Επίδομα 300€ σε συνταξιούχους: Ποιοι είναι οι νέοι δικαιούχοι
Στο επίκεντρο των πρόσφατων νομοθετικών ρυθμίσεων βρίσκεται η ενίσχυση των χαμηλοσυνταξιούχων και η αποκατάσταση αδικιών για ειδικές κατηγορίες λειτουργών του Δημοσίου.
Η οικονομική ενίσχυση των 300 ευρώ για συνταξιούχους και ευάλωτες ομάδες πολιτών τον Νοέμβριο κάθε έτους καθώς και η διεύρυνση των ηλικιακών κριτηρίων για τους δικαιούχους συντάξεων χηρείας θεσμοθετούνται με διάταξη που περιλαμβάνεται στο σχέδιο νόμου του υπουργείου Οικονομικών το οποίο τέθηκε σε διαβούλευση.
Το επίδομα ύψους 300 ευρώ (αυξημένο από τα 250 ευρώ του παρελθόντος) θα καταβληθεί σε περίπου 1,87 εκατομμύρια άτομα, εκ των οποίων τα 1,6 εκατομμύρια είναι συνταξιούχοι και οι υπόλοιποι 300.000 λαμβάνουν προνοιακές παροχές.
Τα νέα, διευρυμένα εισοδηματικά κριτήρια:
- Άγαμοι: Ετήσιο εισόδημα έως 25.000€ (από 14.000€).
- Έγγαμοι: Ετήσιο εισόδημα έως 35.000€ (από 26.000€).
- Ακίνητη Περιουσία: Έως 300.000€ για άγαμους και 400.000€ για έγγαμους.
Σύμφωνα με τη διάταξη, θεσπίζεται ετήσια οικονομική ενίσχυση ύψους τριακοσίων (300) ευρώ για τους συνταξιούχους του Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e-Ε.Φ.Κ.Α.), στους οποίους καταβλήθηκε κύρια σύνταξη γήρατος ή θανάτου κατά τον μήνα Σεπτέμβριο εκάστου έτους αναφοράς, καθώς και για όσους λαμβάνουν σύνταξη περί υπαγωγής στον ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης των υπαλλήλων, λειτουργών του Δημοσίου, καθώς και των στρατιωτικών, εφόσον πληρούν σωρευτικά τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) Έχουν συμπληρώσει το εξηκοστό πέμπτο (65ο) έτος της ηλικίας τους στις 31 Δεκεμβρίου του προηγούμενου έτους από το έτος αναφοράς ή έχουν συμπληρώσει το εξηκοστό (60ο) έτος της ηλικίας τους στις 31 Δεκεμβρίου του προηγούμενου έτους από το έτος αναφοράς, δεν τους καταβάλλεται κύρια σύνταξη γήρατος και τους καταβάλλεται σύνταξη λόγω θανάτου,
β) το ετήσιο συνολικό οικογενειακό εισόδημά τους, ανεξαρτήτως της πηγής προέλευσης, φορολογούμενο και απαλλασσόμενο, πραγματικό και τεκμαρτό, δεν υπερβαίνει για το εκάστοτε προηγούμενο φορολογικό έτος το ποσό των είκοσι πέντε χιλιάδων (25.000) ευρώ για τον άγαμο και των τριάντα πέντε χιλιάδων (35.000) ευρώ για τον έγγαμο ή για το μέρος συμφώνου συμβίωσης,
γ) το σύνολο της αξίας της ακίνητης περιουσίας υπόχρεου, συζύγου ή μέρους συμφώνου συμβίωσης και εξαρτώμενων τέκνων δεν υπερβαίνει, με βάση την πράξη διοικητικού προσδιορισμού Ενιαίου Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝ.Φ.Ι.Α.) εκάστου έτους αναφοράς, το ποσό των τριακοσίων χιλιάδων (300.000) ευρώ για τον άγαμο και των τετρακοσίων χιλιάδων (400.000) ευρώ για τον έγγαμο ή για το μέρος συμφώνου συμβίωσης.
Ιδιαίτερη μέριμνα για συνταξιούχους χηρείας
Σημαντική αλλαγή αποτελεί η μείωση του ηλικιακού ορίου για τους συνταξιούχους χηρείας. Πλέον, την ενίσχυση των 300€ δικαιούνται όσοι είναι άνω των 60 ετών (το όριο ήταν τα 65 έτη). Πρόκειται για μια κίνηση που στοχεύει να στηρίξει μια από τις πιο ευάλωτες ομάδες, καθώς, σύμφωνα με την έκθεση ΗΛΙΟΣ, οι συνταξιούχοι χηρείας λαμβάνουν κατά μέσο όρο σύνταξη ύψους 730 ευρώ.
Παρά τη διεύρυνση των κριτηρίων, δεν λείπουν οι αντιδράσεις και ο προβληματισμός σχετικά με τον σχεδιασμό της παροχής, καθώς διαπιστώνεται μια σημαντική στρέβλωση που αδικεί αρκετούς χαμηλοσυνταξιούχους. Το γεγονός ότι το επίδομα συνδέεται αυστηρά με το ηλικιακό όριο των 60 ή 65 ετών, αποκλείει αυτόματα χιλιάδες νεότερους συνταξιούχους, οι οποίοι, παρά το χαμηλό τους εισόδημα, δεν πληρούν τη συγκεκριμένη προϋπόθεση. Έτσι, δημιουργείται το παράδοξο φαινόμενο, ένας συνταξιούχος με σχετικά υψηλότερη σύνταξη που έχει συμπληρώσει το όριο ηλικίας να λαμβάνει κανονικά το επίδομα, ενώ ένας νεότερος συνταξιούχος με αισθητά χαμηλότερη σύνταξη να μένει εκτός ενίσχυσης.
