Τη στενή σχέση ανάμεσα στη δημογραφική γήρανση και τη μικρή επιχειρηματικότητα αναδεικνύει η έρευνα «Ασημένια Οικονομία: Οι επιπτώσεις των δημογραφικών αλλαγών στις μικρές επιχειρήσεις», του Ινστιτούτου Μικρομεσαίων της ΓΣΕΒΕΕ, η οποία εξετάζει τον ρόλο των αυτοαπασχολουμένων και των μικρών επιχειρήσεων σε μία κοινωνία που μεταβάλλεται δημογραφικά.
Η ανάλυση βασίζεται σε πρωτογενή δεδομένα από τη μεγάλη πανευρωπαϊκή έρευνα SHARE, σε στατιστικά στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) και, για πρώτη φορά, σε στοιχεία του Γενικού Εμπορικού Μητρώου (ΓΕΜΗ). Αυτά τα δεδομένα συνδυάζονται με τη σύγχρονη διεθνή βιβλιογραφία και συγκριτική ανάλυση ένδεκα ευρωπαϊκών χωρών.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι αυτοαπασχολούμενοι εργάζονται για περισσότερα χρόνια και αποχωρούν από την εργασία τους αργότερα σε σχέση με μισθωτούς του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα. Το φαινόμενο εμφανίζεται ιδιαίτερα έντονο στην Ελλάδα, όπου πολλοί αυτοαπασχολούμενοι συνεχίζουν να εργάζονται και μετά τα 65 έτη. Μάλιστα, έως την ηλικία των 74 ετών διατηρούν, κατά μέσο όρο, συγκριτικά καλύτερους δείκτες ψυχικής και σωματικής υγείας.
Ωστόσο, η εικόνα διαφοροποιείται σε μεγαλύτερες ηλικίες. Μετά τα 75 έτη παρατηρείται σημαντική επιδείνωση της σχετικής εισοδηματικής θέσης τους, ενώ μετά τη συνταξιοδότηση οι αυτοαπασχολούμενοι αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο να βρεθούν στο χαμηλότερο εισοδηματικό τμήμα του πληθυσμού.
Με βάση τα ευρήματα, η έρευνα προτείνει μία σειρά παρεμβάσεων πολιτικής. Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνονται η ενίσχυση της συνταξιοδοτικής επάρκειας των αυτοαπασχολουμένων μέσω συμπληρωματικών μορφών ασφάλισης και αποταμίευσης, η αντιμετώπιση του αυξανόμενου προβλήματος διαδοχής στις μικρές και οικογενειακές επιχειρήσεις, καθώς και η διευκόλυνση της πρόσβασης σε κεφάλαια και πληροφόρηση.
Παράλληλα, επισημαίνεται η ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας και της εξωστρέφειας των μικρών επιχειρήσεων στην ευρωπαϊκή αγορά, η αξιοποίηση των δυνατοτήτων της Τεχνητής Νοημοσύνης και η βελτίωση της ψηφιακής παρουσίας τους. Τέλος, υπογραμμίζεται η σημασία πολιτικών που θα συμβάλουν στην άρση στερεοτύπων τόσο απέναντι στη μικρή επιχειρηματικότητα όσο και απέναντι στους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας, σε ένα περιβάλλον δημογραφικής μετάβασης.
