Σε μια περίοδο όπου η πρόσβαση ανηλίκων σε προϊόντα καπνού και αλκοόλ παραμένει ένα σύνθετο και επίμονο κοινωνικό πρόβλημα, η Πολιτεία επιχειρεί μια συνολική επανεκκίνηση του τρόπου αντιμετώπισής του. Στη συνέντευξη Τύπου που διοργάνωσαν τα υπουργεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Υγείας και Προστασίας του Πολίτη παρουσιάστηκε ο «Οδικός Χάρτης και Επιχειρησιακό Σχέδιο για την Καθολική Εφαρμογή της Απαγόρευσης Πώλησης Καπνικών και Αλκοόλ σε Ανήλικους», ένα πλέγμα παρεμβάσεων που συνδυάζει νομοθεσία, τεχνολογία και εντατικούς ελέγχους.
Η πρωτοβουλία έρχεται να καλύψει χρόνια κενά στην εφαρμογή της απαγόρευσης, παρά το γεγονός ότι σχετικές διατάξεις υπήρχαν ήδη. Όπως επισημάνθηκε, η αύξηση της χρήσης νικοτίνης και αλκοόλ από ανηλίκους, σε συνδυασμό με την εμφάνιση νέων προϊόντων (όπως θερμαινόμενα ή εναλλακτικά προϊόντα νικοτίνης), κατέστησαν αναγκαία μια πιο αυστηρή και σύγχρονη προσέγγιση. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στις επιπτώσεις στην υγεία, ιδίως στο κεντρικό νευρικό σύστημα των νέων, καθώς και στην ανάγκη πρόληψης με μακροπρόθεσμο κοινωνικό και δημοσιονομικό όφελος.
Ο βασικός στόχος του νέου θεσμικού πλαισίου είναι η προστασία των ανηλίκων, η πρόληψη της εξάρτησης σε νεαρή ηλικία, η ενίσχυση της διαφάνειας και της εποπτείας της αγοράς, η αποτελεσματικότερη επιβολή της νομοθεσίας και η ευθυγράμμιση της χώρας με εθνικές και ευρωπαϊκές στρατηγικές δημόσιας υγείας. Για τον σκοπό αυτό, το νέο πλαίσιο οργανώνεται γύρω από πέντε βασικούς άξονες: Πρόληψη και προστασία των ανηλίκων, ενίσχυση της εποπτείας της αγοράς, ρύθμιση νέων προϊόντων νικοτίνης, δημιουργία ψηφιακού μητρώου ελέγχου, ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών και των κυρώσεων.
Η πώληση, προσφορά ή διάθεση καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους αποτελεί πλέον ποινικό αδίκημα και οι παραβάσεις τιμωρούνται με φυλάκιση έως τρία έτη και με χρηματική ποινή.
Πώς θα γίνεται ο έλεγχος ηλικίας
Κεντρικός πυλώνας του νέου σχεδίου είναι η καθιέρωση ενός πλήρως ψηφιακού και αξιόπιστου συστήματος επιβεβαίωσης ηλικίας, το οποίο αλλάζει ριζικά τον τρόπο ελέγχου στην αγορά.
Η ταυτοποίηση ενηλικότητας θα πραγματοποιείται μέσω των εφαρμογών Gov.gr Wallet και Kids Wallet. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται ένα αξιόπιστο σύστημα ελέγχου που περιορίζει ουσιαστικά τη δυνατότητα πρόσβασης των ανηλίκων. Ειδικότερα, όσον αφορά στα σημεία λιανικής πώλησης, οι πωλητές επιλέγουν στην εφαρμογή Gov.gr Wallet την ηλικιακή ομάδα για την επαλήθευση της ηλικίας (π.χ. πάνω από 18) και εμφανίζεται ένα QR code. Ο πιθανός αγοραστής σκανάρει το QR code είτε μέσω του Gov.gr Wallet, είτε του Kids Wallet και επιτρέπει την κοινοποίηση του πιστοποιητικού επιβεβαίωσης της ηλικίας. Ακολούθως, στο Gov.gr Wallet του πωλητή εμφανίζεται πράσινη ή κόκκινη σήμανση ανάλογα με το εάν επιτρέπεται ή όχι η πώληση του προϊόντος βάσει της ηλικίας. Επισημαίνεται ότι δεν εμφανίζεται η ακριβής ηλικία των αγοραστών.
Παράλληλα, θεσπίζεται:
-Υποχρεωτικό ψηφιακό μητρώο για όλα τα σημεία λιανικής πώλησης.
-Καθολική απαγόρευση πώλησης μέσω αυτόματων πωλητών.
-Μεταφορά της βασικής ευθύνης ελέγχου στην Ελληνική Αστυνομία, με ενισχυμένα εργαλεία.
-Προσωποποίηση ευθύνης, καθώς πλέον υπεύθυνος είναι και ο φυσικός πωλητής (π.χ. ταμίας, σερβιτόρος).
