Δυνατότητα εφαρμογής μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ σε βαμβάκι, αγροτικά μηχανήματα και λοιπά βασικά αγροτικά είδη, όταν οι δημοσιονομικές συνθήκες το επιτρέψουν, περιλαμβάνεται στην Πολιτική Συμφωνία των κρατών μελών, στο Συμβούλιο Υπουργών Οικονομικών Ecofin, ως προς την Πρόταση Οδηγίας για τους συντελεστές ΦΠΑ στην ΕΕ.
Η Συμφωνία, που έγινε στις 7 Δεκεμβρίου 2021, θα υλοποιηθεί σε όλα τα κράτη μέλη από το 2025, είναι το αποτέλεσμα συμβιβασμού και επιτυχούς διαπραγμάτευσης σε επίπεδο Ε.Ε. τα τελευταία 2,5 έτη, τονίζει το υπουργείο Οικονομικών.
Συγκεκριμένα:
1. Νησιά Αιγαίου: Επανέρχεται ουσιαστικά το άρθρο που ίσχυε από τη συνθήκη προσχώρησης της χώρας στην ΕΟΚ και επί δεκαετίες κατοχύρωνε την δυνατότητα της Ελλάδας για έκπτωση 30% στους συντελεστές ΦΠΑ σε όλα τα νησιά του Αιγαίου.
Το δικαίωμα αυτό η Ελλάδα το έχασε μετά τη διαπραγμάτευση ΣΥΡΙΖΑ του 2015. Έχει απομείνει κατ’ εξαίρεση μόνο σε 5 νησιά (Λέρος, Λέσβος, Χίος, Κως και Σάμος). Λήγει κάθε χρόνο και ανανεώνεται μόνο και μόνο εξαιτίας των προσφυγικών ροών. Όσο το πρόβλημα αυτό παραμένει, η Ελλάδα δικαιούται κάθε τέλος του χρόνου να ζητά από την ΕΕ να εγκρίνει να μην καταργηθεί και σε αυτά.
Σε τέτοια περίπτωση, ο ΦΠΑ θα έπρεπε να αυξηθεί έως 50% δηλαδή συντελεστές 24% αντί 17% ή 13% αντί 9% ή 6% αντί 4% που κατ’ εξαίρεση ισχύουν ακόμη στα 5 αυτά νησιά του Αιγαίου.
Με κριτήριο το μεταναστευτικό πρόβλημα, η παράταση της έκπτωση ΦΠΑ στα 5 νησιά θα εγκριθεί προφανώς και για το 2022 και στα επόμενα χρόνια, αλλά ως το 2025 θα εξετάζεται με βάση το εάν υφίστανται ακόμη το μεγάλο αυτό πρόβλημα.
Δεν έχουν όμως αυτό το «προνόμιο», ούτε το Αγαθανονήσι, ούτε το Καστελόριζο, ούτε τα άλλα ακριτικά ή μη νησιά του Αιγαίου, ασχέτως αν αντιμετωπίζουν ή όχι πρόβλημα μεταναστευτικών ροών.
Αυτό αλλάζει όμως αφού, ανάλογα και με τις δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας, από το 2025 η ελληνική Βουλή θα μπορεί να μειώσει σε μόνιμη βάση όχι μόνον στα 5 αυτά νησιά, αλλά και σε άλλα νησιά του Αιγαίου τον ΦΠΑ κατά 30%, χωρίς να παραβιάζει τις ευρωπαϊκές συνθήκες και οδηγίες.
2. Νεόδμητα ακίνητα: Από το 2006 μέχρι σήμερα, η νομοθεσία προβλέπει την επιβολή του υψηλού συντελεστή ΦΠΑ (18% τότε και 24% πλέον) στα νεόδμητα ακίνητα. Εξ αρχής είχε τεθεί απαλλαγή για την α΄ κατοικίας. Αλλά η κρίση στην οικοδομή από το 2007 και εν συνεχεία στα Μνημόνια, είχε σταθεί αιτία για αναστολή του ΦΠΑ. Από το 2019 που εξελέγη η κυβέρνηση Μητσοτάκη το θέμα έχει μπει στον «πάγο» έως το τέλος του 2022.
