Στην ελληνική εφορία μπορεί να εμφανιστούν 3,14 εκατ. ευρώ από crypto – και την ίδια στιγμή να θεωρείται ότι δεν υπάρχει ούτε κεφάλαιο 21.000 ευρώ για να καλυφθεί ένα τεκμήριο. Και όλα αυτά καταγράφονται σε επίσημη απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών.
Φορολογούμενος υπέβαλε δήλωση για το φορολογικό έτος 2023 και δήλωσε 21.000 ευρώ στον κωδικό 787 («ανάλωση κεφαλαίου που ήδη φορολογήθηκε ή απαλλασσόταν από τον φόρο») προκειμένου να καλύψει τεκμήρια διαβίωσης. Για να τεκμηριώσει το ποσό, επικαλέστηκε συνολικά 3.144.146,98 ευρώ από ρευστοποιήσεις κρυπτονομισμάτων προηγούμενων ετών – 1.741.826,17 ευρώ που είχαν δηλωθεί το 2017 και 1.402.320,81 ευρώ που είχαν δηλωθεί το 2021.
Και στις δύο περιπτώσεις τα ποσά αυτά δεν έγιναν δεκτά ούτε από τη ΔΟΥ ούτε από τη ΔΕΔ σε προηγούμενες προσφυγές. Η αιτιολογία είναι αποκαλυπτική. Όπως αναφέρεται ρητά στην απόφαση, «το εισόδημα από την μεταβίβαση κρυπτονομισμάτων στο εξωτερικό δεν εμπίπτει στις διατάξεις των άρθρων του ΚΦΕ, με τις οποίες προβλέπονται και απαριθμούνται περιοριστικά τα εισοδήματα που φορολογούνται, που φορολογούνται με ειδικό τρόπο ή απαλλάσσονται από τον φόρο». Με άλλα λόγια, τα crypto δεν εντάσσονται ρητά στις κατηγορίες εισοδήματος του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος.
Παράλληλα, η απόφαση σημειώνει ότι τα προσκομισθέντα στοιχεία «δεν αποδεικνύουν τη φύση και το ύψος του επικαλεσθέντος εισοδήματος… δεν πιστοποιείται το ύψος, η προέλευση και ο χρόνος κατάθεσης του επενδεδυμένου κεφαλαίου ούτε ο χρόνος ρευστοποίησης και το ύψος της υπεραξίας». Δηλαδή, κρίθηκε ότι δεν υπήρξε επαρκής και πλήρης τεκμηρίωση της υπεραξίας.
Το κρίσιμο όμως για τα τεκμήρια είναι το επόμενο βήμα. Η ΔΕΔ καταλήγει ότι «δεν προκύπτει κεφάλαιο σχηματισθέν και μη αναλωθέν, το οποίο αποδεδειγμένα έχει φορολογηθεί κατά τα προηγούμενα έτη ή νόμιμα έχει απαλλαγεί από τον φόρο». Αφού δεν αναγνωρίστηκε φορολογημένο ή νομίμως απαλλαγμένο εισόδημα, δεν μπορούσε να σχηματιστεί κεφάλαιο για ανάλωση. Έτσι, η εκκαθάριση της δήλωσης έγινε χωρίς να ληφθούν υπόψη τα 21.000 ευρώ και επιβλήθηκε φόρος 2.292,80 ευρώ επί της τεκμαρτής διαφοράς.
Το αποτέλεσμα είναι ένα εντυπωσιακό παράδοξο: 3,14 εκατ. ευρώ δηλωμένα. 21.000 ευρώ τεκμήριο. Μηδενική δυνατότητα κάλυψης.
Τα δύο σενάρια για τη φορολόγηση των κρυπτονομισμάτων
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο τι συνέβη σε αυτή την υπόθεση. Το ερώτημα είναι τι πρόκειται να γίνει τελικά με τη φορολόγηση των crypto στην Ελλάδα. Σύμφωνα με πληροφορίες, το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται δύο εναλλακτικά σενάρια για τη φορολόγηση της υπεραξίας από αγοραπωλησίες κρυπτονομισμάτων, καθώς μπαίνει στην τελική ευθεία η αδειοδότηση των πλατφορμών crypto και στήνεται ο μηχανισμός εποπτείας και ελέγχου των συναλλαγών.
