Κληρονομιές: Πώς μπορούν οι κληρονόμοι να προστατευτούν από τα χρέη

Νέα δυνατότητα περιορισμού της ευθύνης για τα χρέη μιας κληρονομιάς προβλέπεται για κληρονόμους που δεν είχαν προχωρήσει εμπρόθεσμα σε αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής. Η μεταβατική διάταξη του νέου κληρονομικού δικαίου αφορά κληρονόμους προσώπων που απεβίωσαν έως τις 22 Μαΐου 2026, με την προθεσμία αξιοποίησής της να λήγει στις 22 Νοεμβρίου 2026.

Έως τότε, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ζητήσουν από το δικαστήριο τον διορισμό επιμελητή και πραγματογνωμόνων για την απογραφή της κληρονομιαίας περιουσίας. Προϋπόθεση είναι να μην έχει πραγματοποιηθεί πράξη αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος της προσωπικής περιουσίας του κληρονόμου κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης και να μη συντρέχει λόγος έκπτωσης από το ευεργέτημα της απογραφής.

Αλλαγές προβλέπονται και στην αποποίηση κληρονομιάς. Η προθεσμία ορίζεται σε τέσσερις μήνες από τότε που ο κληρονόμος πληροφορήθηκε την επαγωγή και τον λόγο για τον οποίο καλείται στην κληρονομιά. Για κατοίκους εξωτερικού φθάνει το ένα έτος, ενώ όταν υπάρχει διαθήκη ή κληρονομική σύμβαση ο χρόνος υπολογίζεται από τη δημοσίευσή της.

Ο βασικός κορμός του νέου κληρονομικού δικαίου τίθεται σε εφαρμογή στις 16 Σεπτεμβρίου 2026. Με το νέο καθεστώς, η κληρονομιαία περιουσία διαχωρίζεται από την ατομική περιουσία του κληρονόμου και εκκαθαρίζεται αυτοτελώς. Οι δανειστές ικανοποιούνται από την κληρονομιά και τυχόν υπόλοιπο περιέρχεται στους κληρονόμους.

Παράλληλα, εξακολουθούν να ισχύουν οι φορολογικές υποχρεώσεις που συνδέονται με την απόκτηση κληρονομιαίας περιουσίας. Η δήλωση φόρου κληρονομιάς υποβάλλεται κατά κανόνα εντός εννέα μηνών όταν ο θάνατος έχει επέλθει στην Ελλάδα και εντός ενός έτους όταν έχει επέλθει στο εξωτερικό ή οι κληρονόμοι διέμεναν στο εξωτερικό.

Η φορολόγηση διαφοροποιείται ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας. Για την Α΄ κατηγορία το αφορολόγητο ανέρχεται σε 150.000 ευρώ, για τη Β΄ σε 30.000 ευρώ και για τη Γ΄ σε 6.000 ευρώ, με τους ανώτατους συντελεστές να φθάνουν αντίστοιχα στο 10%, 20% και 40%.

Ειδικό αφορολόγητο έως 400.000 ευρώ προβλέπεται, υπό προϋποθέσεις, για σύζυγο, μέρος συμφώνου συμβίωσης και ανήλικα τέκνα. Για απόκτηση πρώτης κατοικίας μέσω κληρονομιάς προβλέπεται επίσης απαλλαγή έως 200.000 ευρώ για άγαμο ή ανήλικο και έως 250.000 ευρώ για έγγαμο, με προσαυξήσεις ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών.