Τη λήψη, και μάλιστα άμεσα, μέτρων ειδάλλως να μπει… «στοπ» σε υφιστάμενες εργασίες και εργοτάξια για διάστημα 6 μηνών έως ακόμα και… το τέλος της χρονιάς, ή τουλάχιστον μέχρι να παρατηρηθεί σαφής αποκλιμάκωση στο κόστος των υλικών και της ενέργειας, φέρονται να επιθυμούν οι κατασκευαστές.
Η δίχως σταματημό άνοδος στις τιμές των υλικών που θεωρούνται απαραίτητα για τα εργοτάξια και την κατασκευή υποδομών, που πλέον έχει ξεπεράσει συνολικά και κατά μέσο όρο το 40% με 45%, σε συνδυασμό με την αύξηση που έχει παρατηρηθεί σε ενέργεια και πληθωρισμό συνεχίζουν να προκαλούν «πονοκέφαλο» στις εργοληπτικές εταιρείες, ιδίως δε στις μικρότερες, από 5ης – 6ης τάξης και χαμηλότερα.
Tο πρόβλημα εντοπίζεται κατά βάση στα έργα που έχουν αναλάβει το προηγούμενο χρονικό διάστημα οι μικρότερες εταιρείες του κλάδου, με εκπτώσεις όχι απλά διψήφιες σε ποσοστό αλλά και σε επίπεδα που κάποιες φορές προσεγγίζουν ή ξεπερνούν το 40%, σε έργα που προχωρούν όχι μόνο στην Αττική αλλά και την περιφέρεια της Ελλάδας, που σχετίζονται με δήμους και τοπική αυτοδιοίκηση, κυρίως χαμηλότερου προϋπολογισμού.
Τα projects αυτά, δεδομένου ότι οι προσφορές είχαν υψηλή έκπτωση αλλά πλέον… χαμηλά περιθώρια κερδοφορίας και ορατότητας, τίθενται αν αμφιβόλω όχι μόνο για την ομαλή και απρόσκοπτη συνέχιση και ολοκλήρωσή τους, αλλά και για το κατά πόσο μπορούν να εγγυηθούν την οικονομική βιωσιμότητα των γκρουπ. Εάν βέβαια, προκύψει άμεσα αποκλιμάκωση τιμών τότε προφανώς οι εταιρείες θα πάρουν «ανάσες», ωστόσο, τουλάχιστον για την ώρα, η εικόνα είναι επιβαρυμένη ενώ οι εταιρείες βάζουν ένα ερωτηματικό αν οι αναπροσαρμογές που έχει φέρει το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών καταφέρουν άμεσα να δώσουν λύσεις. Ωστόσο, πρέπει να αναφερθεί ότι από το υπουργείο παρακολουθούν τα δεδομένα και δηλώνουν έτοιμοι για παρεμβάσεις εφόσον χρειαστεί.
O ΣΑΤΕ με νέα του παρέμβαση έκανε λόγο για τις συνεχείς ανατιμήσεις των υλικών που ενσωματώνονται στα τεχνικά έργα (σίδηρος, τσιμέντο, ξυλεία, χαλκός, άσφαλτος, πολυαιθυλένιο, PVC, αλουμίνιο, πετρελαιοειδή γενικά κ.λπ.). Οι συνεχείς αυξήσεις έχουν υπερβεί το τελευταίο διάστημα σε ποσοστό το 100%, η κατάσταση επιπλέον έχει επιδεινωθεί τον τελευταίο μήνα λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, ενώ ο κλάδος πλέον έχει φθάσει στο σημείο εταιρείες προμηθειών να αρνούνται να δώσουν καν προσφορά για δομικά υλικά. Δεδομένου ότι οι τεχνικές εταιρείες βρίσκονται προ αδιεξόδου και ουσιαστικής αντικειμενικής αδυναμίας να προχωρήσουν στην ομαλή εκτέλεση των έργων, σημειώνει ο ΣΑΤΕ, ο σύνδεσμος ζητάει:
Α) Τη χορήγηση αυτοδίκαιης παράτασης τεσσάρων έως έξι μηνών μετά από αίτηση των εργοληπτικών επιχειρήσεων.
Β) Τη θεσμοθέτηση σύγχρονου και σοβαρού συστήματος αναθεώρησης των τιμών εντός του συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος.
