Στην έκδοση 9.300 επικουρικών συντάξεων μέχρι τον προσεχή Σεπτέμβριο αναμένεται να προχωρήσει η διοίκηση του Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης, που παραμένουν σε εκκρεμότητα ακόμη και τρία χρόνια, σε κάποιες περιπτώσεις. Σύμφωνα με πληροφορίες της Realnews, από τις εκκρεμείς 31.000 επικουρικές συντάξεις με τη χρήση της ευνοϊκής διάταξης για ταχεία απονομή σε περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης, που θα ψηφιστεί στη Βουλή τις επόμενες εβδομάδες, θα εκδοθεί το 30% το επόμενο τρίμηνο.
Η νέα ρύθμιση που προωθεί η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, περιλαμβάνεται σε νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και αναμένεται να ψηφιστεί εντός του Μαΐου. Η διάταξη αλλάζει ριζικά τον τρόπο απονομής της επικουρικής σύνταξης στις περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης και έχει ως στόχο να μειώσει τον χρόνο αναμονής ακόμη και κατά τέσσερις μήνες.
Η βασική αλλαγή έγκειται στο ότι την ευθύνη για την απονομή της επικουρικής σύνταξης θα αναλαμβάνει πλέον ο τελευταίος ασφαλιστικός φορέας στον οποίο υπαγόταν ο εργαζόμενος πριν από τη συνταξιοδότησή του. Μέχρι σήμερα, για να εκδοθεί μια επικουρική σύνταξη, έπρεπε να προηγηθεί ένας εξαντλητικός έλεγχος για να διαπιστωθεί σε ποιο πρώην επικουρικό ταμείο ανήκε ο περισσότερος χρόνος ασφάλισης.
Η διαδικασία αυτή οδηγούσε σε αλλεπάλληλες διασταυρώσεις στοιχείων, ανταλλαγές εγγράφων μεταξύ υπηρεσιών και σε καθυστερήσεις που σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνούσαν ακόμη και τα δύο ή τρία χρόνια. Με το νέο καθεστώς, καταργείται το περίπλοκο σύστημα καθορισμού αρμοδιότητας που βασιζόταν στον χρόνο ασφάλισης. Ο συνολικός χρόνος διαδοχικής επικουρικής ασφάλισης θα αντιμετωπίζεται πλέον ως ενιαίος μέσα στον Κλάδο Επικουρικής Ασφάλισης του ΕΦΚΑ. Ετσι, η αίτηση θα εξετάζεται από μία υπηρεσία, χωρίς να απαιτούνται χρονοβόρες εσωτερικές μεταβιβάσεις φακέλων. Παράλληλα, θεσπίζεται ενιαίος τρόπος υπολογισμού του συνολικού ασφαλιστικού χρόνου.
Ο υπολογισμός αυτός θα ισχύει τόσο για τη θεμελίωση του δικαιώματος όσο και για τον καθορισμό του ύψους της σύνταξης, προκειμένου η διαδικασία να γίνει πιο ξεκάθαρη και ταχύτερη. Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στις περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης, δεδομένου ότι ένας στους δύο εργαζομένους έχει καταγεγραμμένο χρόνο απασχόλησης σε τουλάχιστον δύο ταμεία – συχνά στο πρώην επικουρικό του ΙΚΑ (ΕΤΕΑΜ) σε συνδυασμό με ΟΑΕΕ, Δημόσιο ή ΕΤΑΠ-ΜΜΕ. Στελέχη του ασφαλιστικού μηχανισμού εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη αλλαγή θα λειτουργήσει ως επιταχυντής για το ξεκαθάρισμα των εκκρεμοτήτων, καθώς η διαδοχική ασφάλιση αποτελεί μία από τις πιο σύνθετες περιπτώσεις συνταξιοδότησης.
Ο στόχος του διοικητή του ΕΦΚΑ, Αλέξανδρου Βαρβέρη, είναι η επικουρική σύνταξη να εκδίδεται σχεδόν ταυτόχρονα με την κύρια σύνταξη. Δηλαδή, μόλις ολοκληρώνεται η απονομή της κύριας, να ακολουθεί άμεσα και η επικουρική, χωρίς τη σημερινή πολύμηνη ή πολυετή αναμονή. Για να επιτευχθεί αυτό, η νομοθετική παρέμβαση θα τεθεί σε ισχύ παράλληλα με τα έργα ψηφιοποίησης που βρίσκονται σε εξέλιξη στον ΕΦΚΑ. Το καλοκαίρι του 2026 θεωρείται ορόσημο για τη λειτουργία του νέου μοντέλου απονομής συντάξεων, καθώς μέχρι τότε αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί σημαντικά έργα αναβάθμισης των πληροφοριακών συστημάτων.
Η πλήρης ψηφιοποίηση των ασφαλιστικών αρχείων, σε συνδυασμό με την απλοποίηση της διαδικασίας για τη διαδοχική ασφάλιση, εκτιμάται ότι θα επιτρέψει στον οργανισμό να επεξεργάζεται τις αιτήσεις επικουρικών συντάξεων με πολύ ταχύτερους ρυθμούς.
Παράλληλα, μέσω της διασύνδεσης με άλλους δημόσιους φορείς, όπως η ΑΑΔΕ και το ΓΕΜΗ, θα ενισχυθούν η διαφάνεια, η παρακολούθηση των εισφορών και η αξιοπιστία των στοιχείων. Κυβερνητικά στελέχη εκτιμούν ότι το νέο ψηφιακό μοντέλο μπορεί να αποτελέσει τη βάση για έναν πλήρως αυτοματοποιημένο ΕΦΚΑ τα επόμενα χρόνια, με στόχο οι πολίτες να εξυπηρετούνται χωρίς πολύμηνες αναμονές και φυσική παρουσία στις υπηρεσίες.
Η δεκαπενταετία και τα όριά της
Καθοριστική παρέμβαση αποτέλεσε και η πρόβλεψη του Ν. 5078/2023, που επιτρέπει την απονομή επικουρικής σύνταξης με βάση τη συμπλήρωση 15 ετών ασφάλισης. Η ρύθμιση αυτή επιτάχυνε σημαντικά τις διαδικασίες, καθώς δόθηκε η δυνατότητα το ταμείο στο οποίο υποβάλλεται η αίτηση να προχωρά στην έκδοση της σύνταξης, εφόσον συμπληρώνεται η απαιτούμενη δεκαπενταετία.
Ωστόσο, στην πράξη αποδείχθηκε ότι το μέτρο δεν αρκούσε για να εξαλείψει τις καθυστερήσεις, ιδίως στις περιπτώσεις με πολυετή διαδοχική ασφάλιση. Για τον λόγο αυτόν, το υπουργείο Εργασίας προώθησε τη νέα διάταξη η οποία προβλέπει την κατάργηση της εσωτερικής αλληλογραφίας μεταξύ υπηρεσιών του ΕΦΚΑ για τον προσδιορισμό αρμοδιότητας.
Με τη νέα παρέμβαση, όλος ο χρόνος διαδοχικής επικουρικής ασφάλισης θα αντιμετωπίζεται ενιαία στο πλαίσιο του Κλάδου Επικουρικής Ασφάλισης του ΕΦΚΑ και όχι μόνο το ελάχιστο όριο των 15 ετών. Η αποκλειστική αρμοδιότητα για την έκδοση της επικουρικής σύνταξης θα ανατίθεται στο τελευταίο ταμείο, ανεξάρτητα από το πού έχει διανυθεί ο μεγαλύτερος χρόνος ασφάλισης.
