Αυτό είναι το σχέδιο νόμου που θα αμβλύνει τις μισθολογικές διαφορές μεταξύ γυναικών και ανδρών – Η παρουσίαση από τη Νίκη Κεραμέως

Αμ έπος, αμ έργον για το νομοσχέδιο που παρουσίασε η Νίκη Κεραμέως με τίτλο «Ενίσχυση της εφαρμογής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας – Ενσωμάτωση Οδηγίας (Ε.Ε.) 2023/970».

Το σχέδιο νόμου πρόκειται να τεθεί σε διαβούλευση το προσεχές χρονικό διάστημα, δηλαδή πριν ψηφιστεί στη Βουλή μέσα στον Ιούνιο, όπως είναι προγραμματισμένο. Η συγκεκριμένη οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ενσωματώθηκε στο νομοσχέδιο είναι η προτεραιότητα, δηλαδή η εξαφάνιση των έμφυλων μισθολογικών διαφορών, η αντιμετώπιση της απόστασης στις αμοιβές μεταξύ γυναικών και ανδρών. Το «ίση αμοιβή για ίση εργασία» είναι ουσιαστικά το μότο του νομοσχεδίου, καθώς, όπως αναφέρεται και στην παρουσίαση, είναι στόχος του υπουργείου «η αμοιβή να εξαρτάται από τη δουλειά και την αξία του εργαζομένου και όχι από το φύλο του». Η συγκεκριμένη προτεραιότητα είναι προκύπτουσα στοιχείων που μοιάζουν αδιαμφισβήτητα, καθώς η απόσταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν 11,1% το 2024, ενώ συγκεκριμένα στην Ελλάδα η διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών μισθολογικά έφτασε στο 13,4%.

Το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας επίσης αγγίζει και τις προσλήψεις, παρεμβαίνοντας εις βάθος στη διαδικασία τους. Σύμφωνα με τα μέτρα που περιλαμβάνει το νομοσχέδιο, ο εργοδότης θα υποχρεούται να ενημερώνει τον υποψήφιο εργαζόμενο για την αμοιβή ή το μισθολογικό εύρος της θέσης, καθώς και για τη συλλογική σύμβαση που τυχόν εφαρμόζεται. Παράλληλα, δεν θα μπορεί να ζητά πληροφορίες για τις προηγούμενες αποδοχές του υποψηφίου. Επίσης, αναφέρεται ρητά και κατηγορηματικά ότι έμφυλες και φυλετικές διακρίσεις απαγορεύονται διά νόμου, ενώ βασικό είναι ότι η αμοιβή που θα προταθεί σε έναν εργαζόμενο που εξετάζεται για όποια επιχείρηση δεν μπορεί να σχετίζεται με αυτά που λάμβανε στην προηγούμενη εργασία του, επηρεάζοντας το ποσό που προτείνεται.

Προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων

Ο εργοδότης εξακολουθεί να υποχρεούται να προσαρμόζει τις κατηγορίες θέσεων ώστε να αποτυπώνεται ορθά η αξία της εργασίας στον οργανισμό. Η Επιθεώρηση Εργασίας διατηρεί πλήρως το δικαίωμα ελέγχου και επιβολής προστίμων, όπου διαπιστώνονται παραβάσεις. Με τη συγκεκριμένη πρόβλεψη, διατηρείται η προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων, ενώ παράλληλα απλοποιούνται οι διαδικασίες για επιχειρήσεις που εφαρμόζουν συλλογικές συμβάσεις εργασίας και ενισχύεται το κίνητρο για την υπογραφή περισσότερων συλλογικών συμβάσεων. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να διαθέτουν τεκμηριωμένες μισθολογικές δομές, βασισμένες σε αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια, με σαφή διαδικασία αξιολόγησης και αναθεώρησης. Οι εργαζόμενοι θα μπορούν να ζητούν στοιχεία τόσο για το ατομικό τους επίπεδο αμοιβής όσο και για τον μέσο μισθό ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας, χωρίς ταυτοποίηση προσώπων.

Θεσπίζεται επίσης εσωτερικός έλεγχος μισθολογικού χάσματος στις επιχειρήσεις. Οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να υποβάλλουν στοιχεία σχετικά με το μισθολογικό χάσμα ανδρών – γυναικών, το μισθολογικό χάσμα στα bonus, το διάμεσο μισθολογικό χάσμα και το μισθολογικό χάσμα ανά κατηγορία εργαζομένων. Η υποχρέωση αυτή θα εφαρμόζεται κάθε χρόνο για επιχειρήσεις με 250 και άνω εργαζόμενους και ανά τριετία για μικρότερες επιχειρήσεις συγκεκριμένων κατηγοριών. Σε περίπτωση που εντοπιστεί μισθολογική διαφορά ίση ή μεγαλύτερη του 5% χωρίς αντικειμενική εξήγηση, ο εργοδότης θα υποχρεούται να προχωρήσει σε διορθωτικές παρεμβάσεις και αναμόρφωση της μισθολογικής δομής της επιχείρησης.

Το σχέδιο νόμου ενισχύει σημαντικά και τη δικαστική προστασία των εργαζομένων. Αν ο εργαζόμενος θεωρεί ότι υπάρχει διάκριση, δικαιούται να ζητήσει στοιχεία μισθών, να προσφύγει στη Δικαιοσύνη, να εκπροσωπηθεί από συνδικαλιστική οργάνωση ή φορέα ισότητας.

