Επιδότηση ΕΣΠΑ: Πώς θα πάρετε έως 400.000 ευρώ για ίδρυση επιχείρησης

Συνολικά 350 εκατ. ευρώ πρόκειται να «πέσουν» το επόμενο διάστημα στην αγορά, μέσω των δύο δράσεων του ΕΣΠΑ για την ενίσχυση της τουριστικής επιχειρηματικότητας μέσω της δημιουργίας νέων πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και μέσω δεύτερης δράσης για την ενίσχυση των επενδυτικών σχεδίων υπό ίδρυση και νεοσύστατων επιχειρήσεων ΜμΕ (πλην των ΚΑΔ του λιανικού εμπορίου, της εστίασης και του τουρισμού) που «τρέχουν» το διάστημα αυτό.

Η πρώτη δράση, προϋπολογισμού 160 εκατ. ευρώ, αφορά τις τουριστικές επιχειρήσεις. Ο μέγιστος επιχορηγούμενος προϋπολογισμός επενδυτικών σχεδίων ανέρχεται στις 400.000 ευρώ, ο αρχικός στις 80.000 ευρώ και η καταληκτική ημερομηνία υποβολής των αιτήσεων είναι η 22α Μαρτίου του 2024.

Έως την ίδια ημερομηνία, δηλαδή έως τις 22 Μαρτίου του 2024, έχουν δυνατότητα να υποβάλλουν τα επενδυτικά τους σχέδια οι ενδιαφερόμενοι για τη δεύτερη δράση, προϋπολογισμού 190 εκατ. ευρώ. Ο ελάχιστος επιχορηγούμενος προϋπολογισμός των επενδυτικών σχεδίων είναι οι 30.000 ευρώ και ο μέγιστος οι 400.000 ευρώ.

28+1 Ερωτήσεις και Απαντήσεις για τη δράση «Ενίσχυση της Ίδρυσης και Λειτουργίας Νέων Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων»

ΣχετικάΆρθρα

Ενισχύεται ο θεσμός των σχολικών βιβλιοθηκών με 60 εκατ. μέσω ΕΣΠΑ 2021-2027

25/10/2025

ΔΥΠΑ: Σε εξέλιξη η διαδικασία επιλογής προγραμμάτων κατάρτισης για πράσινες δεξιότητες

Πρόγραμμα κοινωφελούς εργασίας για 2.182 ανέργους στη Θεσσαλία με χρηματοδότηση 19,2 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ

26/09/2025

1. Μπορεί μια επιχείρηση να υποβάλει αίτηση χρηματοδότησης σε επιλέξιμο ΚΑΔ επένδυσης και στη συνέχεια να δημιουργήσει υποκατάστημα με επιπλέον ΚΑΔ που δεν περιλαμβάνεται στο αντίστοιχο παράρτημα της πρόσκλησης;

Απάντηση: Όχι καθώς η επιχείρηση θα πρέπει να δραστηριοποιείται αποκλειστικά σε επιλέξιμους ΚΑΔ καθ’ όλη τη διάρκεια υλοποίησης του επενδυτικού σχεδίου και μέχρι την αποπληρωμή της επένδυσης.

2. Είναι επιλέξιμη πρόταση όπου η επιχείρηση έχει κάνει έναρξη πριν το 12μηνο με μοναδικό ΚΑΔ του αγρότη ειδικού καθεστώτος;

Απάντηση: Ναι, είναι επιλέξιμη εφόσον δεν έχουν υποχρέωση τήρησης λογιστικών βιβλίων δεν ασκούν επιχειρηματική /εμπορική δραστηριότητα, όπως αυτή ορίζεται για τον κλάδο των αγροτών.

3. Πώς υπολογίζεται η διάρκεια (6ετίας/12ετίας) ενός μισθωτηρίου/ παραχωρητήριου;

Απάντηση: Η διάρκεια του μισθωτηρίου/ παραχωρητήριου θα πρέπει να είναι διάρκειας 6 ετών (ή 12 ετών) από την ημερομηνία της προκήρυξης της Δράσης ανεξαρτήτως της ημερομηνίας έναρξης της μίσθωσης.

