Η ριζική αναδιάρθρωση της λειτουργίας των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης που προβλέπεται στο μίνι ασφαλιστικό νομοσχέδιο στοχεύει στη σύσταση πολυεργοδοτικών ταμείων, την απλοποίηση της αδειοδότησης των νέων ταμείων, τη βελτίωση της εποπτικής λειτουργίας καθώς και τη φορολόγηση της εφάπαξ παροχής που θα χορηγούν τα ΤΕΑ στους ασφαλισμένους.
«Η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 4,4 ποσοστιαίες μονάδες την περασμένη τετραετία -τόνισε ο υφυπουργός εργασίας και κοινωνικών ασφαλίσεων Πάνος Τσακλόγλου- έχει δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη του δεύτερου προαιρετικού πυλώνα ασφάλισης –δηλαδή, των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης».
Δύσκολη η σύνταξη – εύκολο το εφάπαξ
Σημειώνουμε ότι ο συνταξιούχος που θα λάβει το συμπλήρωμα του επαγγελματικού ταμείου, θα μπορεί να επιλέξει τη μηνιαία καταβολή (σύνταξη) η να ζητήσει να του καταβληθεί εφάπαξ όλο το ποσό που θα έπαιρνε σε συντάξεις για τα επόμενα χρόνια.
Μέχρι σήμερα το εφάπαξ ήταν αφορολόγητο γι ΄αυτό και οι ασφαλισμένοι προτιμούσαν την εφάπαξ παροχή έναντι της σύνταξης που φορολογείται ως εισόδημα με βάση την κλίμακα. Ωστόσο όπως επισημαίνουν οι διοικήσεις των ΤΕΑ, σήμερα τα ποσά των εισφορών που συγκεντρώνονται στον ατομικό κουμπαρά δεν υπερβαίνουν τα 7.000-8.000 ευρώ εξαιτίας της σύντομης παραμονής των ασφαλισμένων στην επαγγελματική ασφάλιση με αποτέλεσμα το μικρό αυτό ποσό να είναι δύσκολο να επιμεριστεί σε μηνιαίες συντάξεις.
Οι νέοι φορολογικοί συντελεστές
Το σχέδιο του υπουργείου εργασίας προβλέπει στο εξής η φορολόγηση του εφάπαξ να είναι διπλάσια από εκείνη των συντάξεων και να επιβάλλεται κλιμακωτά έως 20%, ανάλογα με τα χρόνια παραμονής στο ΤΕΑ. Περισσότερα χρόνια παραμονής θα ισοδυναμούν με μικρότερο φόρο ενώ λιγότερα χρόνια παραμονής, με μεγαλύτερο.
Επιπλέον, παρέχονται επιπρόσθετα φορολογικά κίνητρα για την καταβολή σύνταξης μέσω της οποίας διασφαλίζεται συμπληρωματικό εισόδημα καθ’ όλη τη διάρκεια του συνταξιοδοτικού βίου.
- Ετσι, για έως 5 χρόνια παραμονής ο φόρος για το εφάπαξ θα είναι 20% και για τη σύνταξη 10%.
- Από 6 έως 15 χρόνια παραμονής, ο φόρος για το εφάπαξ θα είναι 15% και για τη σύνταξη 7.5%.
- Από 16 έως 25 χρόνια παραμονής ο φόρος για το εφάπαξ θα είναι 10% και για τη σύνταξη 5%.
- Από 26 χρόνια και πάνω, ο φόρος για το εφάπαξ θα είναι 5% και για τη σύνταξη 2,5%.
Συμπλήρωμα σύνταξης
Η διαδικασία της φορολόγησης θα εφαρμοστεί από την ψήφιση του νόμου και μετά. Αυτό σημαίνει ότι οι ασφαλιστικές εισφορές που έχουν ήδη καταβληθεί από τους ασφαλισμένους των ΤΕΑ, θα παραμείνουν αφορολόγητες, όπως ισχύει δηλαδή έως τώρα. Η όποια φορολόγηση θα αφορά τις νέες εισφορές που θα καταβληθούν, ή τους νέους ασφαλισμένους που θα προκύψουν είτε στα τωρινά ΤΕΑ είτε σε όποια δημιουργηθούν στο μέλλον.
Σημειώνουμε ότι στα ομαδικά ασφαλιστήρια που παρέχουν οι ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρίες οι συντελεστές φορολόγησης είναι υψηλότεροι 10%-20% ανάλογα με το ποσό που δικαιούται ο ασφαλισμένος, ενώ αν εγκαταλείψει πρόωρα την ασφάλιση, πχ σε 5 χρόνια η φορολογική επιβάρυνση αυξάνεται (πέναλτι).
Οι ασφαλισμένοι θα μπορούν να επιλέγουν το ύψος των εισφορών τους σε μια κλίμακα από 2% και άνω και θα παίρνουν ένα συμπλήρωμα σύνταξης που, όπως προκύπτει από σχετική μελέτη που καταρτίστηκε για την εν λόγω διάταξη, μπορεί να φτάνει ως και το 15% της κύριας σύνταξής τους.
Αν δηλαδή ένας ασφαλισμένος πάρει 1.000 ευρώ από την κύρια σύνταξη τότε η σύνταξη από το επαγγελματικό ταμείο θα είναι γύρω στα 150 ευρώ. Το ποσό είναι συνδεδεμένο με τις εισφορές και τη διάρκεια ασφάλισης. Αυτό σημαίνει ότι οι σημερινοί 35άρηδες που θα μπουν σε τέτοια ταμεία και θα αποχωρήσουν μετά από 30 ή 35 χρόνια, θα έχουν υψηλότερη «επαγγελματική σύνταξη» από όσους ασφαλιστούν για 10 ή 15 χρόνια.
