Η ένταση στην περιοχή, σε συνδυασμό με τον φόβο για πιθανές αναταράξεις στα Στενά του Ορμούζ, επηρεάζει άμεσα το κόστος του αργού πετρελαίου και κατ’ επέκταση τα διυλισμένα προϊόντα που φτάνουν και στη χώρα μας.
Όπως εξηγεί ο πρόεδρος του Σωματείου Πετρελαιούχων κ. Παπαγεωργίου, οι αγορές είχαν ήδη στείλει τα πρώτα σήματα πριν από την κλιμάκωση της κρίσης. Από τις αρχές Ιανουαρίου οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου είχαν αυξηθεί περίπου κατά 10%, με το βαρέλι να κινείται από τα 62 δολάρια προς τα 68-69 δολάρια. Η μεταβολή αυτή άρχισε να αποτυπώνεται σταδιακά και στην ελληνική αγορά, με αυξήσεις της τάξης των τριών έως τεσσάρων λεπτών το λίτρο στη βενζίνη και στο πετρέλαιο κίνησης.
Τις τελευταίες ημέρες όμως καταγράφεται νέο κύμα ανατιμήσεων στις διεθνείς αγορές, επίσης κοντά στο 10%. Η ανησυχία για ενδεχόμενη διαταραχή στη διέλευση φορτίων από τον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ ανεβάζει τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης, καθώς περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου περνά από το συγκεκριμένο πέρασμα. Παράλληλα, η αστάθεια επηρεάζει και τις τιμές του υγροποιημένου φυσικού αερίου, που επίσης διακινείται σε σημαντικό βαθμό από την ευρύτερη περιοχή.
Στην πράξη, η δεύτερη αυτή αύξηση αναμένεται να φανεί στην αντλία με χρονική υστέρηση τριών έως τεσσάρων ημερών. Αυτό σημαίνει ότι οι τιμές δεν δικαιολογείται να ανεβαίνουν άμεσα από τη μία μέρα στην άλλη. Η εμπειρία δείχνει ότι οι μεταβολές στις διεθνείς τιμές περνούν στην εσωτερική αγορά με μικρή καθυστέρηση, καθώς μεσολαβεί ο κύκλος παραγγελιών, διύλισης και διανομής. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επαγγελματιών του κλάδου, η νέα άνοδος μπορεί να οδηγήσει σε επιπλέον αύξηση τεσσάρων έως πέντε λεπτών το λίτρο από τα τέλη της εβδομάδας.
Ήδη από τις αρχές του έτους, τα ελληνικά διυλιστήρια έχουν αυξήσει τις τιμές διάθεσης κατά περίπου δέκα λεπτά το λίτρο σε σχέση με τα χαμηλά επίπεδα του φθινοπώρου. Ωστόσο, το προηγούμενο διάστημα υπήρξε μια σχετική συγκράτηση από την πλευρά της λιανικής, ώστε να απορροφηθεί μέρος των ανατιμήσεων και να αποφευχθούν απότομες επιβαρύνσεις για τους καταναλωτές. Αυτή η «ανάσχεση» δεν μπορεί να συνεχιστεί επ’ αόριστον εάν οι διεθνείς τιμές διατηρηθούν σε ανοδική τροχιά.
Η Ελλάδα, αν και δεν προμηθεύεται το σύνολο του πετρελαίου της από τη Μέση Ανατολή, επηρεάζεται απόλυτα από τη διεθνή τιμολόγηση. Το πετρέλαιο αποτελεί παγκοσμιοποιημένο εμπόρευμα και η τιμή του διαμορφώνεται σε διεθνές επίπεδο. Επομένως, ακόμα και αν οι φυσικές ροές δεν διακοπούν, η αύξηση του λεγόμενου «risk premium» αρκεί για να ανεβάσει το κόστος.
Αντίστοιχο φαινόμενο είχε παρατηρηθεί με πολύ μεγαλύτερη ένταση μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, όταν οι τιμές είχαν εκτοξευθεί σε επίπεδα που ξεπερνούσαν τα 120 δολάρια το βαρέλι. Τότε, οι αυξήσεις στη λιανική αγορά είχαν φτάσει σε διψήφια νούμερα ανά λίτρο μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Σήμερα, η εικόνα παραμένει πιο ελεγχόμενη, αλλά η νευρικότητα των αγορών είναι εμφανής.
Σε ό,τι αφορά το υγραέριο κίνησης, οι τιμές του ακολουθούν σε μεγάλο βαθμό τις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών LPG, που επίσης επηρεάζονται από την παραγωγή και τις εξαγωγές χωρών της Μέσης Ανατολής. Αντίστοιχα, το φυσικό αέριο παραμένει ευάλωτο σε γεωπολιτικούς κραδασμούς, αν και η Ευρώπη έχει διαφοροποιήσει σημαντικά τις πηγές προμήθειας μετά το 2022, αυξάνοντας τις εισαγωγές LNG από τις ΗΠΑ και άλλες χώρες.
Το βασικό ερώτημα πλέον είναι η διάρκεια της κρίσης. Αν η ένταση αποκλιμακωθεί σύντομα και δεν υπάρξει ουσιαστική διαταραχή στη ροή πετρελαίου, οι τιμές ενδέχεται να σταθεροποιηθούν. Αν όμως παραταθεί η αβεβαιότητα ή υπάρξει εμπλοκή σε κομβικά σημεία μεταφοράς, τότε το κόστος καυσίμων θα συνεχίσει να πιέζεται ανοδικά.
Για τους καταναλωτές, το επόμενο δεκαπενθήμερο θα δείξει αν πρόκειται για μια συγκυριακή ανατίμηση λίγων λεπτών ή για την αρχή μιας νέας περιόδου αυξημένων τιμών. Οι αγορές, όπως επισημαίνουν οι άνθρωποι του κλάδου, συχνά προεξοφλούν τις εξελίξεις πριν αυτές αποτυπωθούν στην πραγματική οικονομία. Και αυτό ακριβώς παρακολουθούμε αυτές τις ημέρες στην αντλία.
