Το διακύβευμα των ρυθμίσεών μας είναι «η κοινωνική πολιτική να δουλεύει στην πράξη. Όχι να περιγράφει τις ανάγκες, αλλά να τις αντιμετωπίζει. Όχι να ακολουθεί τα προβλήματα, αλλά να τα προλαμβάνει. Όχι να εξαντλείται στην παροχή, αλλά να ανοίγει δυνατότητες σε όλες και σε όλους». Αυτό τόνισε η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, τοποθετούμενη επί του νομοσχεδίου «Προσωπικός Βοηθός, Πρώιμη Παρέμβαση και λοιπές ενεργητικές πολιτικές για άτομα με αναπηρία, ρυθμίσεις στεγαστικής πολιτικής και άλλες διατάξεις», το οποίο άρχισε να επεξεργάζεται η αρμόδια επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής.
Είναι αισιόδοξο ότι, παρά τις ιδεολογικές αποκλίσεις μας, «στην κοινωνική πολιτική και κυρίως στην αναπηρία, υπάρχει κοινός τόπος» σημείωσε η κα Μιχαηλίδου επισημαίνοντας ότι, περνάμε «από το παθητικό στο ενεργητικό μοντέλο» και ότι «κοινωνική πολιτική δεν είναι μόνο η οικονομική ενίσχυση». Εμείς, είπε χαρακτηριστικά, προσπαθούμε να μην διαχειριζόμαστε, απλά, την ευαλωτότητα. «Η κοινωνική πολιτική δεν είναι μια απλή διαχείριση της ευαλωτότητας. Είναι, αντ’ αυτού, η δημιουργία εργαλείων ισότητας και αυτονομίας. Του πώς μπορούμε, πέραν και πάνω από την οικονομική ενίσχυση, να έρθουμε και να δημιουργήσουμε εργαλεία ελευθερίας, αυτονομίας έτσι ώστε η κάθε μία και ο κάθε ένας από εμάς, ανεξαρτήτως της ευαλωτότητας που έχει – είναι ευάλωτο πρόσωπο οικονομικά ως νοικοκυριό, σε επίπεδο ηλικίας ή ανηλικότητας, σε επίπεδο αναπηρίας, ή και με στοιχεία που συνδυάζουν όλα τα παραπάνω – να μπορεί να πάρει τις επιλογές του, όπως ο ίδιος ή η ίδια θέλει. Αυτό για εμάς είναι η βάση και η ουσία της κοινωνικής πολιτικής».
Περιγράφοντας τα στοιχεία του νομοσχεδίου, είπε ότι περιλαμβάνουν «τρεις μεγάλες μεταρρυθμίσεις στο χώρο της αναπηρίας και σε τέσσερις μεγάλες μεταρρυθμίσεις, κατά κύριο λόγο στο κομμάτι της στέγασης» και παρατήρησε ότι, «και τα δύο, είναι πάρα πολύ σημαντικά για το δημογραφικό της χώρας μας».
Σε σχέση με την αναπηρία, περιλαβάνονται:
Προσωπικός βοηθός: «Ο προσωπικός βοηθός είναι πλέον μια υπηρεσία του κράτους κεκτημένη, και όχι απλά ένα πιλοτικό πρόγραμμα, για το οποίο βρήκε το κράτος ένα κατάλληλο χρηματοοικονομικό κουβά, ένα ευρωπαϊκό εργαλείο..» Η επιτυχία ενός προγράμματος είναι στην συνέχεια, στη συνέπεια και την προσαρμοστικότητά του είπε η κα Μιχαηλίδου και προσέθεσε: «Είδαμε, κρατήσαμε, ενισχύσαμε, αλλάξαμε», και στα ηλικιακά κριτήρια, και στο κομμάτι της εκπαίδευσης και σε άλλα. «Είναι δύσκολο να λες σε μια οικογένεια με αναπηρία ότι παίρνεις προσωπικό βοηθό αλλά δεν μπορεί να είναι ο συγγενής σου». Βάζοντας κάποιον τρίτο, κάποιον επαγγελματία, καταφέρνεις και δίνεις παραπάνω εργαλεία ελευθερίας και στην ίδια την οικογένεια… Ελάτε όμως που έτσι όπως έχει σήμερα η κοινωνία αλλά και η αγορά εργασίας, ειδικά στα νησιά και σε μικρότερους οικισμούς, είναι πάρα πολύ δύσκολο να βρεις κάποιον να δουλέψει για σένα; Οπότε, ήρθαμε και προσαρμοστήκαμε. Λέμε ναι, καταλαβαίνουμε την επιστημονική και εμπειρική ορθότητα του να μην είναι ένα μέλος της οικογένειάς σου, αλλά εκεί που έρχονται και λένε, “κοιτάξτε εγώ είμαι δικαιούχος τώρα τρία χρόνια, και τρία χρόνια δεν έχω βρει άνθρωπο να δουλέψει ως προσωπικός βοηθός μου, δεν είναι κρίμα;”, εκεί ερχόμαστε και προσαρμοζόμαστε και [. . .] όταν ξανά χρειαστεί, θα ξαναπροσαρμοστούμε».
