Tο Αυτόνομο Δίκτυο Εκπαιδευτικών Π.Ε. αντιδρά στο νέο πλαίσιο για τις σχολικές εκδρομές, τις εκπαιδευτικές επισκέψεις και τις μαθητικές μετακινήσεις, καταγγέλλοντας ότι αυξάνει τη γραφειοκρατία και μεταφέρει πρόσθετες ευθύνες στους εκπαιδευτικούς. Όπως υποστηρίζει, το νέο πλαίσιο τους καλεί μεταξύ άλλων να ελέγχουν την καταλληλότητα χώρων και να «επιβλέπουν την τήρηση των ορίων ταχύτητας» στα λεωφορεία. Παράλληλα, κάνει λόγο για νέες επιτροπές, περισσότερες διαδικασίες και πρόσθετο διοικητικό φόρτο ακόμη και για ημερήσιες μετακινήσεις. Το Δίκτυο επισημαίνει την αντίφαση ανάμεσα στην απαίτηση για περισσότερες βιωματικές δράσεις και στα εμπόδια που, όπως αναφέρει, δυσκολεύουν την υλοποίησή τους. Ζητά σαφή όρια στις ευθύνες των συνοδών, απλοποίηση των διαδικασιών και αναλογικότητα των απαιτήσεων. Παράλληλα, καλεί τη ΔΟΕ να παρέμβει άμεσα για την τροποποίηση των επίμαχων διατάξεων.
Αναλυτικά η ανακοίνωση:
Νέο πλαίσιο για τις σχολικές εκδρομές: περισσότερη γραφειοκρατία και ευθύνη στους εκπαιδευτικούς αντί για ουσιαστική στήριξη
Η πολιτική ηγεσία του ΥΠΑΙΘΑ προχώρησε στην έκδοση νέου πλαισίου για τις σχολικές εκδρομές, τις εκπαιδευτικές επισκέψεις και τις μετακινήσεις των μαθητών/τριών, χωρίς να προηγηθεί ο ουσιαστικός διάλογος με τις εκπαιδευτικές Ομοσπονδίες που είχε δεσμευτεί ότι θα πραγματοποιήσει. Για ακόμη μία φορά, ρυθμίσεις που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινή λειτουργία των σχολείων αποφασίζονται χωρίς να λαμβάνονται ουσιαστικά υπόψη οι απόψεις εκείνων που καλούνται να τις εφαρμόσουν.
Οι εκπαιδευτικές επισκέψεις και οι σχολικές εκδρομές αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Δεν είναι απλές μετακινήσεις μαθητών εκτός σχολείου. Αποτελούν πεδίο βιωματικής μάθησης, συνδέονται με τα διδακτικά αντικείμενα, διευρύνουν τις εκπαιδευτικές εμπειρίες των παιδιών και αποτελούν σημαντική διάσταση του ευρύτερου παιδαγωγικού έργου του σχολείου.
Η ασφάλεια των μαθητών/τριών κατά τη διάρκειά τους αποτελεί αυτονόητη και αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Άλλο όμως η ευθύνη των εκπαιδευτικών για την παιδαγωγική καθοδήγηση, την εποπτεία και την προστασία των μαθητών και άλλο η μετακύληση σε αυτούς τεχνικών και ελεγκτικών αρμοδιοτήτων για τις οποίες ούτε θεσμική αρμοδιότητα ούτε εξειδικευμένες γνώσεις διαθέτουν.
Δυστυχώς, το νέο πλαίσιο, αντί να απλοποιεί τις διαδικασίες και να στηρίζει τα σχολεία στην οργάνωση περισσότερων και ασφαλέστερων εκπαιδευτικών δράσεων, δημιουργεί ένα σύνθετο πλέγμα νέων υποχρεώσεων, γραφειοκρατικών διαδικασιών και ευθυνών.
1. Οι εκπαιδευτικοί καλούνται να ελέγχουν την «καταλληλότητα» χώρων και εγκαταστάσεων.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία ο/η Υπεύθυνος/η της δράσης καθίσταται αρμόδιος/α για τον έλεγχο της ακαταλληλότητας του χώρου υποδοχής.
