Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο χορήγησης και ελέγχου των κοινωνικών επιδομάτων δρομολογεί η λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Παροχών και Ενισχύσεων, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή εντός του έτους. Πρόκειται για μια ψηφιακή μεταρρύθμιση που φιλοδοξεί να δημιουργήσει για πρώτη φορά μια πλήρη και ενιαία εικόνα όλων των κοινωνικών παροχών που λαμβάνει κάθε πολίτης, ανεξαρτήτως φορέα.
Η νέα πλατφόρμα αναπτύσσεται από την ΑΑΔΕ και θα συγκεντρώνει αναλυτικά στοιχεία για βασικά επιδόματα, όπως ανεργίας, παιδιού, στέγασης, θέρμανσης, αναπηρίας, γέννησης και κοινωνικής πρόνοιας. Για κάθε δικαιούχο θα καταγράφονται στοιχεία ταυτοποίησης, οικογενειακής κατάστασης, εισοδημάτων και περιουσιακών δεδομένων, δημιουργώντας ένα ενιαίο «ψηφιακό προφίλ παροχών» ανά ΑΦΜ.
Ενιαίοι έλεγχοι και διασταυρώσεις
Η ανάγκη δημιουργίας του Μητρώου συνδέεται άμεσα με το ύψος των κοινωνικών δαπανών, οι οποίες ξεπερνούν τα 13 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση. Μέχρι σήμερα, οι παροχές χορηγούνται από διαφορετικούς φορείς, με διαφορετικά κριτήρια και χωρίς κεντρική εικόνα, γεγονός που επιτρέπει επικαλύψεις, αστοχίες στη στόχευση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, καταχρηστική λήψη ενισχύσεων.
Μέσω των διασταυρώσεων που θα πραγματοποιούνται αυτόματα για εισοδήματα, ακίνητη περιουσία και οικογενειακή κατάσταση, το νέο σύστημα θα επιτρέπει τον εντοπισμό πολιτών που λαμβάνουν παροχές χωρίς να πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια, αλλά και περιπτώσεων πολλαπλής ενίσχυσης για τον ίδιο σκοπό. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται η καθιέρωση ενιαίων εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων, καθώς και τακτικοί στοχευμένοι έλεγχοι.
Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται και η συγχώνευση επιδομάτων που αφορούν τον ίδιο σκοπό, όπως ορισμένες στεγαστικές ενισχύσεις. Στόχος είναι η άρση στρεβλώσεων και η ανακατανομή των πόρων με πιο κοινωνικά δίκαιο τρόπο, χωρίς –σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό– μείωση της συνολικής δαπάνης.
Οικογενειακές παροχές
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η μεταρρύθμιση στο πεδίο των οικογενειακών επιδομάτων. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με τις χαμηλότερες δαπάνες για οικογενειακές παροχές στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με 264 ευρώ ανά άτομο το 2022, έναντι μέσου όρου 830 ευρώ. Το νέο Μητρώο αναμένεται να λειτουργήσει ως εργαλείο καλύτερης στόχευσης των περιορισμένων διαθέσιμων πόρων.
Το Μητρώο θα είναι προσβάσιμο μέσω της πλατφόρμας gov.gr, επιτρέποντας στους πολίτες να παρακολουθούν τις παροχές που τους έχουν εγκριθεί, τις καταβολές και τυχόν εκκρεμότητες. Μετά την πιλοτική φάση, το σύστημα θα επεκταθεί στο σύνολο των κρατικών παροχών, με υποχρεωτική συμμετοχή όλων των φορέων.
