Στους 188 ανέρχονται οι άνθρωποι που έχουν χάσει τη ζωή τους στον αγροτικό κλάδο από το 2022 έως και τις μέχρι σήμερα καταγραφές του 2026, σύμφωνα με ανεξάρτητη έρευνα της Ομοσπονδίας Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΟΣΕΤΕΕ).
Στα εφετινά στοιχεία κυριαρχούν οι καταπλακώσεις από τρακτέρ, που αφορούν 19 από τους 26 καταγεγραμμένους θανάτους, αναδεικνύοντας τη σημασία της ασφάλειας των αγροτικών μηχανημάτων και της πρόληψης.
«Οι ανθρώπινες απώλειες στο αγρόκτημα είναι μια απολύτως ανεξερεύνητη κατάσταση στη χώρα μας», δήλωσε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία, γραμματέας Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία της ΓΣΕΕ και πρόεδρος της ΟΣΕΤΕΕ, Ανδρέας Στοϊμενίδης. Η έρευνα της Ομοσπονδίας, εξήγησε, επιχειρεί να αποτυπώσει με συστηματικό τρόπο ένα πεδίο που μέχρι σήμερα δεν είχε μελετηθεί σε βάθος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 2022 καταγράφηκαν 32 θάνατοι, το 2023 συνολικά 44, το 2024 38 και το 2025 48. Για το 2026 η καταγραφή περιλαμβάνει μέχρι στιγμής 26 θανάτους, από τους οποίους οι 19 αφορούν καταπλάκωση από τρακτέρ, δηλαδή σχεδόν τρεις στους τέσσερις.
Από τους υπόλοιπους επτά θανάτους, τρεις αφορούσαν αγρότες ή εργάτες γης, ένας δασεργάτη και ένας κτηνοτρόφο. Στην καταγραφή περιλαμβάνονται επίσης ένα περιστατικό με φρέζα και μία αυτοκτονία. Τα στοιχεία αποτυπώνουν έτσι διαφορετικές αιτίες απώλειας ζωής και δεν αφορούν αποκλειστικά δυστυχήματα με γεωργικά μηχανήματα.
Ως περιοχές με τα περισσότερα περιστατικά ο κ. Στοϊμενίδης ανέφερε τη Θεσσαλία και την Κρήτη, διευκρινίζοντας ότι η ακριβής γεωγραφική κατανομή απαιτεί περαιτέρω ανάλυση των στοιχείων.
Όπως σημείωσε, οι ανατροπές τρακτέρ καταχωρίζονται συχνά ως τροχαία δυστυχήματα, κάτι που καθιστά πιο δύσκολη τη σύνδεσή τους με την εργασία και τη διερεύνηση των αιτίων τους. Η διαφορά στην αποτύπωση φαίνεται και από τη σύγκριση των εκθέσεων του 2023: η Eurostat αποδίδει στον αγροτικό τομέα το 12% των εργατικών δυστυχημάτων της οικονομίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ η ΕΛΣΤΑΤ δίνει για την Ελλάδα ποσοστό κοντά στο 2,5%.
Στο επίκεντρο των παρεμβάσεων για την πρόληψη έθεσε τον μηχανολογικό εξοπλισμό. Όπως ανέφερε, η χρήση τρακτέρ σε επικλινή εδάφη, η ασταθής φόρτωση αγροτικών προϊόντων και η εργασία με παλαιότερα μηχανήματα χωρίς επαρκή προστατευτικά μέσα διαμορφώνουν συνθήκες αυξημένου κινδύνου. Σε περίπτωση ανατροπής, η ύπαρξη κατάλληλης προστασίας μπορεί να καθορίσει τη σοβαρότητα των συνεπειών.
Σύμφωνα με τον ίδιο χρειάζονται παρεμβάσεις που θα διευκολύνουν τους παραγωγούς να εργάζονται με ασφαλέστερο εξοπλισμό. Περιέγραψε δύο κατευθύνσεις: επιδότηση για την αγορά σύγχρονων τρακτέρ και θέσπιση σαφούς διαδικασίας για τη μετασκευή και πιστοποίηση των παλαιότερων μηχανημάτων, με την προσθήκη κατάλληλων μέσων προστασίας.
Παράλληλα, σύμφωνα με το ΦΕΚ [ΦΕΚ Β΄ 1734/27.03.2026.], για την τοποθέτηση διάταξης προστασίας έναντι ανατροπής σε γεωργικούς ελκυστήρες που έχουν ταξινομηθεί ή απογραφεί πριν από τις 21 Μαΐου 1998 έχει δοθεί παράταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Η διάταξη πρέπει να είναι εγκεκριμένου τύπου, δηλαδή δεν αρκεί να τοποθετηθεί οποιαδήποτε μπάρα ή αψίδα. Οι κάτοχοι των τρακτέρ που εμπίπτουν στη ρύθμιση πρέπει να την τοποθετήσουν έως τη λήξη της προθεσμίας, και μετά από αυτήν τα τρακτέρ χωρίς εγκεκριμένη διάταξη προστασίας δεν θα μπορούν να κυκλοφορούν.
Κατά τον κ. Στοϊμενίδη, είναι σημαντικό ο αγρότης να γνωρίζει πού μπορεί να απευθυνθεί, ποιες παρεμβάσεις χρειάζονται στο μηχάνημά του και με ποιον τρόπο θα πιστοποιηθεί η ασφάλεια της μετασκευής. Οι τεχνικές παρεμβάσεις, πρόσθεσε, μπορούν να συνοδεύονται από ενημέρωση και εκπαίδευση των παραγωγών, καθώς και από συστηματική καταγραφή και διερεύνηση των περιστατικών.
«Δεν είναι μόνο τα θανατηφόρα δυστυχήματα»
Η συζήτηση για την ασφάλεια στον αγροτικό κλάδο δεν περιορίζεται στα θανατηφόρα δυστυχήματα.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία υπάρχουν επαγγελματικές ασθένειες, επισημαίνοντας ότι οι εργαζόμενοι εκτίθενται σε βιολογικούς παράγοντες κατά την επαφή με ζώα και τις κτηνοτροφικές εργασίες, σε χημικούς παράγοντες κατά τη χρήση φυτοφαρμάκων και στη σκόνη. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη θερμική καταπόνηση και στην παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο, που με την κλιματική κρίση συνδέονται και με αυξημένο κίνδυνο επαγγελματικού καρκίνου του δέρματος.
Εργαλεία και παραδείγματα, πάντως, υπάρχουν ήδη. «Εμείς στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό έχουμε οδηγίες, έχουμε οδηγούς, έχουμε καλές πρακτικές πάνω σε αυτά τα ζητήματα», ανέφερε, προσθέτοντας ότι χώρες όπως η Κύπρος και η Γαλλία έχουν αναπτύξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα ατυχήματα και τις ασθένειες του αγροτικού κλάδου. «Με τη συνεργασία της πολιτείας, των φορέων και των ίδιων των παραγωγών, σημείωσε, η διαθέσιμη γνώση μπορεί να μετατραπεί σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις στο χωράφι και στην καθημερινή εργασία των αγροτών» κατέληξε.