Με ποια τεχνικά κριτήρια και με ποιες εξειδικευμένες γνώσεις μπορεί ένας/μία εκπαιδευτικός να πιστοποιήσει την καταλληλόλητα μιας εγκατάστασης;
Οι εκπαιδευτικοί οφείλουν αυτονόητα να επισημαίνουν οποιονδήποτε εμφανή κίνδυνο διαπιστώνουν και να προστατεύουν τους μαθητές τους. Δεν μπορούν, όμως, να υποκαθιστούν τις αρμόδιες υπηρεσίες και τους πιστοποιημένους φορείς που έχουν την ευθύνη για τη νομιμότητα, την αδειοδότηση και την ασφάλεια των χώρων.
Η ασφάλεια δεν ενισχύεται όταν η ευθύνη μεταφέρεται στον τελευταίο κρίκο της διαδικασίας, δηλαδή στον εκπαιδευτικό.
2. Οι συνοδοί εκπαιδευτικοί καλούνται να «επιβλέπουν την τήρηση των ορίων ταχύτητας»
Ακόμη μεγαλύτερα ερωτήματα δημιουργεί η ρητή πρόβλεψη ότι ο/η Υπεύθυνος/η και οι συνοδοί εκπαιδευτικοί «επιβλέπουν την τήρηση των ορίων ταχύτητας» κατά τη μετακίνηση με λεωφορείο.
Πώς ακριβώς καλείται ένας συνοδός εκπαιδευτικός να ασκήσει αυτή την αρμοδιότητα από τη θέση του επιβάτη και ταυτόχρονα να επιτελεί την κύρια ευθύνη του, που είναι η συνεχής εποπτεία και ασφάλεια των μαθητών/τριών;
Η τήρηση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας αποτελεί ευθύνη του επαγγελματία οδηγού και ο έλεγχός της αρμοδιότητα των αρμόδιων κρατικών αρχών. Ο εκπαιδευτικός δεν μπορεί να μετατρέπεται σε ελεγκτή οδικής κυκλοφορίας μέσα στο σχολικό λεωφορείο.
3. Νέες επιτροπές και πρόσθετος διοικητικός φόρτος στα σχολεία
Το νέο πλαίσιο προβλέπει τη συγκρότηση τριμελούς Επιτροπής στη σχολική μονάδα, η οποία αναλαμβάνει τον συντονισμό των δράσεων που απαιτούν μεταφορικό μέσο, την εξεύρεση μεταφορικών μέσων και σειρά σχετικών διαδικασιών.
Παράλληλα, προβλέπεται προγραμματισμός των δράσεων εκτός σχολείου, καταγραφή τους σε πρακτικά, αναρτήσεις, ενημερώσεις των αρμόδιων εκπαιδευτικών αρχών και επικαιροποίηση του προγραμματισμού όταν αυτός μεταβάλλεται.
Η οργάνωση μιας εκπαιδευτικής επίσκεψης απαιτούσε πάντοτε σοβαρή προετοιμασία. Αυτό όμως απέχει πολύ από τη δημιουργία ενός διοικητικού μηχανισμού που προσθέτει συνεχώς νέες διαδικασίες στις ήδη επιβαρυμένες σχολικές μονάδες.
4. Διαδικασίες προσφορών ακόμη και για ημερήσιες μετακινήσεις
Η γραφειοκρατική επιβάρυνση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν για μετακινήσεις με μισθωμένο όχημα χωρίς διανυκτέρευση προβλέπονται διαδικασίες πρόσκλησης ενδιαφέροντος, ανάρτηση στην ιστοσελίδα του σχολείου, υποβολή και εξέταση προσφορών και αιτιολογημένη επιλογή.
Η διαφάνεια στη διαχείριση των χρημάτων των οικογενειών είναι αυτονόητα αναγκαία. Το ερώτημα όμως είναι αν η ίδια διοικητική διαδικασία πρέπει να ενεργοποιείται με τέτοια έκταση ακόμη και για μια απλή ημερήσια μετακίνηση ή μια εκπαιδευτική επίσκεψη μικρής απόστασης.
