Στην εξειδίκευση των μέτρων για τη μείωση κατά 30% των λογαριασμών ρεύματος έως το 2029, που εξήγγειλε ο Πρωθυπουργούς από το βήμα της ΔΕΘ, προχώρησε η ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Ο Σταύρος Παπασταύρου έκανε λόγο για ένα ολοκληρωμένο, ρεαλιστικό και εφαρμόσιμο σχέδιο, ενώ περιέγραψε τους άξονες του κυβερνητικού σχεδίου.
Σε αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, η προκήρυξη νέων προγραμμάτων «Εξοικονομώ» με αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων, αλλά και η προώθηση της αυτοπαραγωγής.
«Στόχος το όφελος να φτάσει στον πολίτη»
Ο κ. Παπασταύρου τόνισε ότι «στόχος είναι η ενεργειακή μετάβαση να αποκτήσει πραγματικό νόημα και το όφελος να φτάσει στον πολίτη. Οι περισσότερες ΑΠΕ, οι εξαγωγές ενέργειας, οι υποδομές, η ενεργειακή μας αναβάθμιση πρέπει να σημαίνουν κάτι πολύ συγκεκριμένο για τον πολίτη: καθαρότερο περιβάλλον, χαμηλότερο λογαριασμό ρεύματος για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, προσιτή ενέργεια για όλους και χαμηλότερο κόστος παραγωγής για τις επιχειρήσεις που σημαίνει και πιο φτηνό προϊόν για τον καταναλωτή».
Όπως εξήγησε, «σε διαφορετική περίπτωση, η πρόοδος είναι απλά ένας αριθμός, μια στατιστική μέτρηση. Εμείς η πρόοδος θέλουμε να μεταφράζεται σε απτό οικονομικό όφελος για κάθε πολίτη. Για αυτό και ο Πρωθυπουργός στην ομιλία του έθεσε τον πήχη ψηλά, έναν καθαρό μετρήσιμο, συγκεκριμένο στόχο: τη μείωση της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας κατά 30% με ορίζοντα τριετίας».
«Το σχέδιο δεν είναι επιδοματικό, αλλά ρεαλιστικό και μετρήσιμο»
«Το σχέδιο δεν είναι επιδοματικό, μια προσωρινή βελτίωση ή ένα μέτρο που θα διαρκέσει έναν χειμώνα. Είναι ένα ολοκληρωμένο ολιστικό σχέδιο δομικών, μόνιμων αλλαγών που αντιμετωπίζει τις πραγματικές αιτίες που κρατούν το ενεργειακό κόστος ψηλά. Είναι ρεαλιστικό, μετρήσιμο και εφαρμόσιμο. Με αυτό το σχέδιο περνάμε σε νέο επίπεδο ενεργειακή στρατηγικής, από την άμυνα απέναντι στην ενεργειακή κρίση και την ακρίβεια, στη δημιουργία των προϋποθέσεων για μόνιμα, διαρθρωτικά χαμηλότερες τιμές», σημείωσε ο κ. Παπασταύρου και στη συνέχεια συμπλήρωσε:
«Χτίζουμε έτσι ένα ανάχωμα απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις, γιατί ξέρουμε πολύ καλά ότι η ενεργειακή αγορά δεν είναι απομονωμένη από τις διεθνείς συγκυρίες, τους πολέμους, τις κρίσεις σε όλα τα σημεία του πλανήτη. Το έχουμε βιώσει άλλωστε και το είδαμε και πρόσφατα με την κρίση στη Μέση Ανατολή. Οι επιπτώσεις στη δική μας αγορά ήταν πιο ήπιες σε σχέση με το παρελθόν και σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ακριβώς επειδή έχουμε ήδη επενδύσει στις εγχώριες ανανεώσιμες πηγές, στον ήλιο και στον άνεμο. Αυτό δεν είναι τυχαίο προφανώς, αλλά αποτέλεσμα του σχεδιασμού. Και το πιο σημαντικό είναι ότι αυτό το όφελος φτάνει σε όλους: ενεργειακή αναβάθμιση, εξοικονόμηση, επενδύσεις, υποδομές, δίκαιη κατανομή του οφέλους σε όλη την κοινωνία. Αυτός είναι ο πυρήνας της πολιτικής μας αλλά και η ενίσχυση της ενεργειακής δημοκρατίας».