Η ΠΕΣΕΔΕ
Την ίδια ώρα η ΠΕΣΕΔΕ αναφέρει μέσα στην επιστολή της ότι «ο οικοδομικός σίδηρος έχει αυξηθεί κατά 100 %, και η άσφαλτος κατά 200%, κάτι που σημαίνει ότι ο σκελετός ενός κτιρίου που κόστιζε πριν τις ανατιμήσεις 1.000.000 ευρώ κοστίζει σήμερα 1.500.000,00 ευρώ, τα δε έργα οδοποιίας, όπως και όλα τα άλλα έργα, με τις παρούσες τιμές είναι αδύνατον να υλοποιηθούν από τους Αναδόχους».
Με μελανά χρώματα περιγράφει η Πανελλήνια Ένωση Διπλωματούχων Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί από την εκρηκτική αύξηση της τιμής των υλικών κατασκευής Δημοσίων Έργων. Μάλιστα με επιστολή της ζητά από την κυβέρνηση να δοθεί το δικαίωμα ακόμα και να σταματήσουν έργα που είναι σε εξέλιξη.
Η επιστολή
«Κύριοι Υπουργοί,
Σε συνέχεια των επαναλαμβανόμενων πρόσφατων επιστολών μας, που θέτουν επιτακτικά το ζήτημα της μη ολοκλήρωσης των υφιστάμενων Δημοσίων Έργων λόγω των εκρηκτικών αυξήσεων των τιμών των υλικών, οφείλουμε να επισημάνουμε ότι οι συνθήκες εκτέλεσης που βιώνουν οι εργολήπτες υπάγονται πλέον σε καθεστώς ανωτέρας βίας, καθώς ήταν αδύνατον να προβλεφθούν τα γεγονότα αυτά κατά τη σύνταξη και υποβολή οικονομικών προσφορών.
Η εισβολή στην Ουκρανία επιδείνωσε την ήδη δύσκολη κατάσταση, που είχαν δημιουργήσει οι αυξήσεις στο κόστος ενέργειας και πρώτων υλών, και πλέον παρατηρείται και έλλειψη απαραίτητων υλικών για την εκτέλεση των έργων.
Οι επελθούσες μεταβολές στις τιμές των υλικών καθιστούν άκρως προβληματική έως αδύνατη τη συνέχιση των εκτελούμενων έργων, επιφέρουν αδυναμία κατάρτισης συμβάσεων για υποβληθείσες προσφορές καθώς και αποφυγή υποβολής ανταγωνιστικών προσφορών στους επικείμενους διαγωνισμούς έργων, ενώ είναι σαφές ότι η πρόσφατη προσπάθεια με τον μηχανισμό αναθεώρησης τιμών δεν είναι ρεαλιστική, διότι δεν καλύπτει παρά στο ελάχιστο τις τεράστιες αυξήσεις των πρώτων υλών και υλικών.
Τα έργα υποδομής που πρόκειται να υλοποιηθούν στο άμεσο μέλλον είναι πολυάριθμα και οι προϋπολογισμοί τους μεγάλοι, γεγονός που σημαίνει ότι η μη οριστική επίλυση του προβλήματος με δεδομένα που ανταποκρίνονται στις τιμές της αγοράς, εγκυμονεί κινδύνους απώλειας κονδυλίων και διακοπής υλοποίησης των έργων με ολέθριες συνέπειες για την εθνική οικονομία.
Κατόπιν των ανωτέρω, η Ένωσή μας προτείνει τα κάτωθι προσωρινά μέτρα για να επέλθει η ισορροπία μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών και να ομαλοποιηθεί η εξέλιξη των δημόσιων συμβάσεων, σε ανάθεση και εκτέλεση, και συγκεκριμένα:
1. Άμεση επαναφορά του θεσμού της αναθεώρησης σε πλήρη μορφή.
2. Έκδοση συντελεστών αναθεώρησης που ανταποκρίνονται στις πραγματικές αυξήσεις του κόστους κατασκευής των Δημοσίων Έργων καθώς και συμπληρωματική έκδοση συντελεστών που αφορούν σε εργασίες που δεν είχαν συμπεριληφθεί στην πρόσφατα εκδοθείσα Υπουργική απόφαση (ΦΕΚ 5983Β/2021).
3. Η άσφαλτος να εμπεριέχεται στους προϋπολογισμούς μελετών Δημοσίων Έργων, ως ξεχωριστό κονδύλιο και η αξία της να υπολογίζεται απολογιστικά, όπως είχε συμβεί και στο παρελθόν σε αντίστοιχη περίοδο πετρελαϊκής κρίσης με την έκδοση Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΦΕΚ 1283 Β/2014).
