσι, διαμορφώνεται σαφής φορολογική βάση για μελλοντικές μεταβιβάσεις των συγκεκριμένων περιουσιακών στοιχείων.

Με το νέο καθεστώς τα κρυπτοστοιχεία αναγνωρίζονται πλέον ως περιουσιακά στοιχεία που μπορούν να δικαιολογούν την προέλευση κεφαλαίων και να χρησιμοποιούνται για την κάλυψη τεκμηρίων. Παράλληλα, τα έσοδα από νόμιμες πωλήσεις κρυπτονομισμάτων θα μπορούν να αξιοποιούνται για την αγορά ακινήτων, συμμετοχών σε επιχειρήσεις ή άλλων επενδυτικών προϊόντων. Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει ειδικές ρυθμίσεις για τα κρυπτονομίσματα που αποκτώνται μέσω εξόρυξης (mining), staking, crypto lending και συμμετοχής σε μηχανισμούς παροχής ρευστότητας. Ο φόρος θα επιβάλλεται μόνο κατά τη μεταγενέστερη πώλησή τους, με τιμή κτήσης που θεωρείται μηδενική, εκτός εάν αποδεικνύεται διαφορετικά.