Οι έξι άξονες για τη μείωση των τιμών ρεύματος
Ο Σταύρος Παπασταύρου απέδωσε ιδιαίτερη έμφαση στους έξι άξονες μέσα από τους οποίους θα επιτευχθεί η μείωση των τιμών στο ρεύμα.
Ειδικότερα, οι δράσεις που προωθούνται με χρηματοδότηση από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων και τη ρήτρα διαφυγής αφορούν τους εξής τομείς:
1. Ανανεώσιμες πηγές. Περαιτέρω ανάπτυξη των ΑΠΕ, οι οποίες ήδη συμβάλλουν στη συγκράτηση των τιμών. Τις ημέρες και ώρες με υψηλή συμμετοχή των ΑΠΕ η τιμή χονδρικής πέφτει στο επίπεδο των 70 ευρώ.
2. Προώθηση της αποθήκευσης ενέργειας, η οποία μπορεί να μειώσει την απογευματινή αιχμή της ζήτησης κατά την οποία χρησιμοποιείται φυσικό αέριο και μπορεί, επίσης, να παρέχει πρόσθετες υπηρεσίες εφεδρείας και ευστάθειας του δικτύου με χαμηλότερο κόστος. Στόχος είναι η ανάπτυξη της αποθήκευσης από 700 μεγαβάτ σήμερα σε 1 γιγαβάτ στο τέλος του χρόνου, 3-4 γιγαβάτ το 2028 και 5-7 το 2030.
3. Διασυνδέσεις νησιών, ώστε να μειωθεί το κονδύλι της ηλεκτροπαραγωγής από υγρά καύσιμα, το οποίο σήμερα είναι 1.2 δις. ευρώ το χρόνο και καλύπτεται από τους καταναλωτές με τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας. Η ολοκλήρωση των διασυνδέσεων Κρήτης και Κυκλάδων (πλέον πρόσφατη περίπτωση η Σαντορίνη) επιτρέπουν τη μείωση της χρέωσης των ΥΚΩ στους λογαριασμούς από 1-1-2027 κατά 50 %, στα 3,45 ευρώ ανά μεγαβατώρα έναντι 6,9 που είναι σήμερα.
4. Αντιμετώπιση των ρευματοκλοπών και των ληξιπρόθεσμων οφειλών. Οι ρευματοκλοπές κοστίζουν 450 εκατ. ευρώ ετησίως στους συνεπείς καταναλωτές και στόχος είναι να μειωθούν στο 3,5 % το 2028 από 5 % το 2023 – 2024 με βασικό εργαλείο την εγκατάσταση έξυπνων μετρητών στο σύνολο των παροχών έως το 2030. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές κυμαίνονται στα 3 δις. ευρώ και αντιμετωπίζονται ως ένα βαθμό με το νέο πλαίσιο που θέτει κανόνες στην αλλαγή προμηθευτή, το οποίο έχει τεθεί σε ισχύ.
5. Ενίσχυση των μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας. Προβλέπονται 1.7 δις. ευρώ για ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, αλλαγή συστημάτων θέρμανσης (αντλίες θερμότητας) και θερμοσιφώνων, αύξηση του επιδόματος θέρμανσης για 780.000 δικαιούχους.
6. Ανάπτυξη της αυτοκατανάλωσης, δηλαδή εγκατάσταση μονάδων ΑΠΕ και μπαταριών από νοικοκυριά και επιχειρήσεις προκειμένου να καλύπτουν τις ανάγκες τους. Το νέο θεσμικό πλαίσιο αναμένεται ενδεχομένως και μέσα στην εβδομάδα.
