Σε εξατομικευμένες ρυθμίσεις των ληξιπρόθεσμων ασφαλιστικών οφειλών θα έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει το Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) με την έλευση της νέας χρονιάς, στο πλαίσιο της ενεργοποίησης του νέου θεσμικού πλαισίου για τη διαχείριση των χρεών προς τα ασφαλιστικά ταμεία
Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες της Realnews, η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, και ο διοικητής του ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης, Αλέξανδρος Βαρβέρης, αναμένεται να προχωρήσουν εντός Αυγούστου στην προκήρυξη διεθνούς διαγωνισμού για την πρόσληψη ιδιωτικής εταιρείας ή και κοινοπραξίας ιδιωτών συμβούλων, με στόχο την είσπραξη ασφαλιστικών οφειλών που προσεγγίζουν τα 50 δισ. ευρώ.
Οι ιδιώτες θα μπορούν να εισηγούνται στον ΕΦΚΑ και ρυθμίσεις χρεών σε ατομικό επίπεδο ή ακόμα και σε ομάδες οφειλετών με κοινά χαρακτηριστικά, όπως το ύψος της οφειλής, ο χρόνος κατά τον οποίο δημιουργήθηκε και τυχόν ένταξη σε παλαιότερες ρυθμίσεις. Οι ιδιώτες δεν θα έχουν καμία εμπλοκή στην είσπραξη των οφειλών, αρμοδιότητα που παραμένει αποκλειστικά στο ΚΕΑΟ, αλλά θα υποστηρίζουν τον ΕΦΚΑ με μεθόδους, προτάσεις και εξατομικευμένα σχήματα ρύθμισης.
Οι ατομικές ρυθμίσεις θα εφαρμοστούν κυρίως σε μικρούς οφειλέτες, με στόχο να μη συσσωρεύονται χρέη, καθώς στη συνέχεια είναι δυσκολότερη η ανάκτησή τους. Η αποπληρωμή ενδέχεται να φτάνει και τις 120 δόσεις σε κάποιες περιπτώσεις που παρέχονται και αντίστοιχες εξασφαλίσεις, όπως ακίνητα, για μέρος ή και το σύνολο της οφειλής. Για τους μεγάλους οφειλέτες η επιλογή θα είναι ο εξωδικαστικός μηχανισμός, για τον οποίο προβλέπονται πολλές δόσεις, και είναι η προτιμότερη λύση για όσους έχουν οφειλές τις οποίες υπό διαφορετικές συνθήκες θα ήταν αδύνατο να εξοφλήσουν.
Το πλαίσιο σήμερα
Σήμερα ούτε ο ΕΦΚΑ ούτε το ΚΕΑΟ έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόσουν ρυθμίσεις χρεών σε ατομικό επίπεδο, γιατί υπάρχει το γενικό πλαίσιο των ρυθμίσεων του κράτους που πρέπει να είναι ίδιες για όλους και, εν προκειμένω, για χρέη προς τα ασφαλιστικά ταμεία έως 24 δόσεις. Με το νέο πλαίσιο, οι ιδιώτες θα μπορούν να εισηγούνται εξατομικευμένες ρυθμίσεις χρεών, με κριτήρια τη συναλλακτική συμπεριφορά του οφειλέτη, τα οικονομικά στοιχεία της επιχείρησής του, την προοπτική βιωσιμότητας μετά την ελάφρυνση των χρεών κ.λπ.
Μεταξύ των ενεργειών στις οποίες θα μπορούν να προβούν οι ιδιώτες θα είναι η εκκαθάριση του χαρτοφυλακίου οφειλετών, η αποτύπωση της πραγματικής οικονομικής κατάστασης των αξιώσεων του ΕΦΚΑ, η έγκαιρη ανίχνευση καθυστερήσεων, η αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας, αλλά και ο σχεδιασμός στρατηγικών είσπραξης.
Προτάσεις για «κούρεμα»
Από τα περίπου 50 δισ. ευρώ που είναι οι οφειλές προς τα ασφαλιστικά ταμεία, τα 32 δισ. ευρώ είναι κύριες οφειλές και 18 δισ. ευρώ προσαυξήσεις. Με την εμπλοκή των ιδιωτών, θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι θα εξεταστούν και προτάσεις για το κούρεμα ή το πάγωμα των προσαυξήσεων, καθώς στην πράξη δυσχεραίνουν την ανάκτηση χρεών.
