Ολοένα και περισσότερο δοκιμάζονται τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά με φόντο τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ που πυροδοτούν μια σειρά από ανατιμήσεις, αρχής γενομένης από τα καύσιμα. Στην Ελλάδα, ο πληθωρισμός εκτοξεύτηκε στο 4,6% τον Απρίλιο και στην Ευρωζώνη στο 3%. Τα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος.
Την ίδια ώρα, ο «αντιληπτός πληθωρισμός» για τους Έλληνες καταναλωτές έτρεξε με ρυθμό 10,1% το προηγούμενο δωδεκάμηνο, έναντι 3,5% στην Ευρωζώνη, σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της ΕΚΤ. Ο αντιληπτός πληθωρισμός βασίζεται στην προσωπική εμπειρία των καταναλωτών, μέσα από τις καθημερινές τους αγορές και τις μεταβολές των τιμών που τους πονάνε περισσότερο. Έτσι αποτυπώνεται ο πληθωρισμός «στην τσέπη» και όχι με βάση ένα «ιδεατό» καλάθι καταναλωτή.
Τα στοιχεία που δημοσίευσε χθες, Παρασκευή, η Eurostat για το 2025 δείχνουν ότι πάνω από ένας στους τέσσερις διατρέχει κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στην Ελλάδα, η οποία κατατάσσεται στη δεύτερη θέση στην ΕΕ (27,5% το 2025), πίσω από τη Βουλγαρία (29%) που βρίσκεται στην κορυφή.
Τα στοιχεία για την Ελλάδα υπογραμμίζουν το σήμα κινδύνου που εκπέμπει η ελληνική οικονομία ως προς τη δομή της. Δεν είναι τυχαίο ότι στην αγοραστική δύναμη, η χώρα μας βρίσκεται στον πάτο της ευρωπαϊκής κατάταξης, καθώς ένας πολίτης στην Ελλάδα μπορεί να αγοράσει μόλις το 68% των αγαθών που καταναλώνει ο μέσος Ευρωπαίος.
Η χώρα μας φαίνεται να εγκλωβίζεται σε μια τροχιά «φτωχοποίησης» σε σχέση με τους εταίρους της, με την ψαλίδα να μην κλείνει όσο η ακρίβεια, οι έμμεσοι φόροι και η στεγαστική κρίση ροκανίζουν το διαθέσιμο εισόδημα. Οι αυξήσεις στα βασικά αγαθά έχουν εξανεμίσει σχεδόν όλο το όφελος από τη σωρευτική αύξηση του κατώτατου μισθού την περίοδο 2022 – 2025, αφού οι τιμές στα τρόφιμα έχουν πάρει την ανιούσα κατά 31,3%, ενώ μόνο πέρυσι τα ενοίκια κατέγραψαν άνοδο 10%.
Eurostat: Τα στοιχεία για τη φτώχεια στην ΕΕ
Το 2025, τα νοικοκυριά στην ΕΕ αντιμετώπιζαν τουλάχιστον ένα από τα τρία κριτήρια AROPE (At Risk Of Poverty or social Exclusion): κίνδυνο φτώχειας, σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση, διαβίωση σε νοικοκυριό με πολύ χαμηλή ή καθόλου απασχόληση για το μέλος ή τα μέλη του.
Ειδικότερα, διέτρεχαν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού 92,7 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρωπαϊκή Ένωση πέρυσι (20,9% του πληθυσμού). Σε σύγκριση με το 2024, ο αριθμός των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο μειώθηκε κατά 600.000 άτομα (από 93,3 εκατομμύρια ή 21% του πληθυσμού).
Ωστόσο, τα ποσοστά κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Η Βουλγαρία, η Ελλάδα και σε απόσταση αναπνοής η Ρουμανία (27,4 %) συνθέτουν την κορυφαία τριάδα. Στον αντίποδα, η Ολλανδία, η Σλοβενία, η Πολωνία και η Τσεχία καταγράφουν ποσοστά κάτω του 16%.
Από τα συνολικά 92,7 εκατομμύρια, περίπου 5,7 εκατομμύρια συγκέντρωναν και τα τρία κριτήρια AROPE ταυτοχρόνως, ενώ 11,6 εκατομμύρια ζούσαν τόσο σε κίνδυνο φτώχειας όσο και σε νοικοκυριό με πολύ χαμηλά επίπεδα απασχόλησης (αλλά χωρίς σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση).
