Μια σημαντική οικονομική ανάσα, που φτάνει τα 565 ευρώ τον μήνα και μπορεί να καταβάλλεται για ένα διευρυμένο χρονικό διάστημα έως και εννέα μηνών, προσφέρεται από τη ΔΥΠΑ.
Η συγκεκριμένη χρηματοδότηση αντλείται απευθείας από τον Ειδικό Λογαριασμό Ανεργίας υπέρ των Αυτοτελώς και Ανεξαρτήτως Απασχολουμένων, ο οποίος λειτουργεί υπό την εποπτεία της ΔΥΠΑ.
Στο πλαίσιο αυτό, δικαίωμα υποβολής αίτησης έχουν όλοι οι ασφαλισμένοι και οι ασφαλισμένες που σήμερα υπάγονται οργανικά στον e-ΕΦΚΑ, αλλά με βάση το νομικό, ειδικό ή καταστατικό πλαίσιο που ίσχυε μέχρι και την 31η Δεκεμβρίου του 2016, είχαν εκ του νόμου υποχρέωση ασφάλισης στον τ. ΟΑΕΕ ή στο τ. ΕΤΑΠ – ΜΜΕ. Κομβικό σημείο για την έγκριση της παροχής αποτελεί η αποδεδειγμένη και συστηματική καταβολή της ειδικής εισφοράς που θεσπίστηκε με τον Νόμο 3986/11 (άρθρο 44, παράγραφος 2, όπως αυτός τροποποιήθηκε και ισχύει), η οποία προορίζεται για τον προαναφερθέντα Ειδικό Λογαριασμό Ανεργίας.
Οι προϋποθέσεις για την έγκριση της ενίσχυσης
Για να ανάψει το «πράσινο φως» για τη χορήγηση του βοηθήματος, ο νόμος ορίζει ότι πρέπει να ικανοποιούνται ταυτόχρονα και στο ακέραιο όλες οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Το πρώτο βασικό φίλτρο αφορά την ασφαλιστική διάρκεια: ο ενδιαφερόμενος πρέπει να συμπληρώνει τουλάχιστον τρία έτη ασφάλισης, είτε αυτά είναι συνεχή είτε διακεκομμένα, στον ασφαλιστικό φορέα όπου ήταν εγγεγραμμένος κατά τη στιγμή που σταμάτησε το επάγγελμά του, έχοντας παράλληλα εξοφλήσει την αναλογούσα ειδική εισφορά.
Για την κατηγορία των πολιτών που τερμάτισαν την επαγγελματική τους πορεία μετά την 1η Ιανουαρίου 2012, αλλά ήταν ήδη ενεργοί ασφαλισμένοι την 1η Ιανουαρίου 2011, ο ελάχιστος χρόνος που απαιτείται για την καταβολή της εισφοράς στον Ειδικό Λογαριασμό Ανεργίας κλιμακώνεται ανάλογα με το πότε ακριβώς έγινε η διακοπή. Πιο συγκεκριμένα, ορίζεται η ανάγκη για τουλάχιστον ένα έτος καταβολής εισφοράς αν η διακοπή έγινε εντός του 2012, τουλάχιστον δύο έτη αν η δραστηριότητα σταμάτησε μετά την 1η Ιανουαρίου 2013, και τουλάχιστον τρία πλήρη έτη για όσους έκλεισαν τα βιβλία τους από την 1η Ιανουαρίου 2014 και έπειτα.
Σχετικά με τους ασφαλισμένους που είχαν αδρανοποιηθεί επαγγελματικά πριν από τις αρχές του 2011 και αποφάσισαν να επιστρέψουν στην αγορά εργασίας μετά από αυτή την ημερομηνία, ισχύουν ακριβώς οι ίδιοι όροι. Η μόνη ουσιαστική διαφοροποίηση εντοπίζεται στο γεγονός ότι ο απαιτούμενος χρόνος για την καταβολή της ειδικής εισφοράς αρχίζει να προσμετράται από την επίσημη ημερομηνία της νέας έναρξης εργασιών τους.
Τα εισοδηματικά κριτήρια
Το οικονομικό προφίλ του αιτούντος ελέγχεται εξονυχιστικά με γνώμονα τα δύο φορολογικά έτη που προηγούνται του έτους κατά το οποίο κατατίθεται η σχετική αίτηση. Ειδικότερα, το συνολικό ατομικό καθαρό φορολογητέο εισόδημα, ανεξάρτητα από την πηγή προέλευσής του, δεν επιτρέπεται να ξεπερνά αθροιστικά το ποσό των 30.000 ευρώ για τη συγκεκριμένη διετία. Ταυτόχρονα, τίθεται και ένα οικογενειακό όριο, καθώς το συνολικό οικογενειακό καθαρό φορολογητέο εισόδημα από κάθε είδους δραστηριότητα, για τα ίδια ακριβώς δύο φορολογικά έτη, δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερο από 40.000 ευρώ σε αθροιστική βάση.