Το νέο πλαίσιο φέρνει περισσότερη διαφάνεια στους μισθούς, καλύτερη ενημέρωση πριν και μετά την πρόσληψη, έλεγχο για τις άδικες μισθολογικές διαφορές και διόρθωση προβλημάτων όταν εντοπίζονται ανισότητες. Παράλληλα, ενισχύεται η προστασία των εργαζομένων, με ισχυρότερα δικαιώματα και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση περιπτώσεων άνισης μεταχείρισης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι μέχρι σήμερα η κ. Κεραμέως έχει ενσωματώσει, στο υπό επεξεργασία σχέδιο νόμου, 65 προτάσεις που έχουν καταθέσει οι εθνικοί κοινωνικοί εταίροι, εκπρόσωποι εργαζομένων και εργοδοτών.

Παράλληλα στο νομοσχέδιο προβλέπονται, μεταξύ άλλων, διατάξεις που προβλέπουν:

Βαρέα και ανθυγεινά, Θεσμοθέτηση Ψηφιακού Μητρώου Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας

• Ένταξη συγκεκριμένων κατηγοριών εργαζομένων του ΕΣΥ και του ΕΚΑΒ στα βαρέα και ανθυγεινά (νοσηλευτές, βοηθοί νοσηλευτών, οδηγοί και βοηθοί ασθενοφόρων – διασωστών) – με δυνατότητα συνταξιοδότησης στο 62ο έτος με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης, εκ των οποίων 12 έτη στις συγκεκριμένες ειδικότητες, ενώ παρέχεται και η δυνατότητα αναγνώρισης και εξαγοράς προηγούμενου χρόνου απασχόλησης για συμπλήρωση των απαιτούμενων προϋποθέσεων ασφάλισης. Εξομοιώνονται οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης με εκείνες που ισχύουν για αντίστοιχες ειδικότητες του πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
• Αναγνώριση του χρόνου μαθητείας στις ΕΠΑ.Σ. Μαθητείας της ΔΥΠΑ ως πρακτικής άσκησης / προϋπηρεσίας για απόκτηση, αναβάθμιση ή επέκταση επαγγελματικής άδειας και πιστοποίησης.
• Δυνατότητα απομακρυσμένης συμμετοχής στη διαδικασία επίλυσης εργατικών διαφορών στην Επιθεώρηση Εργασίας.
• Θεσμοθέτηση Ψηφιακού Μητρώου Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας (ΣΣΕ), ώστε οι οργανώσεις να καταθέτουν ηλεκτρονικά συλλογικές ρυθμίσεις με σκοπό την ευκολότερη πρόσβαση από τους πολίτες στο περιεχόμενο των ΣΣΕ και την παρακολούθηση της κάλυψης των εργαζομένων από ΣΣΕ.

Η ενημέρωση από το υπουργείο Εργασίας

Το νέο σχέδιο νόμου του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης με τίτλο «Ενίσχυση της εφαρμογής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας, και λοιπές διατάξεις – Ενσωμάτωση Οδηγίας (Ε.Ε.) 2023/970» παρουσίασε η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, σε συνέντευξη Τύπου, στην οποία συμμετείχαν και οι δύο γενικοί γραμματείς, Νίκος Μηλαπίδης και Κωνσταντίνος Τσαγκαρόπουλος.

Η κ. Κεραμέως δήλωσε: «Με το νέο νομοσχέδιο πραγματοποιούμε ένα ακόμα αποφασιστικό βήμα προς μια αγορά εργασίας με περισσότερη διαφάνεια, ίσες ευκαιρίες και ουσιαστική προστασία των εργαζομένων. Στόχος είναι να διασφαλιστεί στην πράξη ότι η αμοιβή ενός εργαζομένου δεν θα επηρεάζεται από το φύλο του, αλλά αποκλειστικά από την εργασία που προσφέρει και από την αξία του».

Το νέο σχέδιο νόμου –ενσωματώνοντας την Οδηγία Ε.Ε. 2023/970– εισάγει για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο διαφάνειας στις αμοιβές, τόσο πριν από την πρόσληψη όσο και κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης. Κατά τη διαδικασία επιλογής προσωπικού, ο εργοδότης θα υποχρεούται να ενημερώνει τον υποψήφιο για την αμοιβή ή το μισθολογικό εύρος της θέσης, καθώς και για τη σχετική συλλογική σύμβαση, όπου υπάρχει, ενώ δεν θα επιτρέπεται να ζητά πληροφορίες για προηγούμενες αποδοχές. Παράλληλα, η διαδικασία πρόσληψης θα πρέπει να είναι ουδέτερη ως προς το φύλο και χωρίς διακρίσεις.

Το νέο πλαίσιο συνδέεται και με την προσπάθεια για ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Προβλέπει ότι όταν εφαρμόζεται συλλογική σύμβαση εργασίας, θεωρείται καταρχήν ότι δεν υπάρχουν αδικαιολόγητες μισθολογικές διακρίσεις και ότι οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας μπορούν να χρησιμοποιούνται ως βάση για τη δημιουργία μισθολογικών δομών στις επιχειρήσεις.