Το 2026 εξελίσσεται στη χρονιά με τη μεγαλύτερη κινητικότητα προς τη συνταξιοδότηση από την ίδρυση του ΕΦΚΑ, καθώς χιλιάδες ασφαλισμένοι επιλέγουν να αποχωρήσουν από την αγορά εργασίας, επιδιώκοντας να κατοχυρώσουν τα σημερινά δεδομένα πριν από τις αλλαγές που ενδέχεται να φέρουν τα επόμενα χρόνια το δημογραφικό και η ασφαλιστική μεταρρύθμιση.
Τα τελευταία στοιχεία του πληροφοριακού συστήματος «ΑΤΛΑΣ» δείχνουν ότι μόνο στο πρώτο εξάμηνο του έτους κατατέθηκαν περίπου 110.300 νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης, αριθμός που αποτελεί την υψηλότερη επίδοση εξαμήνου από το 2017, όταν δημιουργήθηκε ο ΕΦΚΑ.
Εφόσον ο ρυθμός υποβολής αιτήσεων διατηρηθεί και στο δεύτερο εξάμηνο, οι νέες αιτήσεις είναι πιθανό να ξεπεράσουν τις 220.000 έως το τέλος του 2026, καταγράφοντας νέο ιστορικό υψηλό για το ασφαλιστικό σύστημα.
Η εικόνα του Μαΐου είναι ενδεικτική της τάσης. Από τις περίπου 20.000 αιτήσεις που υποβλήθηκαν, σχεδόν οι μισές αφορούσαν συντάξεις γήρατος, ενώ σημαντικό ποσοστό αφορούσε συντάξεις λόγω θανάτου και αναπηρίας. Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης το γεγονός ότι περίπου επτά στις δέκα νέες αιτήσεις προήλθαν από γυναίκες ασφαλισμένες.
Γιατί αυξάνονται οι αιτήσεις
Πίσω από τη μαζική έξοδο προς τη σύνταξη βρίσκονται μια σειρά από παράγοντες που οδηγούν πολλούς ασφαλισμένους στην απόφαση να μην καθυστερήσουν την αποχώρησή τους.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η συζήτηση γύρω από την επόμενη αναθεώρηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης. Η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει ότι ανά τριετία εξετάζεται η σύνδεση των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής μετά τα 65 έτη, δημιουργώντας εύλογη ανησυχία σε όσους βρίσκονται κοντά στη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Παρότι το υπουργείο Εργασίας διαμηνύει ότι δεν βρίσκεται στο τραπέζι άμεση αύξηση των ηλικιακών ορίων από το 2027, όλα δείχνουν ότι το ζήτημα θα επανεξεταστεί προς το τέλος της δεκαετίας, όταν θα υπάρχουν νεότερα δημογραφικά δεδομένα.
Οι αναλογιστικές προβολές που έχουν εκπονηθεί συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι η επίδραση της αύξησης του προσδόκιμου ζωής θα γίνει περισσότερο αισθητή μετά το 2030. Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι ασφαλισμένοι που σήμερα βρίσκονται στην ηλικιακή ζώνη των 50 έως 55 ετών είναι εκείνοι που ενδέχεται να επηρεαστούν περισσότερο από μια μελλοντική αναπροσαρμογή των ορίων.
Τα πλασματικά έτη
Ιδιαίτερα έντονο παραμένει και το ενδιαφέρον για την αναγνώριση πλασματικού χρόνου ασφάλισης, καθώς αποτελεί το βασικό εργαλείο για τη συμπλήρωση των απαιτούμενων 40 ετών ασφάλισης και τη συνταξιοδότηση στα 62.
Χιλιάδες ασφαλισμένοι αξιοποιούν κάθε χρόνο τη δυνατότητα αναγνώρισης χρόνου σπουδών, στρατιωτικής θητείας, ανατροφής τέκνων ή άλλων πλασματικών περιόδων, προκειμένου είτε να κατοχυρώσουν δικαίωμα εξόδου είτε να αυξήσουν τον συντάξιμο χρόνο τους.
Το κόστος της εξαγοράς εξακολουθεί να υπολογίζεται στο 20% των μεικτών αποδοχών του μήνα που προηγείται της αίτησης για τους μισθωτούς, γεγονός που οδηγεί αρκετούς ασφαλισμένους να προχωρούν στην αναγνώριση πριν από ενδεχόμενες μελλοντικές μεταβολές του πλαισίου.
Νέος τρόπος υπολογισμού των συντάξεων
Ένας ακόμη παράγοντας που επηρεάζει τον σχεδιασμό των ασφαλισμένων αφορά τον τρόπο υπολογισμού των συντάξιμων αποδοχών.
Από την 1η Ιανουαρίου 2026, η ετήσια αναπροσαρμογή των αποδοχών που λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό της ανταποδοτικής σύνταξης πραγματοποιείται πλέον με βάση τον δείκτη μεταβολής μισθών, αντικαθιστώντας τον μέχρι σήμερα μηχανισμό που βασιζόταν στον πληθωρισμό.
Η αλλαγή αυτή εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε ευνοϊκότερο υπολογισμό των νέων συντάξεων, ιδιαίτερα σε περιόδους όπου οι μισθοί αυξάνονται ταχύτερα από τον πληθωρισμό.
Εργασία μετά τη συνταξιοδότηση
Παράλληλα, ολοένα και περισσότεροι συνταξιούχοι επιλέγουν να παραμείνουν ενεργοί επαγγελματικά, αξιοποιώντας το νέο καθεστώς απασχόλησης.
Πλέον η εργασία δεν συνεπάγεται περικοπή της σύνταξης κατά 30%, όπως ίσχυε τα προηγούμενα χρόνια. Αντίθετα, εφαρμόζεται ειδικός πόρος υπέρ του ασφαλιστικού συστήματος, ο οποίος για τους μισθωτούς αντιστοιχεί στο 10% του εισοδήματος από εργασία, ενώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες ανέρχεται στο 50% της ασφαλιστικής εισφοράς κύριας σύνταξης.
Η συγκεκριμένη αλλαγή έχει οδηγήσει περισσότερους από 300.000 συνταξιούχους να δηλώσουν νόμιμα την απασχόλησή τους στην ειδική πλατφόρμα του ΕΦΚΑ.
Ειδικοί της κοινωνικής ασφάλισης επισημαίνουν στον Flash.gr οτι η αυξημένη κινητικότητα προς τη συνταξιοδότηση αναμένεται να αποτελέσει μία από τις βασικές προκλήσεις για το ασφαλιστικό σύστημα τα επόμενα χρόνια. Κι αυτό διότι από τη μία πλευρά, η σταδιακή γήρανση του πληθυσμού και οι δημογραφικές εξελίξεις ενισχύουν την πίεση για διατήρηση περισσότερων εργαζομένων στην αγορά εργασίας.
Από την άλλη, η αβεβαιότητα γύρω από πιθανές μελλοντικές αλλαγές στα όρια ηλικίας και στους όρους συνταξιοδότησης λειτουργεί ως ισχυρό κίνητρο για όσους βρίσκονται κοντά στη θεμελίωση δικαιώματος να επισπεύσουν την έξοδό τους.