Για τις περιπτώσεις των αιτήσεων που θα κατατεθούν κατά τη διάρκεια του 2026, η αρμόδια υπηρεσία θα ελέγξει τα εκκαθαριστικά σημειώματα που φέρουν τη σήμανση «φορολογικό έτος 2024» και «φορολογικό έτος 2025». Εάν η αίτηση υποβληθεί στους πρώτους μήνες του έτους, όταν δηλαδή δεν είναι ακόμα τεχνικά εφικτή η υποβολή της νέας φορολογικής δήλωσης για τα εισοδήματα του αμέσως προηγούμενου έτους, η διαδικασία παγώνει προσωρινά και η υπόθεση παραμένει σε εκκρεμότητα. Μόλις τεθεί σε λειτουργία η ηλεκτρονική πλατφόρμα των δηλώσεων, ο πολίτης οφείλει να σπεύσει να υποβάλει τη δήλωσή του, ώστε οι υπηρεσίες να έχουν τα δεδομένα για να εκδώσουν την τελική τους ετυμηγορία. Αν ο ενδιαφερόμενος αμελήσει να προσκομίσει τα απαραίτητα έγγραφα, η αίτησή του απορρίπτεται αυτόματα.
Αποκλεισμοί και περιορισμοί στη χορήγηση
Η παύση της επιχειρηματικής δραστηριότητας αποτελεί γεγονός που πρέπει να αποδεικνύεται με επίσημα έγγραφα. Μετά από αυτή τη διακοπή, ο δικαιούχος δεσμεύεται νομικά ότι δεν θα απασχοληθεί ως μισθωτός με σχέση εξαρτημένης εργασίας και ότι δεν θα ξεκινήσει κάποια άλλη μορφή αυτοαπασχόλησης, είτε εντός των ελληνικών συνόρων είτε στο εξωτερικό. Παράλληλα, απαγορεύεται να έχει ενταχθεί στην υποχρεωτική ή την εθελοντική ασφάλιση του e-ΕΦΚΑ ή οποιουδήποτε άλλου φορέα κύριας ασφάλισης στην Ελλάδα ή σε άλλη χώρα.
Από τη διαδικασία αποκλείονται κατηγορηματικά όσοι λαμβάνουν ήδη σύνταξη από τον e-ΕΦΚΑ ή από κάποιο άλλο ταμείο κύριας ασφάλισης, εγχώριο ή αλλοδαπό. Το ίδιο κόλλημα ισχύει και για τα άτομα που έχουν καταθέσει αίτηση προκειμένου να συνταξιοδοτηθούν, με μοναδική εξαίρεση τις περιπτώσεις όπου η σύνταξη ή η αίτηση αφορά μεταβίβαση λόγω θανάτου (σύνταξη χηρείας). Επιπλέον, το βοήθημα χάνεται οριστικά εάν διαπιστωθεί ότι ο ενδιαφερόμενος μεταβίβασε την επιχείρησή του, το εταιρικό του μερίδιο ή τις μετοχές του σε σύζυγο ή σε συγγενικά πρόσωπα πρώτου και δεύτερου βαθμού.
Υπάρχουν και άλλοι λόγοι για τους οποίους η οικονομική ενίσχυση δεν εγκρίνεται. Για παράδειγμα, δεν χορηγείται εάν η διακοπή των εργασιών έγινε προκειμένου ο ασφαλισμένος να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία. Επίσης, εκτός κάλυψης μένουν οι περιπτώσεις όπου το κλείσιμο της δραστηριότητας συνδέεται με την έναρξη ή τη συνέχιση πανεπιστημιακών, μεταπτυχιακών ή διδακτορικών σπουδών. Φυσικά, απαράβατος όρος για την επιδότηση είναι η μόνιμη και σταθερή διαμονή στην Ελλάδα. Αξίζει να σημειωθεί ότι αν κάποιος έχει διακόψει ταυτόχρονα δύο διαφορετικά ελεύθερα επαγγέλματα, δεν μπορεί να εισπράξει διπλό βοήθημα, αλλά υποχρεούται να επιλέξει μόνο έναν φορέα μέσω υπεύθυνης δήλωσης.
Τα απαραίτητα δικαιολογητικά και η διαμονή
Για την εκκίνηση της διαδικασίας, ο πολίτης πρέπει να εφοδιαστεί με μια ειδική βεβαίωση από τις υπηρεσίες του e-ΕΦΚΑ. Το έγγραφο αυτό πιστοποιεί την ακριβή ημερομηνία διακοπής της ασφάλισης, τον συνολικό χρόνο ασφάλισης στον e-ΕΦΚΑ (ή στα τέως ταμεία ΟΑΕΕ και ΕΤΑΠ – ΜΜΕ) και το χρονικό διάστημα κατά το οποίο καταβάλλονταν οι εισφορές υπέρ του Ειδικού Λογαριασμού Ανεργίας. Επιπρόσθετα, απαιτείται η επίσημη βεβαίωση διακοπής εργασιών από την αρμόδια ΔΟΥ.