Το νέο σύστημα έρχεται να αντιμετωπίσει και το φαινόμενο χρήσης ψεύτικων ψηφιακών ταυτοτήτων από ανηλίκους, που μέχρι σήμερα αποτελούσε σημαντικό κενό στην εφαρμογή του νόμου.
Ρυθμίσεις για την είσοδο ανηλίκων σε χώρους διασκέδασης – Ηλεκτρονική πλατφόρμα αναγγελίας ιδιωτικών εκδηλώσεων (events.gov.gr)
Η είσοδος και παραμονή ανηλίκων σε αμιγή μπαρ και κέντρα νυχτερινής διασκέδασης απαγορεύεται. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η διεξαγωγή ιδιωτικών εκδηλώσεων με συμμετοχή ανηλίκων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις: να πραγματοποιούνται σε οριοθετημένους χώρους, να διεξάγονται εκτός ωραρίου λειτουργίας του καταστήματος και εφόσον έχουν προηγουμένως δηλωθεί στην ηλεκτρονική πλατφόρμα events.gov.gr.
Δ. Παπαστεργίου: «Η τεχνολογία δίνει πραγματικές λύσεις»
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη διαλειτουργικότητα και τον συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων, τονίζοντας ότι πρόκειται για ένα εγχείρημα που βασίζεται στη συνεργασία.
Όπως ανέφερε, η πρωτοβουλία ξεκίνησε μετά από κυβερνητική σύσκεψη στις αρχές του καλοκαιριού, με σαφή στόχο να αντιμετωπιστεί ένα υπαρκτό κοινωνικό πρόβλημα με σύγχρονα μέσα. «Πρόκειται για πραγματικές λύσεις σε πραγματικά προβλήματα», σημείωσε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας τον ρόλο κάθε υπουργείου: το Υγείας στη θεμελίωση της πολιτικής, το Προστασίας του Πολίτη στους ελέγχους και το Ψηφιακής Διακυβέρνησης στην ανάπτυξη εργαλείων.
Ο κ. Παπαστεργίου στάθηκε ιδιαίτερα σε τρεις βασικές καινοτομίες:
-Το ψηφιακό μητρώο λιανικής πώλησης, που επιτρέπει για πρώτη φορά στην Πολιτεία να γνωρίζει με ακρίβεια τα σημεία ελέγχου.
-Την υποχρεωτική δήλωση ιδιωτικών εκδηλώσεων, ώστε να μην χρησιμοποιούνται ως πρόσχημα για παράνομη διάθεση αλκοόλ σε ανηλίκους.
-Το σύστημα επιβεβαίωσης ηλικίας, το οποίο χαρακτήρισε ως το πιο σύνθετο, αλλά και πιο κρίσιμο στοιχείο.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι το σύστημα δεν αποκαλύπτει προσωπικά δεδομένα, αλλά μόνο την πληροφορία επιλεξιμότητας, ενώ σημείωσε πως η τεχνολογία αυτή ευθυγραμμίζεται με ευρωπαϊκές πρακτικές και μπορεί να επεκταθεί και σε άλλους τομείς (όπως διαδικτυακές πλατφόρμες).
«Η τεχνολογία είναι εδώ για να κάνει τη ζωή μας πιο ασφαλή», ανέφερε, προσθέτοντας ότι το νέο πλαίσιο απαιτεί τη στήριξη τόσο των επαγγελματιών όσο και της κοινωνίας για να αποδώσει.
Α. Γεωργιάδης: «Χωρίς εργαλεία δεν υπάρχει εφαρμογή νόμου»
Ο υπουργός Υγείας, ‘Αδωνις Γεωργιάδης, έθεσε το ζήτημα στην πιο πρακτική του διάσταση: την εφαρμογή του νόμου στην καθημερινότητα.
Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, το βασικό ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει απαγόρευση, αλλά «πώς μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη». Τόνισε ότι για χρόνια η συζήτηση επικεντρωνόταν στην ευθύνη της Αστυνομίας, χωρίς όμως να της έχουν δοθεί τα κατάλληλα εργαλεία.
«Η Αστυνομία κάνει θαύματα, αλλά πρέπει να έχει το πλαίσιο για να δράσει», υπογράμμισε, εξηγώντας ότι το νέο ψηφιακό σύστημα έρχεται ακριβώς να καλύψει αυτό το κενό. Μέσω της πιστοποιημένης επιβεβαίωσης ηλικίας, όπως είπε, καταργούνται τα περιθώρια αμφισβήτησης ή δικαιολογιών από τους πωλητές.
Ο υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στην έννοια της ευθύνης, επισημαίνοντας ότι πλέον κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί άγνοια: «Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία ότι δεν κατάλαβα πως έκανα παράνομη πράξη». Η πώληση καπνικών και αλκοόλ σε ανηλίκους, επανέλαβε, είναι ξεκάθαρα παράνομη και πλέον πλήρως ελέγξιμη.
Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι η αξιοποίηση των ψηφιακών δυνατοτήτων αποτελεί καθοριστικό βήμα για την αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας και την ουσιαστική προστασία των ανηλίκων, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή ελέγχου και λογοδοσίας στην αγορά.