5 δισ. ευρώ για τη μείωση του κόστους
«Τα μέτρα αφορούν μια ολιστική προσέγγιση για τη μείωση του κόστους με δράσεις εξοικονόμησης, ευελιξία στη κατανάλωση, παραγωγή ή αποθήκευση για ίδια χρήση. Τα παραπάνω θα χρηματοδοτηθούν με πόρους άνω των 5 δισ για τη μείωση του ενεργειακού κόστους, μέσα από 3 διαφορετικά Ταμεία. Το Κοινωνικό κλιματικό Ταμείο (2,1 δισ.), το Ταμείο για τα νησιά (2,3 δισ.) και τα ποσά για τη Ρήτρα Διαφυγής (600 εκατ.)», όπως ανέφερε στην παρουσίαση ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου.
«Εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας η Ελλάδα»
Ο κ. Παπασταύρου σχολίασε ότι από το 2005 η χώρα εγκαταλείπει σταδιακά τον ακριβό λιγνίτη, ο οποίος έχει μειωθεί κατά 92% σε σχέση με το 2005, ενώ ήδη μεταξύ 2005 και 2019 είχε καταγραφεί μείωση κατά 66%.
«Η Ελλάδα είναι καθαρός εξαγωγέας στο ρεύμα από το 2024 για πρώτη φορά από το 2000. Μέχρι τον Ιούλιο του 2026 έχουμε σχεδόν διπλάσιες εξαγωγές έναντι του 2025 συνολικά. Η χώρα μας έχει πλέον εμπορικό πλεόνασμα με την αλλαγή να αγγίζει πλέον το 1 δισ. ευρώ», συμπλήρωσε.
Υπογράμμισε ότι «φέτος η χώρα μας έχει μια από τις χαμηλότερες τιμές χονδρικής στην ΕΕ, ενώ το 2019 είχε την ακριβότερη. Σε έναν μεγάλο βαθμό, αυτή η αλλαγή οφείλεται στις ΑΠΕ».
Ρευματοκλοπές
Ο κ. Τσάφος επισήμανε το σημαντικό πρόβλημα των ρευματοκλοπών, λέγοντας ότι «με τον Covid και την ενεργειακή κρίση είχαμε δύο απανωτές κρίσεις που επηρέασαν την ικανότητά μας να εποπτεύουμε το σύστημα, ενώ άλλαξαν τα κίνητρα των καταναλωτών που ήθελαν να κάνουν τις ρευματοκλοπές».
«Από το 2022-2024 το κόστος ήταν στα 450 εκατ. ευρώ τον χρόνο και αυτό το κόστος το πληρώνουμε όλοι μας», πρόσθεσε.
Ληξιπρόθεσμες οφειλές
Σχετικά με τις ληξιπρόθεσμες οφειλές, συγκροτείται ένα νέο σύστημα επισήμανσης οφειλών για καταναλωτές με ληξιπρόθεσμες οφειλές.
Με τη συμπλήρωση τριών επισημάνσεων ο καταναλωτής δεν θα μπορεί να αλλάζει προμηθευτή χωρίς τακτοποίηση. Να σημειωθεί ότι οι ληξιπρόθεσμες οφειλές φτάνουν περίπου τα 3 δισ. ευρώ. Αυτό το βάρος μετακυλίεται σε όλους τους καταναλωτές.
«Όποιος δεν πληρώνει, το κόστος αυτό το πληρώνουμε όλοι μας. Τι κάνουμε εμείς; Φέραμε ένα νέο πλαίσιο με τον υπουργό μέσα στο καλοκαίρι, ώστε, εάν κάποιος το έχει κάνει πολλές φορές, να μπορούμε να τον σταματήσουμε από το να συνεχίζει να πηγαίνει στον επόμενο προμηθευτή, μέχρι να προχωρήσει σε κάποιον διακανονισμό», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Τσάφος.