Με τη νέα Οδηγία που θα ισχύσει, το υπουργείο Οικονομικών μπορεί να παρατείνει το πάγωμα του ΦΠΑ στις παραδόσεις ακινήτων έως τουλάχιστον το 2025, ή και να επιβάλλει τον μειωμένο συντελεστή και όχι τον ανώτατο που θα ισχύει τότε (13% αντί 24% με τα σημερινά δεδομένα). Θα δίνει έτσι ένα καθαρό διάδρομο για τους αγοραστές ακινήτων για να γνωρίζουν πώς θα πορευτούν στα επόμενα χρόνια.
3. Αγροτικά μηχανήματα και προϊόντα: Από το 2025 θα επιτρέπεται η εφαρμογή μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ στα αγροτικά μηχανήματα (13% αντί 24% με τα σημερινά δεδομένα), εφόσον το επιτρέπουν οι δημοσιονομικές συνθήκες. Μειωμένος ΦΠΑ θα μπορεί να ισχύσει επίσης στο βαμβάκι, στα φυτοφάρμακα και λιπάσματα.
4. Ιατρικά είδη και live streaming: Δίνεται δυνατότητα εφαρμογής μειωμένων συντελεστών σε ηλιακά πάνελ, βρεφικές πάνες, μάσκες χειρουργικές, υπηρεσίες live streaming θεαμάτων, καθώς και απαλλαγή ΦΠΑ σε είδη και υπηρεσίες πρώτης ανάγκης, καθώς και ιατρικό εξοπλισμό και αναπηρικά είδη.
5. Έκτακτες συνθήκες – καταστροφές. Σε περιπτώσεις κρίσεων, φυσικών καταστροφών ή πανδημιών η κυβέρνηση έχει τη δυνατότητα να αποφασίζει για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα την απαλλαγή συγκεκριμένων προϊόντων και υπηρεσιών από τον ΦΠΑ.
Η σχετική ανακοίνωση από το υπουργείο Οικονομικών αναφέρει τα εξής:
Κατά τη διάρκεια των τεχνικών διαπραγματεύσεων σε επίπεδο Συμβουλίου ΕΕ, αποτέλεσε πολιτική επιλογή η εκπροσώπηση της χώρας μας σε υψηλό Κυβερνητικό επίπεδο, προκειμένου να εκφράζονται διαρκώς οι πολιτικές θέσεις και επιλογές της Ελλάδας για τη διασφάλιση των εθνικών συμφερόντων και την επαναφορά φορολογικών δικαιωμάτων, τα οποία από δεκαετίες είχε κατοχυρώσει η χώρα, όσον αφορά, κατά βάση, στην εφαρμογή μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ.
Επιλογή που απεδείχθη ορθή και αποτελεσματική, καθώς η πρόταση Οδηγίας όπως υιοθετήθηκε, κατοχυρώνει σε μόνιμη βάση τη δυνατότητα της Ελλάδας για εφαρμογή ειδικών, μειωμένων, κατά έως 30%, συντελεστών ΦΠΑ στα νησιά του Αιγαίου.
Δυνατότητα η οποία είχε απαλειφθεί από την Πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 2018, η οποία αντιμετώπισε τη σχετική ειδική διάταξη της Οδηγίας για την Ελλάδα (άρθρο 120 Οδηγίας 2006/112/ΕΚ για τα νησιά του Αιγαίου) ως μεταβατική και προς κατάργηση στα πλαίσια του οριστικού καθεστώτος ΦΠΑ.
Συγκεκριμένα, το Υπουργείο Οικονομικών, δια της Γενικής Γραμματέως Φορολογικής Πολιτικής και Δημόσιας Περιουσίας κυρίας Αθηνάς Καλύβα, που παρευρέθη σε όλες τις τεχνικές συσκέψεις σε επίπεδο Συμβουλίου ΕΕ, και του Υπουργού Οικονομικών κ. Χρήστου Σταϊκούρα, σε επίπεδο Συμβουλίου Ecofin, ανέδειξε το ζήτημα διατήρησης ειδικών συντελεστών σε νησιά του Αιγαίου, συνδέοντας το ελληνικό αίτημα με την τελική της συμφωνία επί του συνόλου των ρυθμίσεων της πρότασης και αναδεικνύοντας ιδιαιτερότητες ελληνικής νησιωτικότητας, αλλά και νομικά επιχειρήματα υπέρ της ελληνικής θέσης.
