Μεγαλύτερη ευελιξία στη χορήγηση της γονικής άδειας προβλέπει το νέο εργασιακό νομοσχέδιο, δίνοντας τη δυνατότητα σε εργαζόμενους με δύο ή περισσότερα παιδιά να απουσιάζουν από την εργασία τους για μεγαλύτερο συνεχόμενο διάστημα, χωρίς να απαιτείται η αναμονή ενός έτους ανάμεσα στις άδειες που δικαιούνται για κάθε παιδί.
Η αλλαγή αφορά χιλιάδες εργαζόμενους γονείς και περιλαμβάνεται στο άρθρο 27 του νομοσχεδίου του υπουργείου Εργασίας για την τεχνητή νοημοσύνη στην αγορά εργασίας, το οποίο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 19 Νοεμβρίου.
Με το σημερινό καθεστώς, κάθε εργαζόμενος γονέας δικαιούται τέσσερις μήνες γονικής άδειας για κάθε παιδί ηλικίας έως οκτώ ετών. Ωστόσο, όταν υπάρχουν περισσότερα παιδιά, για τη λήψη νέας άδειας στον ίδιο εργοδότη απαιτείται να έχει μεσολαβήσει ένα έτος πραγματικής απασχόλησης από την ολοκλήρωση της προηγούμενης.
Αυτή ακριβώς την υποχρέωση καταργεί η νέα διάταξη, επιτρέποντας τη διαδοχική αξιοποίηση των γονικών αδειών για διαφορετικά παιδιά.
Το δικαίωμα στη γονική άδεια είναι ατομικό και ανήκει ξεχωριστά στη μητέρα και στον πατέρα. Δεν μεταβιβάζεται από τον έναν γονέα στον άλλο.
Για ένα παιδί, κάθε γονέας δικαιούται τέσσερις μήνες άδειας. Επομένως, σε μια οικογένεια όπου εργάζονται και οι δύο γονείς, μπορούν συνολικά να αξιοποιηθούν οκτώ μήνες, τέσσερις από τον καθένα, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Για δύο παιδιά, το δικαίωμα διπλασιάζεται. Κάθε γονέας μπορεί να λάβει συνολικά οκτώ μήνες, δηλαδή τέσσερις για το πρώτο και τέσσερις για το δεύτερο παιδί.
Η ουσιαστική αλλαγή είναι ότι, εφόσον ψηφιστεί η νέα διάταξη, οι οκτώ αυτοί μήνες θα μπορούν να χορηγηθούν και διαδοχικά μέσα στο ίδιο έτος.
Για παράδειγμα, μια εργαζόμενη μητέρα με δύο παιδιά ηλικίας 3 και 6 ετών, η οποία έχει ήδη συμπληρώσει την απαιτούμενη προϋπηρεσία και δεν έχει εξαντλήσει το δικαίωμά της, θα μπορεί να ζητήσει τέσσερις μήνες άδεια για το πρώτο παιδί και αμέσως μετά άλλους τέσσερις για το δεύτερο.
Σήμερα, χωρίς ευνοϊκότερη συμφωνία με τον εργοδότη, θα έπρεπε να επιστρέψει στην εργασία της και να συμπληρώσει έναν χρόνο πραγματικής απασχόλησης προτού αξιοποιήσει τη δεύτερη άδεια.
Η νέα ρύθμιση δεν καταργεί, πάντως, τη γενική προϋπόθεση συμπλήρωσης ενός έτους εργασίας στον ίδιο εργοδότη για τη θεμελίωση του δικαιώματος γονικής άδειας. Η προϋπόθεση αυτή εξακολουθεί να ισχύει, εκτός εάν υπάρχει ευνοϊκότερη συλλογική ή ατομική συμφωνία.
Η γονική άδεια δεν είναι εξ ολοκλήρου αμειβόμενη. Από τους τέσσερις μήνες που δικαιούται κάθε γονέας για κάθε παιδί, οι δύο επιδοτούνται από τη ΔΥΠΑ με ποσό ίσο με τον εκάστοτε κατώτατο νομοθετημένο μισθό. Οι υπόλοιποι δύο μήνες δεν επιδοτούνται, εκτός εάν προβλέπεται διαφορετική ευνοϊκότερη ρύθμιση.
Με τον κατώτατο μισθό να βρίσκεται σήμερα στα 920 ευρώ μικτά, το επίδομα αντιστοιχεί σε 1.840 ευρώ μικτά για δύο πλήρεις μήνες γονικής άδειας. Προβλέπεται επιπλέον και η αναλογία δώρων εορτών και επιδόματος αδείας.
