Ολοκληρώνεται η θερινή εκπτωτική περίοδος σήμερα, 31 Αυγούστου, και η «επόμενη μέρα» βρίσκει την αγορά με τον πήχη των προσδοκιών χαμηλότερα και με ενεργή τη συζήτηση για τον ρόλο των συνεχών προσφορών, σε ένα περιβάλλον επιλεκτικής κατανάλωσης και αυξημένης πίεσης στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του εμπορίου, οι μέχρι σήμερα ενδείξεις δεν επιτρέπουν μεγάλη αισιοδοξία για μια θεαματική ανατροπή του κλίματος τις τελευταίες μέρες των εκπτώσεων, με αφορμή την επιστροφή των καταναλωτών από τις διακοπές του Αυγούστου.
Σύμφωνα με τους εμπόρους, η εικόνα που έχει διαμορφωθεί χαρακτηρίζεται από την επιλεκτική κατανάλωση, ενώ το διαθέσιμο εισόδημα εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό περιοριστικό παράγοντα για τις αγορές ένδυσης, υπόδησης και άλλων ειδών.
Όπως έχει επισημάνει το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς, από τα στοιχεία της αγοράς προκύπτει ότι ο συνολικός τζίρος των θερινών εκπτώσεων αναμένεται να κινηθεί κοντά στα 7 δισ. ευρώ, με ένα ιδιαίτερα ισχυρό κλείσιμο να μπορεί να τον οδηγήσει προς τα 7,1 δισ. ευρώ, χωρίς ωστόσο να θεωρείται πλέον πιθανή η επίτευξη του αρχικού αισιόδοξου σεναρίου των 7,4 δισ. ευρώ.
Η εικόνα που αποτυπώνουν οι έρευνες των εμπορικών συλλόγων είναι χαρακτηριστική. Στον Εμπορικό Σύλλογο Πειραιώς, το 55% των επιχειρήσεων δήλωσε χαμηλότερο τζίρο σε σχέση με πέρυσι, περίπου το 33% κινήθηκε στα ίδια επίπεδα και μόλις το 12% κατέγραψε αύξηση, με το 73% να αποδίδει την αδυναμία της αγοράς κυρίως στην περιορισμένη αγοραστική δύναμη.
Δυσμενής είναι και η εικόνα που καταγράφεται και στην Αθήνα, όπου, σύμφωνα με έρευνα του Εμπορικού Συλλόγου Αθηνών σε 409 μικρομεσαίες λιανεμπορικές επιχειρήσεις, το 71,3% δηλώνει ότι ο τζίρος του είναι χειρότερος από πέρυσι.
Η «επόμενη μέρα» φέρνει ξανά στο προσκήνιο τις προσφορές
Μετά τη λήξη της εκπτωτικής περιόδου, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στο μοντέλο των προσφορών και στο κατά πόσον η συνεχής παρουσία εκπτώσεων στην αγορά έχει αποδυναμώσει τον θεσμό των θεσμοθετημένων εκπτωτικών περιόδων.
Σύμφωνα με την έρευνα του Εμπορικού Συλλόγου Αθηνών, το 98% των επιχειρήσεων που συμμετείχαν ζητεί αλλαγή του θεσμικού πλαισίου για προσφορές και εκπτώσεις, ενώ το 93,4% θεωρεί ότι το καθεστώς των συνεχών προσφορών ευνοεί κυρίως τις μεγάλες επιχειρήσεις, τις πολυεθνικές και τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες εις βάρος των μικρομεσαίων. Το ίδιο ποσοστό, σχεδόν καθολικό, εκτιμά ότι αυστηρότεροι κανόνες στις προσφορές, μέσω τροποποίησης του ισχύοντος πλαισίου, θα μπορούσαν να αποκαταστήσουν το εμπορικό ενδιαφέρον των θεσμοθετημένων εκπτωτικών περιόδων.
Ο πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Αθηνών, Θάνος Τσαγγάρης, υπογράμμισε σε δηλώσεις ότι «οι εκπτώσεις ήταν και πρέπει να παραμείνουν το τελευταίο εργαλείο ρευστοποίησης των αποθεμάτων της σεζόν για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις», προσθέτοντας ότι σήμερα ο θεσμός έχει ουσιαστικά υπονομευθεί, καθώς οι προσφορές μπορούν να πραγματοποιούνται διαρκώς. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η ακρίβεια και η στεγαστική επιβάρυνση έχουν μεταβάλει τις προτεραιότητες και τις καταναλωτικές συνήθειες, ενώ οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένο λειτουργικό κόστος και εντεινόμενο ανταγωνισμό από μεγάλες αλυσίδες και ηλεκτρονικές πλατφόρμες.