Στον φάκελο πρέπει να περιλαμβάνονται τα εκκαθαριστικά σημειώματα της τελευταίας διετίας, στα οποία αποτυπώνεται το παγκόσμιο εισόδημα του αιτούντος (δηλαδή τόσο τα εγχώρια όσο και τα τυχόν ξένα εισοδήματα), η διεύθυνση της κατοικίας του, ο ΑΦΜ του, καθώς και τα εισοδήματα της/του συζύγου, αν υφίστανται. Αν κατά τη διετία αυτή υπήρξε ή δεν υπήρξε εισόδημα εκτός Ελλάδας, απαιτείται σχετικό έγγραφο από την ξένη φορολογική αρχή, επίσημα μεταφρασμένο και επικυρωμένο, μια υποχρέωση που θα ισχύει μέχρι να ολοκληρωθεί πλήρως η ψηφιακή διαλειτουργικότητα με την ΑΑΔΕ.
Αναφορικά με την απόδειξη της μόνιμης διαμονής, τα έγγραφα διαφοροποιούνται ανάλογα με την εθνικότητα:
- Πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης: Απαιτείται το «Έγγραφο πιστοποίησης μόνιμης διαμονής πολίτη της Ένωσης» (βάσει του Π.Δ. 106/07), το οποίο εκδίδεται από την Αστυνομία μετά από 5 χρόνια συνεχούς παραμονής στη χώρα μας.
- Υπήκοοι τρίτων χωρών: Χρειάζεται «Άδεια διαμονής επί μακρόν διαμένοντος» (Ν. 4251/14), ή άδεια ως γονέας ανήλικου Έλληνα πολίτη, ή άδεια 10ετούς διάρκειας, ή άδεια ως σύζυγος πολίτη της ΕΕ.
- Πολιτικοί πρόσφυγες: Απαιτείται η ειδική άδεια διαμονής αναγνωρισμένου πρόσφυγα, μαζί με το αντίστοιχο ταξιδιωτικό έγγραφο (titre de voyage).
- Ομογενείς: Γίνεται δεκτό το Ειδικό Δελτίο Ταυτότητας Ομογενούς ή άλλος ισοδύναμος τίτλος διαμονής.
Στην περίπτωση που η κατάθεση της αίτησης πραγματοποιηθεί μέσω των ΚΕΠ, ο πολίτης πρέπει να επιδείξει ένα επίσημο έγγραφο ταυτοπροσωπίας. Για τους Έλληνες πολίτες αυτό μπορεί να είναι η αστυνομική ταυτότητα, μια προσωρινή βεβαίωση, το διαβατήριο, το δίπλωμα οδήγησης ή το βιβλιάριο υγείας. Για τους Ευρωπαίους πολίτες αρκεί η ταυτότητα ή το διαβατήριο, ενώ για τους πολίτες τρίτων χωρών το διαβατήριο ή τα έγγραφα των ελληνικών αρχών. Στα δικαιολογητικά περιλαμβάνεται και η υπεύθυνη δήλωση του Ν. 1599/86, η οποία είναι ενσωματωμένη στην ηλεκτρονική αίτηση (ή χορηγείται από το ΚΕΠ), με την οποία ο αιτών δηλώνει ότι πληροί όλες τις προϋποθέσεις.
Η διάρκεια της επιδότησης κλιμακώνεται ανάλογα με τα έτη ασφάλισης στον φορέα:
Έτη Ασφάλισης Διάρκεια Καταβολής Βοηθήματος
- 3 έως 4 πλήρη έτη 3 μήνες
- 5 έως 6 πλήρη έτη 4 μήνες
- 7 έως 8 πλήρη έτη 5 μήνες
- 9 έως 10 πλήρη έτη 6 μήνες
- 11 έως 12 πλήρη έτη 7 μήνες
- 13 έως 14 πλήρη έτη 8 μήνες
- 15 πλήρη έτη και άνω 9 μήνες
Το ποσό της ενίσχυσης ανέρχεται στα 565,00 ευρώ τον μήνα και ακολουθεί τις επίσημες αναπροσαρμογές του τακτικού επιδόματος ανεργίας. Επισημαίνεται ότι δεν δίνεται καμία προσαύξηση για προστατευόμενα μέλη, δεν καταβάλλονται δώρα εορτών (Χριστουγέννων, Πάσχα κ.λπ.), ούτε καλύπτονται ασφαλιστικές εισφορές κατά τη διάρκεια της επιδότησης. Μετά την έγκριση, η πληρωμή ξεκινά αναδρομικά από την ημερομηνία της αίτησης, κατοχυρώνοντας τους δύο πρώτους μήνες. Τα χρήματα καταβάλλονται «δεδουλευμένα» (μετά τη λήξη κάθε μήνα) με την προϋπόθεση ότι ο ασφαλισμένος δηλώνει εμπρόθεσμα την παρουσία του, και πιστώνονται σε προπληρωμένη κάρτα την τελευταία εργάσιμη ημέρα κάθε εβδομάδας.
