Κονδύλια ύψους 20 δισ. ευρώ για τη γεωργία και τις αγροτικές περιοχές της Ελλάδας προβλέπει η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική για την επόμενη εξαετία, όπως επισήμανε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτης Σχοινάς, στην εναρκτήρια τοποθέτησή του στην 4η συνεδρίαση του Εθνικού Διαλόγου για τη νέα ΚΑΠ, που πραγματοποιείται στην Αμερικανική Γεωργική Σχολή στη Θεσσαλονίκη.
Υπογραμμίζοντας ότι το ποσό είναι σημαντικό, ο ίδιος τόνισε ωστόσο, ότι η συζήτηση για τη νέα ΚΑΠ δεν μπορεί να εξαντληθεί στους αριθμούς. Το κρίσιμο, όπως είπε, είναι ο τρόπος με τον οποίο θα αξιοποιηθούν οι πόροι και το αποτύπωμα που θα αφήσουν στην ελληνική γεωργία έως το 2034.
«Τα 20 δισ. ευρώ αποκτούν πραγματική αξία όταν δεν μεταφράζονται απλώς σε επιταγές και στήριξη εισοδήματος, αλλά σε παραγωγή, ανταγωνιστικότητα και υπεραξία», τόνισε, θέτοντας ως βασικό στόχο τη μετάβαση από μια πολιτική επιδοτήσεων σε μια πολιτική παραγωγικής αξίας.
Ο κ. Σχοινάς χαρακτήρισε τη νέα ΚΑΠ διαφορετική από τις προηγούμενες, καθώς σχεδιάζεται σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας και γεωπολιτικών προκλήσεων. Στο επίκεντρο, όπως ανέφερε, βρίσκονται πλέον η ευρωπαϊκή αυτονομία, η επισιτιστική ασφάλεια, η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και η διαχείριση των υδάτινων πόρων.
«Υπάρχει περιθώριο για κάτι πολύ μεγάλο στο νερό»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο ζήτημα του νερού, σημειώνοντας ότι η γεωργία αντιπροσωπεύει περίπου το 80%- 85% της συνολικής κατανάλωσης νερού. Για την Ελλάδα και ιδιαίτερα για τη Μεσόγειο, οι ανάγκες, όπως είπε, είναι διαφορετικές και πιο επείγουσες σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές περιοχές.
Αρδευτικές υποδομές, αποθήκευση νερού, εξοικονόμηση και ορθολογική χρήση, σύμφωνα με τον υπουργό, δεν αποτελούν πλέον μακροπρόθεσμους στόχους, αλλά άμεση εθνική προτεραιότητα.
Στο πλαίσιο αυτό, ανακοίνωσε ότι κατά τους πρώτους μήνες της θητείας του κατευθύνθηκαν 80 εκατ. ευρώ σε μικρής κλίμακας δημόσια αρδευτικά έργα, με δικαιούχους τους δήμους, προκειμένου να ενισχυθούν οι αρδευτικές υποδομές.
Ωστόσο, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο για μια πολύ μεγαλύτερη παρέμβαση στον συγκεκριμένο τομέα, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «όταν μιλάμε για το νερό, για την άρδευση, υπάρχει περιθώριο για κάτι μεγάλο, πολύ μεγάλο», το οποίο, όπως σημείωσε, μπορεί να περάσει μέσα από τη νέα ΚΑΠ.
Ο μικρός κλήρος και η ανάγκη για περισσότερες συνεργασίες
Αναφερόμενος εκτενώς στα διαρθρωτικά προβλήματα της ελληνικής γεωργίας, τα οποία, όπως είπε, παραμένουν άλυτα εδώ και χρόνια, ο ίδιος είπε: «Επτά στις δέκα αγροτικές εκμεταλλεύσεις στην Ελλάδα είναι έως 50 στρέμματα, γεγονός που αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της ελληνικής γεωργικής παραγωγής και δεν μπορεί να αλλάξει άμεσα».
Ωστόσο, σύμφωνα με τον κ. Σχοινά, το πρόβλημα του μικρού κλήρου μπορεί να αντιμετωπιστεί σε σημαντικό βαθμό μέσω της συνεργασίας. Μόλις το ένα πέμπτο της ελληνικής παραγωγής συμμετέχει σήμερα σε συνεταιριστικά σχήματα, ποσοστό χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η ενίσχυση των συνεργατικών σχημάτων, όπως εξήγησε, μπορεί να δημιουργήσει οικονομίες κλίμακας, να διευκολύνει τις επενδύσεις, την κοινή χρήση εξοπλισμού και την πρόσβαση στις αγορές. «Αυτό που μας λείπει σε μέγεθος στη γη μπορούμε να το αποκτήσουμε μέσα από τη συνεργασία», τόνισε εμφατικά.
«Η γνώση θα είναι εξίσου σημαντική με το νερό και τη γη»
Στο ίδιο πλαίσιο, ο κ. Σχοινάς έθεσε ως κρίσιμο ζήτημα την εκπαίδευση και την κατάρτιση των παραγωγών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, το 94,4% των διαχειριστών αγροτικών εκμεταλλεύσεων στη χώρα βασίζεται κυρίως στην πρακτική εμπειρία, ενώ μόλις 0,7% διαθέτει αγροτική εκπαίδευση ή κατάρτιση.
Το μοντέλο αυτό, όπως είπε, μπορεί να είχε μεγαλύτερη λογική τις προηγούμενες δεκαετίες, όμως η σύγχρονη ευρωπαϊκή γεωργία απαιτεί ένα «ποιοτικό άλμα» στη γνώση και στις δεξιότητες.«Στην επόμενη δεκαετία η γνώση και η κατάρτιση θα είναι εξίσου σημαντικός παράγοντας όπως είναι το νερό και η γη», τόνισε.
Μεγάλη πρόκληση αποτελεί και η ανανέωση του αγροτικού πληθυσμού. Ο κ. Σχοινάς ανέφερε ότι στην Ελλάδα υπάρχουν περισσότεροι από 200.000 αγρότες, με σχεδόν το ένα τρίτο να είναι άνω των 65 ετών.
Η προσέλκυση νέων στον πρωτογενή τομέα, όπως σημείωσε, δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στα κίνητρα πρώτης εγκατάστασης. Χρειάζονται πρόσβαση στη γη και στη χρηματοδότηση, εκπαίδευση, υποδομές, συμβουλευτικές υπηρεσίες, αλλά και κοινωνικές υποδομές, όπως παιδικοί σταθμοί. «Οι νέοι δεν θα επιστρέψουν στη γη από νοσταλγία. Θα επιστρέψουν μόνο αν δουν στη γη προοπτική», ανέφερε.
Νέο σύστημα πληρωμών και «τέλος» στα προβλήματα του MyAgro
Σημαντικό μέρος της τοποθέτησης του υπουργού αφορούσε την αξιοπιστία του συστήματος αγροτικών πληρωμών, την οποία χαρακτήρισε προϋπόθεση για την επιτυχία συνολικά της νέας αγροτικής πολιτικής.
Όπως είπε, η Ελλάδα πρέπει να αποκτήσει ένα μόνιμο, αξιόπιστο, δίκαιο και διαφανές σύστημα πληρωμών, το οποίο θα βρίσκεται στα χέρια της Ελληνικής Δημοκρατίας και δεν θα εξαρτάται από εταιρείες, ιδιώτες ή άλλους εξωτερικούς παράγοντες.
Το νέο σύστημα, σύμφωνα με τον ίδιο θα είναι διαλειτουργικό και διασυνδεδεμένο με τις βάσεις δεδομένων του κράτους, ενώ αναφέρθηκε ειδικότερα στην προσπάθεια που βρίσκεται σε εξέλιξη μέσω του MyAgro.
Ο κ. Σχοινάς αναγνώρισε ότι η πρώτη εφαρμογή ενός νέου και σύνθετου ψηφιακού συστήματος παρουσιάζει προβλήματα και χρειάζεται χρόνο προσαρμογής. Ωστόσο, προχώρησε σε σαφή δέσμευση προς τους παραγωγούς:
«Αυτή θα είναι η τελευταία χρονιά που θα μιλάμε για προβλήματα στο MyAgro», ανέφερε, προσθέτοντας ότι από την επόμενη περίοδο το σύστημα θα είναι τυποποιημένο, διασυνδεδεμένο, εύκολο, γρήγορο και προσιτό σε όλους.