Πτώση του πραγματικού τζίρου παρά την ονομαστική αύξηση
Η υποτονική εικόνα των θερινών εκπτώσεων έρχεται να προστεθεί σε μια ήδη πιεσμένη αγορά. Σύμφωνα με την ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ, ο κύκλος εργασιών στο λιανικό εμπόριο, εξαιρουμένων τροφίμων, οχημάτων και καυσίμων, μειώθηκε το δεύτερο τρίμηνο του 2026 κατά 3,7% σε πραγματικές τιμές, σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, ενώ σε ονομαστικές τιμές καταγράφηκε αύξηση 1,2%. Η απόκλιση αυτή, σύμφωνα με την ανάλυση, δείχνει ότι η ονομαστική άνοδος δεν προήλθε από αύξηση του όγκου των πωλήσεων, αλλά από τις πληθωριστικές πιέσεις.
Στο σύνολο του πρώτου εξαμήνου του έτους, ο πραγματικός κύκλος εργασιών του λιανικού εμπορίου στις συγκεκριμένες κατηγορίες συρρικνώθηκε κατά 2,3%, ενώ οι πολύ μικρές επιχειρήσεις κατέγραψαν πτώση 3,4% και οι μικρές 1,7%. Αντίθετα, οι μεσαίες επιχειρήσεις εμφάνισαν αύξηση του πραγματικού τους τζίρου κατά 3,7%.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η εξέλιξη ανά κλάδο. Το πρώτο εξάμηνο του 2026, σε πραγματικούς όρους, καταγράφηκαν οι μεγαλύτερες αυξήσεις σε ιατρικά και ορθοπεδικά είδη, ρολόγια και κοσμήματα, σιδηρικά και χρώματα και ηλεκτρικές οικιακές συσκευές. Αντίθετα, σημαντικές απώλειες σημειώθηκαν στα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, στα βιβλία, στα έπιπλα και φωτιστικά, ενώ οι πωλήσεις υποδημάτων παρέμειναν σχεδόν στάσιμες.
Αγορά «δύο ταχυτήτων»
Τα στοιχεία της ΕΣΕΕ ενισχύουν την εικόνα μιας αγοράς «δύο ταχυτήτων». Οι μικρότερες και μεμονωμένες επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα, φαίνεται να δέχονται μεγαλύτερη πίεση, ενώ μεγαλύτερη αντοχή εμφανίζουν οργανωμένα δίκτυα, τουριστικές περιοχές και το ηλεκτρονικό εμπόριο. Την ίδια στιγμή, η αυξημένη τουριστική κίνηση δεν έχει μεταφραστεί στον βαθμό που αναμενόταν σε ενίσχυση του εμπορικού τζίρου. Στο πρώτο εξάμηνο, η εισερχόμενη τουριστική κίνηση αυξήθηκε κατά 15,4% και οι εισπράξεις κατά 14,8%, χωρίς οι επιδόσεις αυτές να αποτυπωθούν αντίστοιχα στα μεγέθη του εμπορίου.
Σε αυτό το πλαίσιο, το τέλος των θερινών εκπτώσεων δεν σηματοδοτεί απλώς την ολοκλήρωση μιας ακόμη εκπτωτικής περιόδου. Φέρνει στο προσκήνιο μια ευρύτερη συζήτηση για το πώς θα λειτουργήσει η αγορά τους επόμενους μήνες, με τις επιχειρήσεις να ζητούν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα, σαφέστερους κανόνες για τις προσφορές και μέτρα που θα ενισχύσουν τόσο τη ρευστότητα όσο και την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.
Η ΕΣΕΕ, διά του προέδρου της Σταύρου Καφούνη, αποδίδει την πίεση στο εμπόριο στη μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος και της αγοραστικής δύναμης, στο αυξημένο κόστος διατροφής, στέγασης και ενέργειας, αλλά και στην αλλαγή του καταναλωτικού μοντέλου και στην απορρόφηση σημαντικού τζίρου από διεθνείς ψηφιακές πλατφόρμες. Στο ίδιο πλαίσιο θέτει ως κρίσιμη τη λήψη μέτρων για την ελάφρυνση φορολογικών και ασφαλιστικών βαρών, την ενίσχυση του υγιούς ανταγωνισμού και τη στήριξη της επιχειρηματικότητας.