4. Άμεση ενεργοποίηση της Επιτροπής Διαπιστώσεως Τιμών Δημοσίων Έργων.
5. Νομοθετική παρέμβαση για:
Παράταση για συγκεκριμένο διάστημα όλων των χρονοδιαγραμμάτων υλοποίησης των συμβάσεων.
Δυνατότητα αναστολής, εκ μέρους του αναδόχου, εκτελούμενων εργασιών για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα
Δυνατότητα αναστολής υπογραφής νέων συμβάσεων για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Eξαιρετική δυνατότητα διάλυσης των υφιστάμενων συμβάσεων στην περίπτωση που οι προϋπολογισμοί των έργων αυξηθούν, λόγω της ενσωμάτωσης στα έργα των υλικών που έχουν ραγδαία ανατιμηθεί, άνω του ποσοστού του 18%.
6. Να αναζητηθεί τρόπος αναπροσαρμογής του εργολαβικού ανταλλάγματος λόγω απρόοπτης μεταβολής συνθηκών, όπως ορίζει ο Αστικός Κώδικας (άρθρο 388).
Στο σημείο αυτό κρίνουμε σκόπιμο να υπενθυμίσουμε την υπ’ αριθμ. 33/2004, με αριθμ. πρωτ. Δ17α/02/137/ΦΝ 437/2004 εγκύκλιο του ΥΠΕΧΩΔΕ, στην παρ. 6 της οποίας αναφέρεται ότι σε περίπτωση κατασκευής έργων με ειδικές συνθήκες, δηλαδή όπως οι σημερινές, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη από τις Αναθέτουσες Αρχές και να αποζημιώνονται ιδιαίτερα με τη σύνταξη και προσθήκη στα τιμολόγια Δημοπράτησης επί πλέον άρθρου πλήρως αιτιολογημένου περί πρόσθετης αποζημίωσης οφειλόμενης στις κατά τόπους ειδικές συνθήκες,.
Κύριοι Υπουργοί,
Δεδομένου ότι, όπως και οι ίδιοι σε δημόσιες τοποθετήσεις σας συνομολογείτε, είναι επιτακτική ανάγκη η άμεση εξεύρεση μιας ρεαλιστικής λύσεως που θα βοηθήσει στην εθνική ανάπτυξη πρέπει να αναλάβετε πρωτοβουλία υιοθετώντας τις προτάσεις μας ή οποιαδήποτε άλλη κρίνετε πρόσφορη για την ομαλή εξέλιξη των δημοσίων συμβάσεων προς όφελος της εθνικής οικονομίας και προς αποφυγή περαιτέρω οικονομικής ζημίας και αφανισμού των εργοληπτών δημοσίων έργων».
Το θέμα στη Βουλη
Με Κοινοβουλευτική Αναφορά προς τους Υπουργούς Ανάπτυξης & Επενδύσεων και Υποδομών & Μεταφορών, o αν. Τομεάρχης Ανάπτυξης & Επενδύσεων Κ.Ο. ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Βουλευτής Ηρακλείου Χάρης Μαμουλάκης κατέθεσε την επιστολή της Πανελλήνιας Ένωσης Διπλωματούχων Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων (ΠΕΔΜΕΔΕ) με την οποία ζητείται η άμεση εξεύρεση ρεαλιστικής λύσης που θα βοηθήσει στην εθνική ανάπτυξη καθώς και την ανάληψη πρωτοβουλίας για την ομαλή εξέλιξη των δημοσίων συμβάσεων, για την αποφυγή περαιτέρω οικονομικής ζημίας και αφανισμού των Εργοληπτών Δημοσίων Έργων.
Στην επιστολή της ΠΕΔΜΕΔΕ, αναφέρονται μια σειρά μέτρων προσωρινού χαρακτήρα με στόχο να επέλθει η ισορροπία και να ομαλοποιηθεί η εξέλιξη των δημοσίων συμβάσεων, ενώ τονίζεται ότι το ισχύον πλαίσιο προβλέπει ότι σε περίπτωση κατασκευής έργων με ειδικές συνθήκες, θα πρέπει να λαμβάνεται ιδιαίτερη μέριμνα από την πλευρά της Πολιτείας.
Ο Χάρης Μαμουλάκης ζητάει ενημέρωση από τους συνυπεύθυνους Υπουργούς σχετικά με τον τρόπο που προτίθενται να αντιμετωπίσουν την παρούσα κατάσταση.