Το «παραγωγικό συμβόλαιο» έως το 2034
Ως κεντρικό στόχο, ο ίδιος έθεσε ένα νέο παραγωγικό συμβόλαιο για την ελληνική γεωργία, το οποίο δεν θα περιορίζεται στις οικονομικές ενισχύσεις, αλλά θα περιλαμβάνει την ανάπτυξη, την ανθεκτικότητα, την προστασία του περιβάλλοντος, την κοινωνική συνοχή και τις παραγωγικές επενδύσεις.
Όπως υπογράμμισε, η επιτυχία της νέας ΚΑΠ δεν θα πρέπει να μετρηθεί το 2034 μόνο από το ποσοστό απορρόφησης ή από το ύψος των χρημάτων που θα εισρεύσουν στη χώρα. Το πραγματικό αποτέλεσμα θα πρέπει να είναι περισσότεροι νέοι αγρότες, καλύτερα εκπαιδευμένοι παραγωγοί, ισχυρότερες συνεργασίες, σύγχρονες υποδομές και επάρκεια νερού.
«Όταν τελειώσει η νέα ΚΑΠ, το 2034, πρέπει να έχει αφήσει πίσω της κάτι περισσότερο από μια πληρωμή. Πρέπει να έχει αφήσει πίσω της παραγωγική αξία, υπεραξία», τόνισε, περιγράφοντας το μεγάλο στοίχημα ως τη μετάβαση «από μια πολιτική επιδοτήσεων και πληρωμών σε μια πολιτική υπεραξίας».
Ο κ. Σχοινάς έκλεισε την τοποθέτησή του με την ιστορία που απέδωσε στον Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ για τον πολιτικό που «ποτίζει ένα δέντρο» γνωρίζοντας ότι μπορεί να μην είναι ο ίδιος εκείνος που θα καθίσει στη σκιά του. «Το 2034 είναι μακριά», είπε, «αλλά βλέπω νέους ανθρώπους εδώ οι οποίοι δικαιούνται να προσβλέπουν στη σκιά αυτού του δέντρου που σήμερα αρχίζουμε να ποτίζουμε».
Α.Φιλιππής:Σκληρή διαπραγμάτευση για πόρους, ενισχύσεις και το μέλλον της ελληνικής υπαίθρου
Σαφές μήνυμα για τις ελληνικές προτεραιότητες στις διαπραγματεύσεις για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική έστειλε ο γ.γ Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του ΥΠΑΑΤ, Αντώνης Φιλιππής.
Όπως είπε, η νέα ΚΑΠ 2028-2034 βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων, με την Ελλάδα να ζητά ισχυρή και διακριτή χρηματοδότηση για τη γεωργία. Η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει συνολικό προϋπολογισμό περίπου 294 δισ. ευρώ για την ΚΑΠ, μέσα σε ένα νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο σχεδόν 2 τρισ. ευρώ, αλλάζοντας παράλληλα τον τρόπο διαχείρισης των πόρων.
Κεντρική αλλαγή, είναι η μεγαλύτερη ευελιξία μέσω των Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων Εταιρικής Σχέσης, εξέλιξη που, σύμφωνα με τον κ. Φιλιππή, αυξάνει την ευθύνη των κρατών-μελών. Η Αθήνα επιμένει ότι η ευελιξία δεν πρέπει να οδηγήσει σε αποδυνάμωση της ΚΑΠ.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις άμεσες ενισχύσεις, με στόχο μεγαλύτερη στήριξη μικρών και μεσαίων εκμεταλλεύσεων, αλλά και προσαρμογή στους ελληνικούς ιδιαιτερότητες: μικρό και κατακερματισμένο κλήρο, ορεινότητα, νησιωτικότητα και υψηλό κόστος παραγωγής.
