Κώστας Λαγουβάρδος: Η κλιματική αλλαγή είναι εδώ – Όλο και συχνότερα τα ακραία φαινόμενα

Το εφετινό καλοκαίρι στην Ευρώπη δείχνει ότι η κλιματική αλλαγή είναι εδώ και ότι ολοένα και συχνότερα θα βλέπουμε τέτοια ακραία θερμοκρασιακά φαινόμενα τονίζει ο Κώστας Λαγουβάρδος, Μετεωρολόγος και Διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών. Σύμφωνα με τον κ. Κ. Λαγουβάρδο όσο δεν αντιμετωπίζουμε την αιτία που δημιουργεί την κλιματική αλλαγή, δηλαδή δεν περιορίζουμε τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου, οι αλλαγές του κλίματος θα είναι ολοένα και πιο έντονες. Η θερμοκρασία θα συνεχίσει να ανεβαίνει όλες τις εποχές του χρόνου, τα καλοκαίρια θα γίνονται ακόμα πιο ζεστά, με πιο συχνούς και παρατεταμένους καύσωνες, τα χιόνια θα μειώνονται διαταράσσοντας τον υδρολογικό κύκλο.

Μιλώντας για την διαχείριση των υδατικών πόρων στη χώρα μας σημειώνει ότι το θέμα της έλλειψης νερού δεν εξαρτάται όμως μόνο από τη βροχή ή το χιόνι αλλά και από το πως διαχειριζόμαστε αυτόν τον πολύτιμο φυσικό πόρο. Πρέπει να δούμε πώς θα μπορέσουμε να περιορίσουμε τις απώλειες στα δίκτυα, πως θα μειώσουμε την κατανάλωση νερού σε δραστηριότητες όπως η αγροτική παραγωγή, πώς θα μπορέσουμε να επαναχρησιμοποιήσουμε το νερό. Με λίγα λόγια θα έλεγα ότι η βασική πρόκληση για την Ελλάδα αφορά στη διαθεσιμότητα, την εποχικότητα και τη βιώσιμη κατανομή ενός φυσικού πόρου που σταδιακά μειώνεται. Η γεωγραφική θέση της χώρας μας, σε συνδυασμό με την κλιματική αλλαγή και την υψηλή εποχική ζήτηση, επιβάλλει την άμεση διαμόρφωση μιας βιώσιμης υδατικής πολιτικής.

Που αποδίδετε το τεράστιο πρόβλημα ξηρασίας που ταλαιπωρεί φέτος την Ευρωπαϊκή Ήπειρο μετά από αρκετά χρόνια. Είναι παροδικό ή έχει αλλάξει η εικόνα της ατμόσφαιρας;

Η Ευρώπη φέτος ταλαιπωρήθηκε από πολύ υψηλές θερμοκρασίες και παρατεταμένους και διαδοχικούς καύσωνες. Σε ορισμένες περιοχές της Δυτικής Ευρώπης το καλοκαίρι του 2026 ήταν το θερμότερο που έχει καταγραφεί ποτέ. Η περίοδος αυτή των υψηλών θερμοκρασιών συνοδεύτηκε από έλλειψη βροχοπτώσεων και ξηρασία, με σημαντικές επιπτώσεις, μεταξύ άλλων, και στην αγροτική παραγωγή. Παρόλο που οι θερμοκρασίες πλέον έχουν να επανέλθει στα κανονικά και οι βροχές στα δυτικά της ηπείρου μας έχουν ξεκινήσει, το φετινό καλοκαίρι δείχνει ότι κλιματική αλλαγή είναι εδώ και ότι ολοένα και συχνότερα θα βλέπουμε τέτοια ακραία θερμοκρασιακά φαινόμενα.

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη του Κώστα Λαγουβάρδου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ:

Ερ. Τι πρέπει να περιμένουμε κατά τη γνώμη σας τα επόμενα χρόνια σε σχέση με την κλιματική αλλαγή; Είναι πολύ άσχημα τα πράγματα;

Όσο δεν αντιμετωπίζουμε την αιτία που δημιουργεί την κλιματική αλλαγή, δηλαδή δεν περιορίζουμε τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου, οι αλλαγές του κλίματος θα είναι ολοένα και πιο έντονες. Η θερμοκρασία θα συνεχίσει να ανεβαίνει όλες τις εποχές του χρόνου, τα καλοκαίρια θα γίνονται ακόμα πιο ζεστά, με πιο συχνούς και παρατεταμένους καύσωνες, τα χιόνια θα μειώνονται διαταράσσοντας τον υδρολογικό κύκλο. Ταυτόχρονα θα βιώνουμε όλο και πιο συχνά έντονα και ακραία καιρικά φαινόμενα, με σημαντικές συνέπειες στις ζωές και στις περιουσίες των πολιτών. Όλα αυτά δεν είναι σενάρια, είναι πλέον μια νέα πραγματικότητα που τη βιώνουμε όλοι μας.