Μόνιμη σύνδεση μισθών και συντάξεων για ειδικές κατηγορίες
Σημαντική θεσμική τομή αποτελεί η μόνιμη σύνδεση των συντάξεων των ειδικών κατηγοριών του Δημοσίου με τους μισθούς των εν ενεργεία συναδέλφων τους.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη:
- Κάθε φορά που θα αυξάνονται οι μισθοί των εν ενεργεία υπαλλήλων/λειτουργών, θα αναπροσαρμόζεται αυτόματα και η σύνταξη των αντίστοιχων συνταξιούχων.
- Η ρύθμιση αφορά στρατιωτικούς, στελέχη των Σωμάτων Ασφαλείας, δικαστικούς, μέλη ΔΕΠ και άλλες ειδικές κατηγορίες που υπάγονται στο ειδικό συνταξιοδοτικό καθεστώς του Δημοσίου.
- Στόχος είναι η εξάλειψη των αποκλίσεων που δημιουργήθηκαν από προγενέστερους ασφαλιστικούς νόμους και η διασφάλιση ότι η αγοραστική δύναμη των συνταξιούχων δεν θα υποβαθμίζεται σε σχέση με τους εν ενεργεία συναδέλφους τους.
Η ρύθμιση αφορά υπαλλήλους και λειτουργούς πεσόντες η παθόντες εν υπηρεσία που εξαιρέθηκαν από την καθολική ένταξη στον e-ΕΦΚΑ ως προς τους κανόνες υπολογισμού και εξακολουθούν να υπάγονται στο ειδικό συνταξιοδοτικό καθεστώς του Δημοσίου. Σε αυτά περιλαμβάνονται: Στρατιωτικοί και στελέχη των Σωμάτων Ασφαλείας. Δημόσιοι λειτουργοί (π.χ. Δικαστικοί, μέλη ΔΕΠ, κ.ά.) και ειδικές κατηγορίες υπαλλήλων του Δημοσίου με βάση τις προϊσχύουσες συνταξιοδοτικές διατάξεις.
Η συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία επαναφέρει την αρχή της «συμπόρευσης» μισθών και συντάξεων για τους συνταξιούχους του Δημοσίου, προκειμένου να διασφαλιστεί η ίση μεταχείριση και να μην υποβαθμίζεται η αγοραστική δύναμη των συνταξιούχων όταν αυξάνονται οι αποδοχές των εν ενεργεία.
Ως μισθός νοείται ο βασικός μισθός του μισθολογικού κλιμακίου που φέρει ο υπάλληλος ή λειτουργός κατά την έξοδό του από την υπηρεσία και αντιστοιχεί στην εκπαιδευτική κατηγορία ή τον βαθμό που ανήκει κατά τον ίδιο χρόνο.
Ο μισθός προσαυξάνεται, κατά περίπτωση, με τα επιδόματα που αντιστοιχούν στον βαθμό που φέρει ο υπάλληλος ή λειτουργός κατά την έξοδό του από την υπηρεσία.
Οι διατάξεις εφαρμόζονται και αν ακόμη οι αυξήσεις που δόθηκαν μετά την έξοδο του υπαλλήλου από την υπηρεσία είναι μικρότερες από εκείνες που δικαιούνταν αυτός κατά την έξοδό του από την υπηρεσία.
Σε περίπτωση που αυξάνεται ο μισθός αυξάνονται ανάλογα και οι συντάξεις. Κατ’ εξαίρεση μισθολογικά κλιμάκια ή αυξήσεις του βασικού μισθού που χορηγούνται ως κίνητρα παραγωγικότητας, καθώς και κάθε άλλου είδους παροχές που καταβάλλονται στους εν ενεργεία υπαλλήλους ή λειτουργούς, είτε με μορφή επιδόματος, είτε με μορφή εξόδων παράστασης, είτε με μορφή εξόδων κίνησης, είτε με οποιαδήποτε άλλη μορφή, ανεξάρτητα από τον τρόπο υπολογισμού τους, δεν αποτελούν αύξηση του βασικού αυτού μισθού και δεν λαμβάνονται υπόψη για τον κανονισμό ή την αύξηση της σύνταξης, εκτός αν αυτό προβλέπεται από ειδική συνταξιοδοτική διάταξη.
Όπως αναφέρει το άρθρο 31 για τους εν λόγω υπαλλήλους τροποποιείται ο υπολογισμός σύνταξης που απονέμεται στους υπαλλήλους και λειτουργούς που αποβίωσαν στην υπηρεσία μετά τη συμπλήρωση πενταετούς τουλάχιστον πραγματικής συντάξιμης υπηρεσίας. Σε γενικές γραμμές ως σύνταξη λογίζεται αυτή που αντιστοιχεί σε υπάλληλο με συντάξιμη υπηρεσία τριάντα πέντε (35) ετών και τον βασικό μισθό του 16ου μισθολογικού κλιμακίου.
Αλλαγές στον υπολογισμό επιδόματος αναπηρίας
Από την 1η Οκτωβρίου 2025, μεταβάλλεται ο τρόπος υπολογισμού του επιδόματος αναπηρίας για τα πρόσωπα με ειδικό καθεστώς και τους στρατιωτικούς. Το επίδομα θα εξαρτάται πλέον σωρευτικά από:
- Το ποσοστό αναπηρίας.
- Τον βαθμό ή την κατηγορία του δικαιούχου.
- Τον βασικό μισθό που αντιστοιχεί στο βαθμό ή το μισθολογικό κλιμάκιο του δικαιούχου.
Σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση θα διευκρινίσει τις τεχνικές λεπτομέρειες εντός του επόμενου εξαμήνου, καλύπτοντας αναδρομικά και το διάστημα 2023-2025.