Σε κάθε περίπτωση, η Πρόταση Οδηγίας για τους συντελεστές ΦΠΑ, όπως υιοθετήθηκε, έχει σαφή περιβαλλοντική χροιά, καθώς είναι προσαρμοσμένη στους ευρωπαϊκούς στόχους της Πράσινης Συμφωνίας (Green Deal), τους οποίους υποστήριξε σθεναρά η χώρα μας, προτείνοντας και συμβάλλοντας παράλληλα στην υιοθέτηση των αναγκαίων συμπληρωματικών παρεμβάσεων για την ομαλή προσαρμογή των ομάδων που πλήττονται (αγρότες).
Ειδικότερα, το Υπουργείο Οικονομικών εστίασε σταθερά στην ανάγκη στήριξης των μικρών αγροτών επαναφέροντας το πάγιο ελληνικό αίτημα για την παροχή δυνατότητας εφαρμογής μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ στα αγροτικά μηχανήματα καθώς και στο βαμβάκι, ως προϋπόθεση συμφωνίας επί της πρότασης, και εισάγοντας ρήτρα διασφάλισης της δυνατότητας εφαρμογής μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ στα φυτοφάρμακα – λιπάσματα μέχρι και μετά το 2030.
Η Ελλάδα, επαναφέροντας σταθερά την πολιτική της επιφύλαξη προκειμένου για τη στήριξη των μικρών αγροτών, πέτυχε την ομόφωνη συμφωνία όλων των κρατών-μελών για τη στήριξη του κλάδου σε όλα τα κράτη-μέλη, με την παροχή δυνατότητας εφαρμογής μειωμένων συντελεστών σε βαμβάκι, αγροτικά μηχανήματα και λοιπά βασικά αγροτικά είδη, όταν οι δημοσιονομικές συνθήκες το επιτρέψουν.
Περαιτέρω, στόχος της Κυβέρνησης ήταν και είναι, επίσης, η στήριξη της αγοράς ακινήτων. Σε αυτό το πλαίσιο, το Υπουργείο Οικονομικών υποστήριξε σταθερά και πέτυχε τη διεύρυνση της εφαρμογής των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ σε συναφή αγαθά και υπηρεσίες, μέσω και της παροχής δυνατότητας αξιοποίησης παρεκκλίσεων που εφαρμόζουν για την εφαρμογή μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ άλλα κράτη-μέλη, συμπεριλαμβανομένης και της αγοράς ακινήτων.
Επιπρόσθετα, το Υπουργείο Οικονομικών κατά τη διάρκεια των συζητήσεων υπέβαλε επιπλέον αιτήματα για παροχή δυνατότητας εφαρμογής μειωμένων συντελεστών σε επιμέρους αγαθά και υπηρεσίες, προκειμένου, εφόσον γίνουν αποδεκτά από τα κράτη-μέλη, να μπορούν να αξιοποιηθούν από τη χώρα μας, με βάση τις κοινωνικές ανάγκες και τους δημοσιονομικούς περιορισμούς.
Ενδεικτικά, η Ελλάδα υποστήριξε και πέτυχε εμπλουτισμό του Καταλόγου μειωμένων συντελεστών με παροχή δυνατότητας, ενδεικτικά:
- Εφαρμογής μειωμένων συντελεστών σε ηλιακά πάνελ, βρεφικές πάνες, μάσκες χειρουργικές, υπηρεσίες live streaming θεαμάτων
- Απαλλαγής ΦΠΑ σε βασικά είδη και υπηρεσίες πρώτης ανάγκης, καθώς και ιατρικό εξοπλισμό και αναπηρικά είδη
- Εφαρμογής απαλλαγής ΦΠΑ σε περιπτώσεις κρίσεων, καταστροφών, πανδημιών.
Συνοψίζοντας, η συμφωνία επί της πρότασης Οδηγίας για τους συντελεστές ΦΠΑ αποτελεί ουσιαστική επιτυχία για τη χώρα μας, καθώς περιλαμβάνει ειδικά μέτρα που αφορούν κρίσιμους τομείς της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας, όπως η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, η ενίσχυση των αγροτών και της αγοράς ακινήτων, η στήριξη των γεωγραφικών ιδιαιτεροτήτων της χώρας, μέσω της στήριξης των νησιών του Αιγαίου, η ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, μέσω των ειδικών ρυθμίσεων για την αντιμετώπιση κρίσεων και καταστροφών.
Παράλληλα, διασφαλίζει κεκτημένα ελληνικά δικαιώματα, ενώ διευρύνει τη δυνατότητα εφαρμογής μειωμένων συντελεστών σε κρίσιμους τομείς στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού συστήματος ΦΠΑ, με παράλληλη ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού φορολογικού συστήματος και της οικονομίας.