Ήδη, όπως ανέφερε, έχουν επιτευχθεί αλλαγές υπέρ των ελληνικών θέσεων, μεταξύ άλλων για τα συλλογικά σχήματα παραγωγών και τη συνέχιση των πληρωμών μετάβασης, ενώ παραμένει ανοικτό το ζήτημα της στήριξης επενδύσεων στη μεταποίηση και εμπορία.
«Δεν διαπραγματευόμαστε μόνο χρηματοδοτήσεις», τόνισε, αλλά την αναπτυξιακή προοπτική της ελληνικής υπαίθρου, με στόχο δίκαιο εισόδημα, προσέλκυση νέων στη γεωργία και μια ισχυρή, πραγματικά κοινή ΚΑΠ.
Α. Ζέρβα:Την επόμενη εβδομάδα η πρόσκληση ύψους 263,5 εκατ. ευρώ για τα Σχέδια Βελτίωσης
Την επόμενη εβδομάδα δημοσιεύεται η νέα πρόσκληση για τα Σχέδια Βελτίωσης, συνολικής δημόσιας δαπάνης 263,5 εκατ. ευρώ, για εκσυγχρονισμό εκμεταλλεύσεων, μείωση κόστους και εξοικονόμηση νερού και ενέργειας, ανακοίνωσε από το βήμα της σημερινής συνεδρίασης η γ.γ Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Αργυρώ Ζέρβα.
Τόνισε δε ότι έχει ξεκινήσει η ενεργοποίηση του Ταμείου Αγροτικής Επιχειρηματικότητας, με 160 εκατ. ευρώ από το Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ, που μπορούν να κινητοποιήσουν περισσότερα από 350 εκατ. ευρώ. Οι λεπτομέρειες θα παρουσιαστούν σε ειδική εκδήλωση του ΥπΑΑΤ στη ΔΕΘ.
Στο επίκεντρο του Εθνικού Διαλόγου βρίσκονται οι έξι στόχοι της νέας ΚΑΠ: εισοδηματική στήριξη, ανανέωση γενεών, πράσινη μετάβαση, διαχείριση κρίσεων, ψηφιοποίηση και ανάπτυξη της υπαίθρου.
Η κ. Ζέρβα τόνισε ότι δεν έχουν οριστικοποιηθεί οι εθνικές θέσεις, καθώς το ΥΠΑΑΤ βρίσκεται στη φάση αξιολόγησης και σύνθεσης των προτάσεων. Ήδη 11 φορείς έχουν καταθέσει γραπτώς θέσεις, ενώ μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνονται ισχυρότερα κίνητρα για συνεταιρισμούς, μεγαλύτερος ρόλος των Περιφερειών και στοχευμένη στήριξη στρατηγικών κλάδων. Ο διάλογος που άνοιξε σήμερα, όπως είπε, διευρύνεται μέσω της δημόσιας διαβούλευσης, με στόχο οι τελικές εθνικές θέσεις να αποτελέσουν προϊόν τεκμηρίωσης και ουσιαστικής συμμετοχής του αγροτικού κόσμου.
Jeff Lansdale:«Να βγούμε από το τσιμέντο και να επιστρέψουμε στη γη»
Στη σημασία της εκπαίδευσης, της βιωσιμότητας και της υπεύθυνης διαχείρισης της γης αναφέρθηκε στον χαιρετισμό του ο πρόεδρος της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής, Dr. Jeff Lansdale.
Καλωσορίζοντας τους παραγωγούς και τους συμμετέχοντες, τόνισε ότι η σχολή, με ιστορία 122 ετών, έχει ως αποστολή να εκπαιδεύει ανθρώπους που μπορούν να συμβάλουν σε μια πιο βιώσιμη και παραγωγική γεωργία.
Ο Dr. Lansdale επικαλέστηκε τα λόγια του Μίκη Θεοδωράκη προς μαθητές της Σχολής, υπογραμμίζοντας την ανάγκη η κοινωνία να ξαναβρεί τη σχέση της με τη γη και τη φύση. Όπως σημείωσε, οι νέοι που εκπαιδεύονται στον αγροτικό τομέα προετοιμάζονται για έναν παραγωγικό τρόπο ζωής και μια εργασία με ουσιαστική κοινωνική αξία.