Εκπαιδευτές τυφλότητας: Αυτή τη στιγμή έχουμε μια κοινότητα δεκαεφτά χιλιάδων συμπολιτών μας με σοβαρά προβλήματα όρασης και μόνο εννιά εκπαιδευτές σε όλη την χώρα, οι περισσότεροι εκ των οποίων βαίνουν προς συνταξιοδότηση. «Χρειάζεται ένα κρατικά χρηματοδοτούμενο πρόγραμμα το οποίο προβλέπει εκπαιδευτές σε όλες τις περιφέρειες της χώρας [. . .] έτσι ώστε να μπορέσουμε να εκπαιδεύσουμε 45 με 50 άτομα και να ξεκινήσει έτσι ξανά, μετά από δεκαετίες, η πρώτη αυτή φουρνιά εκπαιδευτών», που χρειαζόμαστε, ανέφερε η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.
Πύλη αναπηρίας και κάρτα αναπηρίας: Η «Πύλη Αναπηρίας» είναι ένα σπουδαίο ψηφιακό εργαλείο, με το οποίο, πλέον, δεν θα υπάρχει αμφιβολία για τους συμπολίτες μας με αναπηρία, του τί δικαιούνται, σημείωσε η κα Μιχαηλίδου, ενώ για την «Κάρτα Αναπηρίας» είπε ότι, πλέον, δεν θα τη λαμβάνεις μόνο αν είσαι στον Μητρώο Αναπηρίας αλλά και όταν λαμβάνεις επίδομα αναπηρίας ή σύνταξη αναπηρίας.
Σε σχέση με το στεγαστικό ανέφερε ότι προβλέπονται τα εξής:
1ον Δημιουργία Κοινωνικών Κατοικιών σε ανενεργά στρατόπεδα
2ον “Φάστ τρακ” διαδικασίες για την αλλαγή χρήσης γης, ώστε μια γη υψηλότερης όχλησης να μπορεί να γίνει χαμηλότερης όχλησης, με εύκολες διαδικασίες.
3ον Απαλλαγή από φόρο μισθωμάτων στις κοινωνικές κατοικίες αλλά και στις στέγες υποστηριζόμενης διαβίωσης. «Λέμε ότι αν νοικιάζεις το σπίτι σου είτε σε κοινωνικό μίσθωμα είτε σε στέγη υποστηριζόμενης διαβίωσης, απαλλάσσεσαι από το φόρο μισθωμάτων».
4ον Μετεγκατάσταση. Ορίζουμε ότι με εξουσιοδοτική/υπουργική απόφαση θα μπορούμε να εντάξουμε νέες περιφέρειες που θα είναι στο πρόγραμμα μετεγκατάστασης.
Την επιφύλαξή του, για την τελική του στάση, διατύπωσε ο εισηγητής της μειοψηφίας και βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Πέτρος Παππάς: «Θα στηρίξουμε κάθε διάταξη που διευρύνει πραγματικά τα δικαιώματα. Δεν θα δεχτούμε όμως τη λέξη «καθολικό» να χρησιμοποιείται ως επικοινωνιακός τίτλος για μια υπηρεσία που θα αφορά, ίσως, τελικά, ελάχιστους. Η καθολικότητα δεν μετριέται στις ανακοινώσεις. Μετριέται στο αν ο άνθρωπος που έχει την ανάγκη θα τη βρει πραγματικά. Θα βρει πραγματικά προσωπικό βοηθό. Αν ένα παιδί θα λάβει εγκαίρως την πρώιμη παρέμβαση. Αν ο μεγαλύτερος άνθρωπος θα έχει τη φροντίδα μετά τα 67 ή τα 75 του έτη του. Στο αν η οικογένεια πάψει να σηκώνει μόνη της όλο το βάρος της αναπηρίας. Και στο αν τελικά τα δικαιώματα θα συνεχίσουν να υπάρχουν, και όταν εξαντληθεί ο κωδικός ενός προϋπολογισμού. Εμείς λέμε ότι “κανείς δεν πρέπει να μένει μόνος”. “Κανείς δεν πρέπει να μένει αόρατος”. “Κανένα δικαίωμα δεν πρέπει να μένει μόνο στα χαρτιά”» τόνισε ο κ. Παππάς.