Χρειάζεται αναλογικότητα. Άλλες απαιτήσεις έχει μια πολυήμερη εκδρομή και άλλες μια ολιγόωρη εκπαιδευτική επίσκεψη λίγα χιλιόμετρα μακριά από το σχολείο.
5. Περισσότερες υποχρεωτικές δράσεις, αλλά ταυτόχρονα περισσότερα εμπόδια για την πραγματοποίησή τους
Το νέο πλαίσιο προβλέπει ελάχιστο αριθμό έξι δράσεων ανά τμήμα και ανά σχολικό έτος, με στόχο την ενίσχυση της βιωματικής μάθησης.
Ο στόχος αυτός είναι θετικός. Δημιουργείται όμως μια προφανής αντίφαση: από τη μία ζητείται από τα σχολεία να πραγματοποιούν περισσότερες δράσεις εκτός σχολικής μονάδας και από την άλλη η πραγματοποίησή τους συνοδεύεται από περισσότερες διαδικασίες, επιτροπές, ελέγχους, έγγραφα και ευθύνες.
Δεν μπορεί το Υπουργείο να ζητά περισσότερη βιωματική μάθηση και ταυτόχρονα να καθιστά δυσκολότερη τη διοικητική οργάνωσή της.
Ο κίνδυνος είναι προφανής. Η συσσώρευση ευθυνών, η ασάφεια ως προς τα όριά τους και η υπέρμετρη γραφειοκρατία μπορούν τελικά να λειτουργήσουν αποτρεπτικά για τους/τις εκπαιδευτικούς και τις σχολικές μονάδες στην οργάνωση εκπαιδευτικών επισκέψεων και στην ανάληψη συνοδείας.
Και σε αυτή την περίπτωση, οι πρώτοι που θα ζημιωθούν θα είναι οι ίδιοι οι μαθητές και οι μαθήτριες.
Η ασφάλεια των παιδιών δεν διασφαλίζεται με τη μεταφορά κάθε πιθανής ευθύνης στον εκπαιδευτικό. Διασφαλίζεται με σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων, πιστοποιημένους ελέγχους από τους αρμόδιους φορείς, ασφαλή μέσα μεταφοράς, κατάλληλες εγκαταστάσεις και ένα απλό και λειτουργικό θεσμικό πλαίσιο που επιτρέπει στον εκπαιδευτικό να επικεντρώνεται στην κύρια αποστολή του: την παιδαγωγική καθοδήγηση, την εποπτεία και την ασφάλεια των μαθητών του.
Ως Αυτόνομο Δίκτυο Εκπαιδευτικών Π.Ε. ζητάμε από την πολιτική ηγεσία του ΥΠΑΙΘΑ να επανεξετάσει άμεσα το νέο πλαίσιο, μέσα από ουσιαστικό διάλογο με τις εκπαιδευτικές Ομοσπονδίες, και να προχωρήσει στις αναγκαίες αλλαγές ώστε:
- να αποσαφηνιστούν πλήρως τα όρια της ευθύνης των συνοδών εκπαιδευτικών,
- να απαλειφθούν διατάξεις που τους μεταφέρουν τεχνικές ή ελεγκτικές αρμοδιότητες για τις οποίες δεν έχουν ούτε θεσμική αρμοδιότητα ούτε την απαιτούμενη εξειδίκευση,
- να απλοποιηθούν ουσιαστικά οι γραφειοκρατικές διαδικασίες,
- να υπάρχει αναλογικότητα των απαιτήσεων ανάλογα με το είδος, τη διάρκεια και την απόσταση της μετακίνησης,
- να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο που θα διευκολύνει και θα ενθαρρύνει, αντί να αποτρέπει, την πραγματοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων και εκδρομών.
Καλούμε τη Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδας να αναδείξει άμεσα το ζήτημα και να οργανώσει την παρέμβαση του κλάδου για την τροποποίηση των προβληματικών διατάξεων.