Από την ηλικία των 55
Το νέο καθεστώς θα προβλέπει όριο παραμονής στο ΤΕΑ τα πέντε έτη, για να δικαιούται ο ασφαλισμένος τις παροχές. Προϋπόθεση λήψης της παροχής από το ΤΕΑ είναι:
- είτε η συνταξιοδότηση από τον κύριο φορέα ασφάλισης,
- είτε η συμπλήρωση του 67ου έτους, ανεξαρτήτως ετών ασφάλισης,
- είτε η συμπλήρωση του 55ου έτους, με 20 χρόνια ασφάλισης.
Εάν ο ασφαλισμένος πληροί κάποια από τις δύο τελευταίες προϋποθέσεις, είναι δηλαδή 67 ετών ή 55 ετών με 20 χρόνια ασφάλισης, και εξακολουθεί να εργάζεται, μπορεί να λάβει μέχρι το 50% του ποσού που έχει σωρευθεί στον ατομικό του λογαριασμό, αφήνοντας το υπόλοιπο για να συνεχίσει να επενδύεται.
Παράλληλα, με την προτεινόμενη ρύθμιση προβλέπεται η δυνατότητα του ασφαλισμένου να λάβει και πρόωρα την παροχή ή μέρος αυτής, με αυξημένο (κατά 50%) φορολογικό συντελεστή, εφόσον έχει τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης στο ΤΕΑ. Με τη ρύθμιση αυτή, διευκολύνονται οι ασφαλισμένοι να χρησιμοποιήσουν το ποσό που έχουν αποταμιεύσει, για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών στη ζωή τους.
Σήμερα το καταστατικό κάθε ταμείου διαθέτει διαφορετικό όριο ηλικίας εισόδου και εξόδου στην επαγγελματική ασφάλιση ανάλογα με τα έτη παραμονής του ασφαλισμένου. Για παράδειγμα αν ο ασφαλισμένος είναι κάτω των 55 πρέπει να συμπληρώσει το λιγότερο 20 χρόνια ασφάλισης στο ΤΕΑ.
Σήμερα ο μέσος όρος ηλικίας ένταξης των εργαζομένων στα ΤΕΑ είναι τα 49 έτη και ο μέσος όρος εξόδου τα 62.
Το ετήσιο όριο καταβολής ασφαλιστικών εισφορών δεν πρέπει να υπερβαίνει το 15% του εισοδήματος του ασφαλισμένου ή το 14πλάσιο του κατώτατου μισθού (10.920 ευρώ σήμερα).
Πολυεργοδοτικά ταμεία
Η δημιουργία πολυεργοδοτικών Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης θα δώσει την ευκαιρία να ξεπεραστεί το πρόβλημα της ύπαρξης μικρών ή πολύ μικρών επιχειρήσεων στην Ελλάδα καθώς σήμερα για να ιδρυθεί ένα ΤΕΑ απαιτούνται το λιγότερο 100 ασφαλισμένοι. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, πάνω από το 88% των επιχειρήσεων απασχολούν έως 10 άτομα προσωπικό και συνολικά το 98,4% των επιχειρήσεων απασχολεί έως 50 άτομα.
Τα πολυεργοδοτικά ταμεία θα συσταθούν από ομάδες ανθρώπων που δεν έχουν κάποιο επαγγελματικό δεσμό, δεν ανήκουν στην ίδια επαγγελματική ομάδα, δεν κάνουν το ίδιο επάγγελμα και δεν απασχολούνται στην ίδια επιχείρηση.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τα επόμενα χρόνια αναμένεται να συσταθούν 4-5 πολυεργοδοτικά ταμεία με στόχο τη μείωση του διαχειριστικού κόστους, τη δημιουργία οικονομιών κλίμακος, τις καλύτερες επενδυτικές επιλογές και την καλύτερη διακυβέρνηση.
Όσον αφορά την καλύτερη εποπτεία, ο έλεγχος θα περάσει εξ ολοκλήρου στην Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ) ενώ θα γίνουν αυστηρότεροι οι κανόνες των καταστατικών των ΤΕΑ.
Ο «χάρτης» των ΤΕΑ στην Ελλάδα
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της ΤτΕ, στην Ελλάδα υπάρχουν 32 Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης που καλύπτουν περίπου 200.000 εργαζόμενους. Τα 28 είναι Τ.Ε.Α. προαιρετικής ασφάλισης και τα 4 Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης. Το πιο πρόσφατο ταμείο που συστάθηκε είναι της Alpha bank ενώ καθοδόν για αδειοδότηση βρίσκεται το ταμείο των φαρμακευτικών συλλόγων και της Epsilonet.
Κατά το β’ τρίμηνο του τρέχοντος έτους, το ενεργητικό τους ανήλθε στα 2,018 δισ. ευρώ ενώ η μέση ετήσια απόδοση των χαρτοφυλακίων τους την τελευταία δεκαετία ήταν της τάξεως του 4,5%.
Στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο λειτουργούν περισσότερα από 150.000 Τ.Ε.Α. με αξία περιουσιακών στοιχείων 3 τρις € και με σχεδόν 60 εκατομμύρια μέλη και δικαιούχους.