Όμως δεν βλέπουμε κάποια ιδιαίτερη ευαισθητοποίηση και από πλευράς κρατικών ή υπέρ κρατικών δομών και φορέων. Το αντίθετο θα έλεγα;

Η επιστημονική κοινότητα εδώ και πολλά χρόνια έχει εντοπίσει το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής και μάλιστα πρόσφατα έχει τονίσει την επιτάχυνση των αλλαγών μέσα στην τρέχουσα δεκαετία. Να τονίσω εδώ ότι πλέον οι επιστήμονες έχουμε στα χέρια μας πάρα πολύ μεγάλο αριθμό δεδομένων και μετρήσεων, στοιχεία τα οποία μας καταδεικνύουν το μέγεθος του προβλήματος. Επομένως κανείς πλέον δεν μπορεί να πει ότι δεν ξέρουμε τι συμβαίνει με το κλίμα του πλανήτη μας.

Δυστυχώς όμως ως κοινωνίες και κράτη δεν προχωράμε όσο γρήγορα χρειάζεται, τρέχουμε ασθμαίνοντας πίσω από την κλιματική αλλαγή. Οι συγκεντρώσεις του διοξειδίου του άνθρακα και άλλα θερμοκηπικών αερίων αυξάνονται συνεχώς, όπως καταδεικνύουν κάθε μήνα οι μετρήσεις σε όλο τον πλανήτη. Αν δεν περιορίσουμε δραστικά αυτές τις συγκεντρώσεις, το πρόβλημα θα παραμένει και θα χειροτερεύει.

Ερ. Για την Ελλάδα και ιδιαίτερα για την λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου πώς βλέπεται ότι θα εξελιχθούν τα πράγματα; Τι εκτιμά η επιστημονική κοινότητα ,

Πρόσφατες μελέτες που έχουμε κάνει στο Αστεροσκοπείο έχουν καταδείξει ότι η θερμοκρασία στη χώρα μας ήδη έχει ανέβει κατά μέσον όρο 1.5 βαθμούς τα τελευταία 30 χρόνια. Αυτή είναι μία μεγάλη αύξηση μέσα σε τρεις μόλις δεκαετίες. Να τονίσουμε εδώ ότι αυτή η αύξηση δεν είναι ομοιόμορφα κατανεμημένη στη χώρα μας, υπάρχουν περιοχές μακριά από τη θάλασσα, όπως για παράδειγμα στη Δυτική Μακεδονία, όπου η αύξηση της θερμοκρασίας έχει ξεπεράσει τους 2βαθμούς τα τελευταία 30 χρόνια, ενώ σε περιοχές κοντά στη θάλασσα, όπως στις Κυκλάδες και στην Κρήτη, η αύξηση είναι 1 βαθμός. Ταυτόχρονα διαπιστώνουμε, κυρίως λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας, μείωση των χιονοπτώσεων και της χιονοκάλυψης στα ελληνικά βουνά, γεγονός το οποίο διαταράσσει τον υδρολογικό κύκλο. Τι θα συμβεί στο μέλλον; για τις επόμενες δεκαετίες οι κλιματικές προβολές δείχνουν περαιτέρω άνοδο της θερμοκρασίας και περαιτέρω μείωση της χιονοκάλυψης στη χώρα μας.

Ερ. Στη χώρα μας παρότι είχαμε καλύτερη υδρολογική περίοδο, τα ποτάμια και οι λίμνες έχουν και εφέτος σοβαρό πρόβλημα;

Μετά από δύο χρόνια περιορισμένων βροχοπτώσεων, η υδρολογική περίοδος 2025-2026 ήταν πλούσια σε βροχές, κυρίως στη Δυτική Ελλάδα, και αυτό έδωσε μία σημαντική «ανάσα» στα ποτάμια και στους ταμιευτήρες της χώρας μας. Δεν πρέπει όμως να εφησυχάζουμε. Το πρόβλημα θα επανέλθει σύντομα αν την επόμενη υδρολογική χρονιά που ξεκινάει σε λίγο έχουμε περιορισμένες βροχοπτώσεις. Πέρα όμως από τις βροχοπτώσεις, όπως θίξαμε και παραπάνω μειώνονται οι χιονοπτώσεις που επίσης αποδίδουν σημαντικές ποσότητες νερού στους υδροφόρους ορίζοντες και στους ταμιευτήρες.

Το θέμα της έλλειψης νερού δεν εξαρτάται όμως μόνο από τη βροχή ή το χιόνι αλλά και από το πως διαχειριζόμαστε αυτόν τον πολύτιμο φυσικό πόρο. Πρέπει να δούμε πώς θα μπορέσουμε να περιορίσουμε τις απώλειες στα δίκτυα, πως θα μειώσουμε την κατανάλωση νερού σε δραστηριότητες όπως η αγροτική παραγωγή, πώς θα μπορέσουμε να επαναχρησιμοποιήσουμε το νερό. Με λίγα λόγια θα έλεγα ότι η βασική πρόκληση για την Ελλάδα αφορά στη διαθεσιμότητα, την εποχικότητα και τη βιώσιμη κατανομή ενός φυσικού πόρου που σταδιακά μειώνεται. Η γεωγραφική θέση της χώρας μας, σε συνδυασμό με την κλιματική αλλαγή και την υψηλή εποχική ζήτηση, επιβάλλει την άμεση διαμόρφωση μιας βιώσιμης υδατικής πολιτικής.