Σημαντική «γέφυρα» προς τη συνταξιοδότηση δημιουργείται για μακροχρόνια ανέργους που έχουν συγκεντρώσει μεγάλο μέρος του απαιτούμενου ασφαλιστικού χρόνου, αλλά τους λείπουν ένσημα για να κατοχυρώσουν πλήρη σύνταξη. Το ισχύον πλαίσιο επιτρέπει την προαιρετική συνέχιση της ασφάλισής τους για διάστημα που μπορεί να φτάσει τα πέντε χρόνια, χωρίς οι ίδιοι να επιβαρύνονται με την καταβολή των αντίστοιχων εισφορών.
Το κόστος των ασφαλιστικών εισφορών αναλαμβάνεται από τη ΔΥΠΑ, δίνοντας τη δυνατότητα σε δικαιούχους που δυσκολεύονται να επιστρέψουν στην αγορά εργασίας λίγο πριν από τη σύνταξη να συμπληρώσουν τον χρόνο που τους λείπει.
Κομβική αλλαγή αποτελεί η κατάργηση των προκαθορισμένων ηλικιακών ορίων που χρησιμοποιούνταν για την ένταξη στο μέτρο. Πλέον δεν εξετάζεται εάν ο ενδιαφερόμενος έχει φτάσει σε μία συγκεκριμένη ηλικία που ισχύει οριζόντια για όλους, αλλά πόσα χρόνια απέχει από το όριο πλήρους συνταξιοδότησης που αντιστοιχεί στη δική του ασφαλιστική περίπτωση.
Οι νέες προβλέψεις εφαρμόζονται αναδρομικά από τις 17 Οκτωβρίου 2025, ημερομηνία δημοσίευσης του νόμου 5239/2025.
Ποιοι μπορούν να καλύψουν έως πέντε χρόνια
Η δυνατότητα προαιρετικής συνέχισης της ασφάλισης για μακροχρόνια ανέργους δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά. Ο θεσμός λειτουργεί από το 2000 και δημιουργήθηκε για να προστατεύσει ασφαλισμένους οι οποίοι έχασαν την εργασία τους λίγο πριν από τη συνταξιοδότηση και κινδύνευαν να μην κατοχυρώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα επειδή τους έλειπε ασφαλιστικός χρόνος.
Το ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο του μέτρου είναι ότι ο άνεργος δεν καλείται να χρηματοδοτήσει μόνος του την προαιρετική ασφάλιση. Οι σχετικές ασφαλιστικές εισφορές καλύπτονται από πόρους της ΔΥΠΑ, επιτρέποντας τη συνέχιση της ασφαλιστικής πορείας χωρίς αντίστοιχη οικονομική επιβάρυνση του δικαιούχου.
Με τον τρόπο αυτό, ο ασφαλισμένος μπορεί να συνεχίσει να συγκεντρώνει τον απαιτούμενο χρόνο, παρότι δεν εργάζεται, ώστε να καλύψει το κενό που τον χωρίζει από τη θεμελίωση δικαιώματος για πλήρη σύνταξη γήρατος.
Με το νέο καθεστώς, η δυνατότητα αφορά ασφαλισμένους που βρίσκονται έως πέντε χρόνια πριν από το ελάχιστο όριο ηλικίας πλήρους συνταξιοδότησης που ισχύει για τη δική τους περίπτωση. Συνεπώς, δεν υπάρχει ένα ενιαίο ηλικιακό όριο για όλους, καθώς λαμβάνονται υπόψη οι ασφαλιστικές προϋποθέσεις που αντιστοιχούν σε κάθε ενδιαφερόμενο.
Η αλλαγή στα ηλικιακά όρια
Εδώ βρίσκεται και μία από τις σημαντικότερες διαφοροποιήσεις σε σχέση με το προηγούμενο πλαίσιο.
Για χρόνια, η πρόσβαση στην προαιρετική ασφάλιση των μακροχρόνια ανέργων ήταν συνδεδεμένη με συγκεκριμένα ηλικιακά όρια. Αρχικά, προβλεπόταν ως προϋπόθεση η συμπλήρωση του 60ού έτους για τους άνδρες και του 55ου για τις γυναίκες.
Με τις μεταγενέστερες αλλαγές στο ασφαλιστικό σύστημα, τα όρια αναπροσαρμόστηκαν, φτάνοντας στο 62ο έτος για την πλειονότητα των ασφαλισμένων και στο 57ο έτος για ασφαλισμένους που εντάσσονταν στο καθεστώς των βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων.