Ο μηχανισμός των προσαυξήσεων λειτουργεί με τέτοιον τρόπο που μπορεί να καταστήσει μια οφειλή ανεπίδεκτη είσπραξης όχι επειδή ένας οφειλέτης θα προσθέσει καινούργιο χρέος, αλλά επειδή το παλιό χρέος με τις προσαυξήσεις ανατοκίζεται διαρκώς με ετήσιο επιτόκιο 8,5%. Αυτός ο ανατοκισμός ισχύει από το 2013 και δεν υπάρχει κάποιος περιορισμός.
Για αυτόν τον λόγο τα χρέη αυξάνονται με μικρότερο ρυθμό από τις προσαυξήσεις. Περίπου 10 δισ. ευρώ από τα χρέη των 50 δισ. ευρώ χαρακτηρίζονται ανεπίδεκτα είσπραξης, παρόλο που παραμένουν στη λίστα οφειλών του ΚΕΑΟ. Σε ετήσια βάση, το ΚΕΑΟ καταφέρνει να εισπράξει περίπου 2 δισ. ευρώ, ενώ στελέχη του ΕΦΚΑ εκτιμούν ότι με τη συμβολή ιδιωτών, το ποσό αυτό θα μπορούσε να διπλασιαστεί. Ο φιλόδοξος στόχος που τίθεται για τα επόμενα χρόνια είναι η προσέγγιση των 4 δισ. ευρώ ετησίως σε εισπράξεις, κάτι που απαιτεί νέες προσεγγίσεις και μηχανισμούς.
Σύμφωνα με τη Ν. Κεραμέως, οι ιδιωτικές συμβουλευτικές εταιρείες που θα αναλάβουν υποστηρικτικό ρόλο στον e-ΕΦΚΑ δεν θα είναι εισπρακτικές, ενώ τα οφέλη θα είναι πολλαπλά:
1. Θα δοθεί δυνατότητα χορήγησης ενισχύσεων σε ασφαλισμένους και συνταξιούχους, όπως μείωση εισφορών και αύξηση συντάξεων.
2. Θα ενισχυθεί σημαντικά η βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος.
3. Θα αξιοποιηθούν η εμπειρία και η χρήση σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου στη διαδικασία ενημέρωσης των οφειλετών, όπως για παράδειγμα στην υιοθέτηση πρακτικών ήπιας προσέγγισης, σε αντίθεση με πρακτικές πίεσης και απειλών περί αναγκαστικών μέτρων κατάσχεσης.
Ποιοι εξαιρούνται
Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, οι ιδιωτικές εταιρείες που θα συμμετάσχουν στον διαγωνισμό θα πρέπει να πληρούν αυστηρά κριτήρια εμπειρίας, τεχνογνωσίας και διαφάνειας. Η επιλογή δεν θα αφορά εισπρακτικές εταιρείες ή δικηγορικά γραφεία που ασκούν πίεση για είσπραξη οφειλών, αλλά συμβουλευτικές ή τεχνικές εταιρείες, με εμπειρία σε θέματα διαχείρισης χαρτοφυλακίων, αξιολόγησης κινδύνου και σχεδιασμού αποδοτικών μηχανισμών είσπραξης.
Επιπλέον, προβλέπεται η αυστηρή εποπτεία από τον ΕΦΚΑ και το υπουργείο Εργασίας, με συγκεκριμένους στόχους απόδοσης, αξιολόγηση και ρήτρες μη συμμόρφωσης, ώστε να εξασφαλιστούν η νομιμότητα και η κοινωνική αποδοχή του εγχειρήματος.
Οι αριθμοί
Το χρέος που έχει συσσωρευτεί στο ΚΕΑΟ, κατά το α’ τρίμηνο του τρέχοντος έτους, ανέρχεται στα 49,73 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 29,7 δισ. ευρώ είναι κύρια οφειλή και τα υπόλοιπα 20,02 δισ. ευρώ προέρχονται από πρόσθετα τέλη. Μόλις 1 στα 10 ευρώ οφειλών προς τον ΕΦΚΑ είναι ρυθμισμένο, ενώ άλλα 2 ευρώ θεωρούνται σχεδόν αδύνατον να εισπραχθούν.
Το συνολικό χρέος, μέσα σε ένα τρίμηνο, από τα 49,28 δισ. ευρώ, που είχε υπολογιστεί στα τέλη Δεκεμβρίου 2024, αυξήθηκε κατά 443.587.034 ευρώ, φτάνοντας στα 49,73 δισ. ευρώ. Η μεταβολή αυτή προήλθε κυρίως από αύξηση στα πρόσθετα τέλη κατά 370.778.476 ευρώ. Αρα, η αύξηση στο κεφάλαιο του χρέους ήταν αισθητά μικρότερη, ακριβέστερα κατά 72.808.558 ευρώ.