Επίσης, 8,1 εκατομμύρια διέτρεχαν κίνδυνο φτώχειας και ταυτόχρονα υφίσταντο σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση (χωρίς όμως να ζουν σε νοικοκυριό με πολύ χαμηλά επίπεδα απασχόλησης) και σχεδόν 1,5 εκατομμύρια ζούσαν σε νοικοκυριά με πολύ χαμηλά επίπεδα απασχόλησης σε συνδυασμό με πολύ σοβαρή υλική στέρηση (χωρίς ωστόσο να διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας).
Πιο εκτεθειμένοι στον κίνδυνο γυναίκες και νέοι
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, οι γυναίκες, οι νέοι, τα άτομα με χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης και οι άνεργοι είχαν, κατά μέσο όρο, περισσότερες πιθανότητες να διατρέξουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού το 2025, σε σύγκριση με άλλες ομάδες του πληθυσμού της ΕΕ.
Κατά την ανάλυση ανά φύλο, ο κίνδυνος ήταν υψηλότερος για τις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες (21,9% έναντι 19,8%), ενώ σημαντικός παράγοντας γι’ αυτό ήταν η εργασιακή κατάσταση με το ποσοστό να κυμαίνεται από 10,9% για τους απασχολούμενους έως 66,3% για τους ανέργους.
Όσον αφορά την ηλικία, ο υψηλότερος κίνδυνος καταγράφηκε στους νέους ηλικίας 18-24 ετών (26,3%), ενώ ο χαμηλότερος κίνδυνος καταγράφηκε στους ενήλικες ηλικίας 65 ετών και άνω (18,8%). Επιπλέον, ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού ήταν 19,1% για τους ενήλικες ηλικίας 25-49 ετών και 20,8% για τον πληθυσμό ηλικίας 50-64 ετών. Η νεώτερη ηλικιακή ομάδα, τα άτομα ηλικίας κάτω των 18 ετών, κατέγραψε σχετικά υψηλό κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού (24,3%).
Εκτός από την ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο είχε σημαντική επίδραση στον κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Σε επίπεδο ΕΕ, περισσότερο από το ένα τρίτο (34,2%) του συνόλου των ατόμων ηλικίας 18 ετών και άνω με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο βάσει της διεθνούς ταξινόμησης ISCED διέτρεχαν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.
Το αντίστοιχο ποσοστό για όσους ανήκουν στην ίδια ηλικιακή ομάδα αλλά έχουν υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης (τριτοβάθμια) πέφτει στο 10,3%, ενώ όσοι έχουν μέσο επίπεδο εκπαίδευσης καταγράφουν ποσοστό 19,2%.
Ιδιαίτερα υψηλό κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού αντιμετώπιζαν πέρυσι οι άνεργοι στην ΕΕ (66,3% εξ αυτών). Τα μη ενεργά μέλη των νοικοκυριών (πλην συνταξιούχων) αντιμετώπιζαν τον δεύτερο υψηλότερο κίνδυνο με βάση μια ανάλυση ανά επαγγελματική κατάσταση, με το 44,3% να διατρέχει κίνδυνο. Συγκριτικά, το ποσοστό των συνταξιούχων που διέτρεχαν αντίστοιχο κίνδυνο ήταν 17,6% και το ποσοστό των απασχολουμένων που βρίσκονταν σε τέτοια κατάσταση ήταν 10,9%.
Επίσης, αντιμέτωπο με τον εν λόγω κίνδυνο ήταν πέρυσι πάνω από το ένα πέμπτο (22,1%) του πληθυσμού της ΕΕ που ζούσε σε νοικοκυριά με εξαρτώμενα παιδιά, ποσοστό ελαφρώς υψηλότερο από το αντίστοιχο ποσοστό στα νοικοκυριά χωρίς εξαρτώμενα παιδιά (19,8%).
Ωστόσο, τα ποσοστά αυτά παρουσίαζαν σημαντικές διακυμάνσεις μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Για τα νοικοκυριά με εξαρτώμενα παιδιά, το ποσοστό κυμαινόταν από 29,9% στην Ισπανία – ακολουθούμενη από τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Ελλάδα με παρόμοια ποσοστά – έως 12,2% στην Κύπρο, 11,7% στην Ολλανδία και 10,4% στη Σλοβενία.
Για όσους ζούσαν σε νοικοκυριά χωρίς εξαρτώμενα παιδιά, τα ποσοστά κυμαίνονταν από 33,4% στη Λετονία, 32,3% στη Λιθουανία και 28,9% στη Βουλγαρία, έως 12,8% στο Λουξεμβούργο, 12,3% στη Σλοβακία και 9,6% στην Τσεχία.