Η νέα ρύθμιση εγκαταλείπει αυτή τη λογική. Τα σταθερά ηλικιακά όρια καταργούνται και στη θέση τους εισάγεται ένα εξατομικευμένο κριτήριο που συνδέεται με την απόσταση από την πλήρη σύνταξη.
Έτσι, εξετάζεται το όριο ηλικίας πλήρους συνταξιοδότησης που ισχύει για τον συγκεκριμένο ασφαλισμένο και, εφόσον αυτός απέχει από το συγκεκριμένο όριο έως πέντε χρόνια και πληροί τις υπόλοιπες απαιτήσεις, μπορεί να ενταχθεί στην προαιρετική συνέχιση της ασφάλισης.
Η αλλαγή μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική για εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας που, έπειτα από πολλά χρόνια απασχόλησης, βρέθηκαν άνεργοι σε μία περίοδο κατά την οποία η επανένταξη στην αγορά εργασίας είναι δυσκολότερη, ενώ παράλληλα δεν έχουν συμπληρώσει τον ασφαλιστικό χρόνο που χρειάζονται.
Η περίπτωση των 4.500 ημερών ασφάλισης
Ξεχωριστή πρόβλεψη υπάρχει για όσους έχουν ήδη φτάσει στο απαιτούμενο ηλικιακό όριο για πλήρη σύνταξη, αλλά παραμένουν στην προαιρετική ασφάλιση επειδή χρειάζονται επιπλέον χρόνο προκειμένου να συμπληρώσουν τις 4.500 ημέρες ασφάλισης.
Σε αυτές τις περιπτώσεις παρέχεται η δυνατότητα, με έγγραφη δήλωση του ασφαλισμένου, να διακοπεί η προαιρετική ασφάλιση και να εξεταστεί εάν ο χρόνος που υπολείπεται μπορεί να καλυφθεί μέσω της αναγνώρισης πλασματικών ετών.
Η συγκεκριμένη επιλογή δεν εφαρμόζεται αυτομάτως σε όλους. Προϋπόθεση είναι ο ενδιαφερόμενος να διαθέτει, βάσει της ασφαλιστικής νομοθεσίας και των χαρακτηριστικών της περίπτωσής του, δικαίωμα αναγνώρισης πλασματικού χρόνου.
Για όσους μπορούν να αξιοποιήσουν αυτή τη δυνατότητα, το όφελος μπορεί να είναι ουσιαστικό. Αντί να περιμένουν την ολοκλήρωση της περιόδου προαιρετικής ασφάλισης, ενδέχεται να μπορούν να συμπληρώσουν νωρίτερα τον απαιτούμενο χρόνο και να προχωρήσουν στην αίτηση συνταξιοδότησης.
Όχι μόνο για τη σύνταξη γήρατος
Ο ασφαλιστικός χρόνος που συγκεντρώνεται μέσω του συγκεκριμένου μηχανισμού δεν προσμετράται αποκλειστικά για τη σύνταξη λόγω γήρατος.
Μπορεί να αξιοποιηθεί και για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος λόγω αναπηρίας ή λόγω θανάτου, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται και οι υπόλοιπες απαιτήσεις που προβλέπει η ασφαλιστική νομοθεσία.
Πρόκειται για μία επιπλέον διάσταση προστασίας, καθώς η περίοδος κατά την οποία ο δικαιούχος βρίσκεται στην προαιρετική ασφάλιση εξακολουθεί να παράγει ασφαλιστικό χρόνο και δεν λειτουργεί απλώς ως μηχανισμός συμπλήρωσης των τελευταίων ενσήμων πριν από τη σύνταξη.
Στην πράξη, το μέτρο επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα από τα δυσκολότερα σενάρια για εργαζόμενους που βρίσκονται στο τέλος του επαγγελματικού τους βίου: την απώλεια της εργασίας λίγα χρόνια πριν από τη συνταξιοδότηση, όταν η εύρεση νέας θέσης μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη και η διακοπή της ασφάλισης να αφήσει τον εργαζόμενο χωρίς τα απαιτούμενα ένσημα.
Με την κάλυψη των εισφορών από τη ΔΥΠΑ, ο μακροχρόνια άνεργος που πληροί τις προϋποθέσεις μπορεί να συνεχίσει την ασφαλιστική του πορεία για έως πέντε επιπλέον χρόνια, καλύπτοντας το διάστημα που απαιτείται μέχρι την πλήρη συνταξιοδότηση χωρίς να αναλαμβάνει ο ίδιος το κόστος των εισφορών.