Για “ερανιστικό νομοσχέδιο-σκούπα”, που περιλαμβάνει μια σειρά διατάξεις για άσχετα ζητήματα, τα οποία η κυβέρνηση προσπαθεί να τα παρουσιάσει κάτω από την ομπρέλα της “λεγόμενης κοινωνικής πολιτικής της”, έκανε λόγο η αγορήτρια του ΚΚΕ, Βιβή Δάγκα. Τι σχέση έχει με την κοινωνική πολιτική η αντιδραστική διάταξη για τις αλλαγές στον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο, που δίνει το δικαίωμα στον ίδιο τον υπουργό Υγείας να διορίζει το Διοικητικό Συμβούλιο; Τι σχέση έχουν με την κοινωνική πολιτική οι αντιδραστικές διατάξεις που αλλάζουν ουσιαστικές πλευρές της νομοθεσίας για τον πολεοδομικό σχεδιασμό; Τι σχέση έχει με την κοινωνική πολιτική, η διάταξη για τα ηλεκτρικά πατίνια και μια σειρά άλλες πλευρές; αναρωτήθηκε η κα Δάγκα. Υπογράμμισε επίσης ότι οι συνθήκες που διαμορφώνονται δείχνουν ότι, όλο και περισσότερο, η προστασία των ΑμεΑ «ανατίθεται στην ατομική οικογενειακή ευθύνη». Οι δημοσιονομικοί περιορισμοί που τηρείτε με ευλάβεια, κι εσείς αλλά και το κόμμα Τσίπρα, δηλαδή οι κόφτες σε Υγεία, Παιδεία, Πρόνοια, «οι αναγκαίες δημόσιες και δωρεάν δομές και υπηρεσίες για την πρόληψη, για τη θεραπεία, για την αποκατάσταση της αναπηρίας, θεωρούνται κόστος για το εχθρικό, για το λαό, αστικό κράτος» είπε η βουλευτής του ΚΚΕ.
Η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Έλενα Ακρίτα είπε ότι «η εκτέλεση ενός 20χρονου παιδιού στο Άργος, επειδή δεν σταμάτησε σε σήμα της Αστυνομίας για έλεγχο» και οι «αδιανόητες δημόσιες τοποθετήσεις, που άφηναν να εννοηθεί ότι το πραγματικό ερώτημα δεν ήταν γιατί ένας νέος άνθρωπος έπεσε θύμα της αστυνομικής βίας, αλλά γιατί ένα άτομο με αυτισμό κυκλοφορούσε, οδηγούσε και μπορούσε να λειτουργήσει» μας υπενθυμίζει ότι «η μάχη για τα δικαιώματα των ανάπηρων ατόμων, όπως οι ίδιοι προτιμούν να λέγονται και όχι ατόμων με αναπηρία, δεν κρίνεται μόνο στις δικαστικές αίθουσες, ούτε μόνο στα νομοσχέδια. Κρίνεται καθημερινά από το αν η πολιτεία, οι θεσμοί και η κοινωνία αντιμετωπίζουν τους ανθρώπους με αναπηρία ως ισότιμους πολίτες, με πλήρη δικαιώματα και πλήρη αυτονομία».
Η αγορήτρια της Ελληνικής Λύσης, Μαρία Αθανασίου είπε ότι, με βάση την εμπειρία των ωφελούμενων και των οικογενειών τους, η κυβέρνηση οφείλει να αναβαθμίσει το θεσμό του Προσωπικού Βοηθού, να τον βελτιώσει και να τον επεκτείνει. «Με το παρόν σχέδιο νόμου, διαπιστώνουμε ότι η κυβέρνηση δεν προχωρεί σε λήψη κατάλληλων μέτρων προκειμένου να ενισχύσει το θεσμό. Η συμμετοχή των ίδιων των προσωπικών βοηθών στη θεσμική αξιολόγηση αποτελεί βασική προϋπόθεση άσκησης καλής δημόσιας πολιτικής» σημείωσε η κα Αθανασίου.
Οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει θετικές παρεμβάσεις, είπε ο αγορητής της ΚΟ “Νίκη”, Τάσος Οικονομόπουλος: Η μονιμοποίηση του θεσμού του Προσωπικού Βοηθού, η καθολική εφαρμογή της “πρώιμης παρέμβασης”, η Εθνική Πύλη Αναπηρίας, η Κάρτα Αναπηρίας, και η θεσμική κατοχύρωση της εκπαίδευσης κινητικότητας για τα άτομα με αναπηρία όρασης αποτελούν πρωτοβουλία που μπορούν να βελτιώσουν την καθημερινότητα πολλών συμπολιτών μας. Ωστόσο, η θετική κατεύθυνση ενός νομοσχεδίου δεν αρκεί από μόνη της. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν ο θεσμός που δημιουργούμε θα λειτουργήσει στην πράξη με τρόπο δίκαιο, ασφαλή και βιώσιμο παρατήρησε ο κ. Οικονομόπουλος εκφράζοντας την επιφύλαξη λόγω του ότι «η Βουλή καλείται να θεσπίσει έναν ιδιαίτερα σημαντικό κοινωνικό θεσμό, που ουσιώδη στοιχεία του μεταφέρονται σε μελλοντικές υπουργικές αποφάσεις. Τα κριτήρια αξιολόγησης, τα επίπεδα υποστήριξης, η διαφοροποίηση των παροχών, οι διαδικασίες επανελέγχου, η λειτουργία των μητρώων, ακόμη και κρίσιμα ζητήματα εφαρμογής δεν περιγράφονται στον ίδιο το νόμο».
Ο αγορητής της Πλεύσης Ελευθερίας, Σπύρος Μπιμπίλας μίλησε για «ένα ερανιστικό νομοσχέδιο» το οποίο πραγματεύεται «ένα ζήτημα, που δεν είναι τεχνικό. Δεν είναι θέμα διαχείρισης προϋπολογισμού ή αναδιάρθρωσης υπηρεσιών, το ζήτημα των δικαιωμάτων. Μιλάμε για ανθρώπους, πολίτες της χώρας μας, που το κράτος εδώ και δεκαετίες αντιμετωπίζει ως αντικείμενο πρόνοιας και όχι ως προστασία αυτονόητων δικαιωμάτων».
Τέλος, η εισηγήτρια της πλειοψηφίας, Ιωάννα Λυτρίβη είπε ότι πίσω από τις επιμέρους διατάξεις αυτού του σχεδίου νόμου δεν βρίσκεται απλώς μια σειρά διοικητικών ή οργανωτικών παρεμβάσεων στο ευρύ φάσμα της κοινωνικής πολιτικής. Βρίσκεται μια συγκεκριμένη αντίληψη για το πώς οικοδομείται μια κοινωνία με περισσότερη συνοχή, μια κοινωνία που δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε οι πολίτες να μπορούν να προχωρούν μπροστά με περισσότερη αυτονομία, περισσότερες επιλογές και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στις δυνάμεις τους. Γιατί τελικά η κοινωνική συνοχή δεν είναι μια αφηρημένη έννοια. Δεν είναι ένας δείκτης.
-Είναι το παιδί που θα λάβει έγκαιρα την υποστήριξη που χρειάζεται και θα αποκτήσει περισσότερες δυνατότητες να αναπτύξει τις ικανότητες του.
-Είναι ο άνθρωπος με αναπηρία που θα μπορεί να οργανώσει ο ίδιος τη ζωή του, να εργάζεται, να μετακινείται, να αναπτύξει τις ικανότητες του και να συμμετέχει ισότιμα στην κοινωνία.
-Είναι η οικογένεια που θα αισθανθεί ότι η πολιτεία βρίσκεται δίπλα της όταν πραγματικά τη χρειάζεται, όταν δεν βρίσκει σπίτι, όταν δεν μπορεί να αντεπεξέλθει στο ενοίκιο, όταν πραγματικά τη χρειάζεται να αποδεικνύει ξανά και ξανά στο ίδιο κράτος όσα εκείνο ήδη γνωρίζει.