Το πρώτο σενάριο προβλέπει αυτοτελή φορολόγηση της υπεραξίας με συντελεστή 15%, με ταυτόχρονη εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης, σε λογική αντίστοιχη με άλλα επενδυτικά προϊόντα. Το δεύτερο κινείται πιο ριζοσπαστικά και προβλέπει πλήρη φορολογική απαλλαγή της υπεραξίας, με στόχο να δοθεί ισχυρό κίνητρο στους κατόχους crypto να δηλώσουν οικειοθελώς τα ψηφιακά τους περιουσιακά στοιχεία σε φορολογικές δηλώσεις και στα έντυπα «πόθεν έσχες». Η τελική επιλογή θα γίνει με πολιτική απόφαση.
Σήμερα, τα κέρδη από κρυπτονομίσματα δεν αναγνωρίζονται ρητά από τη φορολογική διοίκηση. Το bitcoin και τα λοιπά crypto αντιμετωπίζονται ουσιαστικά ως μέσο πληρωμής και όχι ως επενδυτικό προϊόν, χωρίς σαφές πλαίσιο φορολόγησης της υπεραξίας όταν διακρατούνται και πωλούνται με κέρδος. Στην πράξη, όσοι επιλέγουν να τα δηλώσουν το κάνουν άτυπα, αναγράφοντας αξία κτήσης και πώλησης στους κωδικούς 743 και 781 και την υπεραξία στον κωδικό 865 του Ε1, καταβάλλοντας φόρο 15% ώστε να μπορούν να δικαιολογήσουν τα κεφάλαια σε περίπτωση ελέγχου. Πρόκειται, ωστόσο, για πρακτική χωρίς θεσμική κάλυψη.
Κοινός παρονομαστής και των δύο σεναρίων είναι οι αυστηρές δικλίδες ασφαλείας. Το κράτος επιδιώκει να ελέγχει την προέλευση των κεφαλαίων που χρησιμοποιούνται για την απόκτηση crypto και να διαπιστώνει αν δικαιολογούνται από τα δηλωθέντα εισοδήματα. Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και η εφαρμογή πρακτικών αντίστοιχων με εκείνες των stock options, όπως η υποχρεωτική ελάχιστη περίοδος κατοχής πριν από την πώληση.
Με πρόσφατη απόφαση παρατάθηκε έως τις 30 Ιουνίου 2026 η προθεσμία αδειοδότησης για τις έξι πλατφόρμες crypto που δραστηριοποιούνταν στην Ελλάδα πριν από την εφαρμογή του Κανονισμού MiCA. Πρόκειται για εταιρείες που μέχρι σήμερα λειτουργούσαν με περιορισμένη εποπτεία, κυρίως σε θέματα νομιμοποίησης εσόδων, και πλέον καλούνται να αποκτήσουν πλήρη άδεια λειτουργίας, διαφορετικά θα τεθούν εκτός ελληνικής αγοράς.
Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς έχει συγκροτήσει ειδική ομάδα MiCA, η οποία εξετάζει κάθε φάκελο σε συνεργασία με την Αρχή Καταπολέμησης Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες. Οι πάροχοι που θα λάβουν άδεια θα μπορούν να δραστηριοποιούνται σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του «ευρωπαϊκού διαβατηρίου», ενώ όσοι δεν συμμορφωθούν κινδυνεύουν με διακοπή δραστηριότητας και βαριές κυρώσεις.
Την ίδια στιγμή, στήνεται μηχανισμός διασταύρωσης στοιχείων από τις αδειοδοτημένες πλατφόρμες και αυτόματης ενημέρωσης για τις κινήσεις των Ελλήνων χρηστών. Όποιος θελήσει να μετατρέψει crypto σε ευρώ θα περνά υποχρεωτικά από διαδικασίες πλήρους ταυτοποίησης, ενώ σε συναλλαγές μεγάλου ύψους θα ενεργοποιείται προκαταρκτικός φορολογικός έλεγχος με διασταύρωση εισοδημάτων και περιουσιακών στοιχείων. Αν δεν προκύπτουν ενδείξεις παρατυπιών, η συναλλαγή θα ολοκληρώνεται. Σε αντίθετη περίπτωση, μπορεί να ζητηθούν στοιχεία «πόθεν έσχες» ή ακόμη και να μπλοκαριστεί η μετατροπή.