Στόχος του διοικητή του e-ΕΦΚΑ, Αλ. Βαρβέρη, είναι να μπει σε τάξη το χαρτοφυλάκιο των συσσωρευμένων οφειλών προς τον ΕΦΚΑ. Αρχικά οι ιδιώτες θα ξεκινήσουν με τον εντοπισμό των εισπράξιμων οφειλών, αλλά και των ανεπίδεκτων είσπραξης, στη συνέχεια θα ελέγξουν εάν και πού υπάρχουν πραγματικά περιθώρια ρύθμισης με στόχο να διπλασιαστεί η εισπραξιμότητα προς όφελος όλων των ασφαλισμένων.
«Οι ιδιωτικές εταιρείες θα λειτουργήσουν ως υποστηρικτικός μηχανισμός του ΚΕΑΟ για την παρακολούθηση και ομαδοποίηση των οφειλών, παρέχοντας τεχνογνωσία και μόνο», έχει διευκρινίσει ο Αλ. Βαρβέρης. Οι ρυθμίσεις που παραμένουν ενεργές ανέρχονται σε 318.662 και το ποσό των οφειλών που έχει ενταχθεί φτάνει τα 4,84 δισ. ευρώ, μόλις το 10% του συνόλου, που ανέρχεται στα 49,73 δισ. ευρώ.
Τα στοιχεία της έκθεσης του πρώτου τριμήνου της τρέχουσας χρονιάς, που συνέταξαν οι αρμόδιες υπηρεσίες του ΚΕΑΟ, δείχνουν ότι το ποσό χρέους προς τα ασφαλιστικά ταμεία που δεν εισπράχθηκε ανήλθε στα 20,72 δισ. ευρώ, παρά το γεγονός ότι είχε ενταχθεί σε κάποια ρύθμιση, αφού οι οφειλέτες (φυσικά και νομικά πρόσωπα) έθεσαν εαυτόν εκτός διαδικασίας.
Πρόκειται για το 51,6% του συνόλου του χρέους που έχει συσσωρευτεί στο ΚΕΑΟ (49,73 δισ. ευρώ) και ουσιαστικά για να εισπραχθεί θα πρέπει είτε να ρυθμιστεί εκ νέου είτε να εξοφληθεί άπαξ από τους οφειλέτες. Σε αντίθετη περίπτωση, θα προκληθεί η ενεργοποίηση των αναγκαστικών μέτρων είσπραξης (π.χ. κατασχέσεις ακινήτων, τραπεζικών λογαριασμών).
Τα στοιχεία δείχνουν ότι εντός ρύθμισης είχε βρεθεί, αθροιστικά, ποσό χρέους 29,34 δισ. ευρώ. Ομως, το 70,62% του ρυθμισμένου ποσού, δηλαδή τα 20,72 δισ. ευρώ, βγήκαν εκτός διαδικασίας, καθώς οι οφειλέτες δεν κατάφεραν να ανταποκριθούν στους όρους των ρυθμίσεων. Αυτό σημαίνει ότι δεν κατέβαλαν εμπρόθεσμα ή δεν κατέβαλαν καθόλου τουλάχιστον δύο μηνιαίες δόσεις, ή δεν κατάφεραν παράλληλα να καταβάλουν εμπρόθεσμα τις τρέχουσες ασφαλιστικές εισφορές. Σε 1.546.235 μητρώα οφειλετών έχει καταγραφεί ότι χρωστούν έως 15.000 ευρώ έκαστος.
Περίπου 6,33 δισ. ευρώ δεν μπορεί να εισπραχθούν ούτε από τη ρύθμιση των 24 δόσεων, ούτε με εφάπαξ εξόφληση, ούτε με την απειλή λήψης αναγκαστικών μέτρων, παρά το γεγονός ότι ανήκουν σε μικροοφειλέτες. Στην ίδια κατηγορία θα μπορούσαν να ενταχθούν και άλλα 318.296 μητρώα οφειλετών, με χρέος από 15.001 έως 30.000 ευρώ. Από το άθροισμα αυτών των δύο κατηγοριών προκύπτει ότι 1.864.531 οφειλέτες (ποσοστό 87,78%) έχουν οφειλή έως 30.000 ευρώ.
