Ατομικό και αμεταβίβαστο δικαίωμα γονικής άδειας για την ανατροφή του παιδιού έχουν όλοι οι εργαζόμενοι γονείς ή πρόσωπα που ασκούν τη γονική μέριμνα, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο. Η άδεια έχει διάρκεια τεσσάρων (4) μηνών και μπορεί να χορηγηθεί είτε συνεχόμενα είτε τμηματικά, μέχρι το παιδί να συμπληρώσει την ηλικία των οκτώ (8) ετών.
Στόχος της παροχής είναι η διευκόλυνση των εργαζόμενων στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων ανατροφής των παιδιών τους, ενώ σε περιπτώσεις υιοθεσίας ή αναδοχής τέκνου έως 8 ετών, η γονική άδεια χορηγείται από τη στιγμή της ένταξης του παιδιού στην οικογένεια.
Η άδεια μπορεί να ληφθεί με ευέλικτο τρόπο, είτε συνεχόμενα είτε τμηματικά, κατόπιν σχετικής αίτησης του εργαζομένου προς τον εργοδότη. Η αίτηση υποβάλλεται εγγράφως ή ηλεκτρονικά και πρέπει να αναφέρει την έναρξη και τη λήξη της άδειας.
Σε ό,τι αφορά τις προϋποθέσεις, βασική προϋπόθεση για τη χορήγησή της είναι ο εργαζόμενος να έχει συμπληρώσει τουλάχιστον έναν (1) χρόνο απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη, είτε συνεχόμενα είτε με διαδοχικές συμβάσεις ορισμένου χρόνου. Η προϋπόθεση αυτή αφορά την υποχρέωση του εργοδότη να χορηγήσει την άδεια, χωρίς όμως να αποκλείονται ευνοϊκότερες ρυθμίσεις ή συμφωνίες μεταξύ των μερών.
Το πρόγραμμα ισχύει σε εθνικό επίπεδο και αφορά εργαζόμενους σε όλη την Ελλάδα.
ια τους πρώτους δύο μήνες της άδειας καταβάλλεται επίδομα γονικής άδειας από τη ΔΥΠΑ, το οποίο αντιστοιχεί στον εκάστοτε κατώτατο νομοθετημένο μισθό, καθώς και αναλογία επιδομάτων εορτών και αδείας. Ο χρόνος επιδότησης ασφαλίζεται κανονικά, με εισφορές στους κλάδους κύριας και επικουρικής ασφάλισης.
Σε περίπτωση που δεν πληρούται τυπικά η προϋπόθεση του ενός έτους, η άδεια μπορεί να χορηγηθεί εφόσον υπάρχει ευνοϊκότερη ρύθμιση ή συμφωνία εργοδότη–εργαζομένου, με αντίστοιχη δυνατότητα καταβολής επιδόματος.
Για κάθε παιδί το δικαίωμα είναι αυτοτελές, εφόσον έχει μεσολαβήσει τουλάχιστον ένας χρόνος πραγματικής απασχόλησης από την προηγούμενη άδεια. Εξαιρέσεις προβλέπονται για γονείς διδύμων, τριδύμων ή περισσότερων παιδιών, οι οποίοι μπορούν να λάβουν άδεια για κάθε παιδί χωρίς να απαιτείται αναμονή ενός έτους, καθώς και πρόσθετη επιδότηση δύο μηνών.
Ειδική μέριμνα υπάρχει και για μονογονεϊκές οικογένειες, όπου η άδεια και το επίδομα καταβάλλονται εις διπλούν σε περιπτώσεις θανάτου του άλλου γονέα, αφαίρεσης γονικής μέριμνας ή μη αναγνώρισης τέκνου.
Η γονική άδεια δηλώνεται στον εργοδότη τουλάχιστον έναν μήνα πριν την έναρξή της, εκτός έκτακτων περιπτώσεων, και μπορεί να λάβει ευέλικτες μορφές, όπως μειωμένο ημερήσιο ωράριο ή κατανομή σε ημέρες ή εβδομάδες. Ο εργοδότης υποχρεούται να απαντήσει εντός ενός μηνός και να χορηγήσει την άδεια, εκτός αν διαταράσσεται σοβαρά η λειτουργία της επιχείρησης, οπότε οφείλει να αιτιολογήσει εγγράφως την αναβολή.
Ιδιαίτερη προτεραιότητα δίνεται σε αιτήσεις ευάλωτων κατηγοριών, όπως γονείς παιδιών με αναπηρία ή σοβαρή ασθένεια, μονογονεϊκές οικογένειες και γυναίκες μετά την άδεια μητρότητας.
Κατά τη διάρκεια της γονικής άδειας, ο εργαζόμενος διατηρεί το δικαίωμα επιστροφής στην ίδια ή ισοδύναμη θέση εργασίας, με τους ίδιους ή καλύτερους όρους. Ο χρόνος απουσίας λογίζεται ως πραγματική υπηρεσία για μισθολογική εξέλιξη, άδεια, επίδομα αδείας και αποζημίωση απόλυσης.
Παράλληλα, η άδεια αναρτάται στο πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ», μέσω του εντύπου Ε14, ενώ προβλέπεται και πλήρης ασφαλιστική κάλυψη για το διάστημα επιδότησης από τη ΔΥΠΑ.
Η ρύθμιση στοχεύει στην ενίσχυση της οικογενειακής ζωής και στη διευκόλυνση της συμφιλίωσης επαγγελματικών και γονικών υποχρεώσεων, με έμφαση στην ενίσχυση της συμμετοχής και των δύο γονέων στη φροντίδα των παιδιών.