Για έναν γονέα με δύο παιδιά, ο οποίος θα αξιοποιήσει ολόκληρο το δικαίωμα των οκτώ μηνών, οι τέσσερις μήνες θα είναι επιδοτούμενοι.
Αυτό σημαίνει ότι η συνολική βασική επιδότηση μπορεί να φτάσει τα 3.680 ευρώ μικτά, χωρίς να υπολογίζεται η αναλογία δώρων και επιδόματος αδείας.
Εάν εργάζονται και οι δύο γονείς και πληρούν ξεχωριστά τις προϋποθέσεις, καθένας έχει το δικό του δικαίωμα γονικής άδειας και επιδότησης.
Η καταβολή πραγματοποιείται από τη ΔΥΠΑ, με βάση το διάστημα άδειας που έχει δηλωθεί από τον εργοδότη στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ.
Μια ακόμη αλλαγή αφορά τους γονείς που εργάζονται στην ίδια επιχείρηση. Με το σημερινό πλαίσιο προβλέπεται κοινή δήλωση των δύο γονέων προς τον εργοδότη, με την οποία καθορίζεται ποιος θα κάνει πρώτος χρήση της άδειας και για πόσο διάστημα.
Το νέο νομοσχέδιο καταργεί τη συγκεκριμένη υποχρέωση, ανοίγοντας τη δυνατότητα να ζητούν γονική άδεια ακόμη και για το ίδιο χρονικό διάστημα.
Για παράδειγμα, ένα ζευγάρι που εργάζεται στην ίδια εταιρεία και έχει παιδί 2 ετών θα μπορεί να υποβάλει αιτήσεις για ταυτόχρονη λήψη γονικής άδειας, χωρίς να απαιτείται προηγουμένως δήλωση για τη σειρά χορήγησης.
Η δυνατότητα αυτή δεν καταργεί τη διαδικασία υποβολής και εξέτασης των αιτήσεων ούτε τους νόμιμους κανόνες για τον προγραμματισμό της άδειας.
Ο εργαζόμενος υποβάλλει αίτηση στον εργοδότη του, γραπτώς ή ηλεκτρονικά, αναφέροντας πότε επιθυμεί να αρχίσει και να ολοκληρωθεί η γονική άδεια.
Η αίτηση πρέπει κανονικά να υποβάλλεται τουλάχιστον έναν μήνα πριν από την έναρξή της, εκτός εάν υπάρχουν έκτακτοι λόγοι που δικαιολογούν μικρότερη προθεσμία.
Ο εργοδότης οφείλει να απαντήσει το αργότερο μέσα σε έναν μήνα. Μπορεί να ζητήσει αναβολή εφόσον η απουσία του εργαζομένου θα προκαλούσε σοβαρή διατάραξη στη λειτουργία της επιχείρησης, αλλά πρέπει να αιτιολογήσει εγγράφως την απόφασή του.
Κατά κανόνα, η άδεια πρέπει να χορηγηθεί μέσα σε δύο μήνες από την υποβολή της αίτησης, εφόσον δεν υπάρχει διαφορετική συμφωνία.
Ο εργαζόμενος δεν είναι υποχρεωμένος να λάβει και τους τέσσερις μήνες συνεχόμενα. Μπορεί να ζητήσει τμηματική άδεια ή άλλη ευέλικτη μορφή, όπως μειωμένο ημερήσιο ωράριο, με την αντίστοιχη διαδικασία έγκρισης.
Μετά τη χορήγηση, ο εργοδότης δηλώνει τη γονική άδεια στο ΕΡΓΑΝΗ με το έντυπο Ε14 και ο εργαζόμενος υποβάλλει την αίτηση επιδότησης στη ΔΥΠΑ μέσω των διαθέσιμων ηλεκτρονικών υπηρεσιών.
Ιδιαίτερες προβλέψεις εξακολουθούν να ισχύουν για γονείς διδύμων ή τριδύμων, καθώς και για γονείς που ασκούν αποκλειστικά τη γονική μέριμνα στις ειδικές περιπτώσεις που ορίζει ο νόμος.
Για τους γονείς πολύδυμων παιδιών προβλέπεται επιπλέον επιδοτούμενο διάστημα δύο μηνών, πέραν της επιδότησης που αντιστοιχεί σε κάθε παιδί.
Αντίστοιχα, στις ειδικές περιπτώσεις αποκλειστικής άσκησης γονικής μέριμνας, ο γονέας μπορεί να δικαιούται διπλάσια διάρκεια άδειας και επιδότησης.
Σημειώνεται ότι το τετράμηνο της γονικής άδειας είναι διαφορετικό από την άδεια μητρότητας, την άδεια πατρότητας και την άδεια φροντίδας παιδιού, που διέπονται από ξεχωριστές προϋποθέσεις.