4. Για ένα επενδυτικό σχέδιο συνολικού προϋπολογισμού 100.000 ευρώ, τι ποσό θα πρέπει να τεκμηριωθεί για την κάλυψη της ιδιωτικής συμμετοχής σε ποσοστό 60%;

Απάντηση: Σύμφωνα με την αναλυτική πρόσκληση της Δράσης ως τυπική προϋπόθεση είναι η προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων εξασφάλισης της ιδιωτικής συμμετοχής του προτεινόμενου επενδυτικού σχεδίου σε ποσοστό τουλάχιστον 60% αυτής. Αν ο επιχορηγούμενος προϋπολογισμός ενός επενδυτικού σχεδίου είναι 100.000 ευρώ με ποσοστό επιδότησης 45%, ΔΔ 45.000€, θα πρέπει να τεκμηριωθεί το 60% της ιδιωτικής συμμετοχής (100.000 ευρώ -45.000 ευρώ), δηλαδή το 60% των 55.000€, ήτοι 33.000 ευρώ.

5. Για ένα επενδυτικό σχέδιο συνολικού προϋπολογισμού 450.000 ευρώ, τι ποσό θα πρέπει να τεκμηριωθεί για την κάλυψη της ιδιωτικής συμμετοχής σε ποσοστό 60%;

Ακολουθήστε το Euro2day.gr στο Google News!
Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του Euro2day.gr

FOLLOW US
Ακολουθήστε τη σελίδα του Euro2day.gr στο Linkedin
Απάντηση: Η τεκμηρίωση για την κάλυψη της ιδιωτικής συμμετοχής σε ποσοστό 60% γίνεται στον προτεινόμενο/αιτούμενο επιχορηγούμενο προϋπολογισμό του επενδυτικού σχεδίου και όχι στον συνολικό αιτούμενο.

Για ένα επιχειρηματικό σχέδιο με π/υ 450.000€ και ποσοστό Δ.Δ 50%, η Δημόσια Δαπάνη ανέρχεται σε 200.000€, ο προτεινόμενος επιχορηγούμενος προϋπολογισμός σε 400.000€ και ο μη επιχορηγούμενος σε 50.000€. Η ιδιωτική συμμετοχή θα πρέπει κατ’ ελάχιστο να είναι: 60%*200.000€ = 120.000€. Σε διαφορετική περίπτωση δεν πληρείται η τυπική προϋπόθεση συμμετοχής στην Δράση.

6. Επιχείρηση (νεοσύστατη ή υπό σύσταση) μπορεί να υλοποιήσει το επενδυτικό της σχέδιο σε κατοικία;

Απάντηση: Η επιχείρηση θα πρέπει να υλοποιήσει το επενδυτικό της σχέδιο σε αυτοτελή / διακριτό επαγγελματικό χώρο.

7. Αν το ακίνητο ανήκει σε μέτοχο/εταίρο της υπό ίδρυσης επιχείρησης, ποια δικαιολογητικά απαιτείται να έχει κατά την υποβολή της αίτησης για την τεκμηρίωση της ιδιοκτησίας για τους σκοπούς της επένδυσης;

Απάντηση: Η ύπαρξη ιδιοκτησίας για τους σκοπούς της επένδυσης τεκμηριώνεται με την προσκόμιση αντιγράφου του τίτλου ιδιοκτησίας και πιστοποιητικού μεταγραφής από το αρμόδιο Υποθηκοφυλακείο ή πιστοποιητικού καταχώρησης εγγραπτέας πράξης από το αρμόδιο Κτηματολογικό Γραφείο. Σε περίπτωση που το ακίνητο ανήκει και σε τρίτο πρόσωπο που δεν συμμετέχει στην υπό ίδρυση επιχείρηση, θα πρέπει να προσκομιστεί και έγγραφη συναίνεση αυτού με την μορφή υπεύθυνης δήλωσης, με την οποία ρητά και ανεπιφύλακτα χορηγεί την συγκατάθεσή του για την χρήση του ακινήτου για τους σκοπούς της επένδυσης.

8. Πώς τεκμηριώνεται η ύπαρξη δικαιωμάτων χρήσης επί του ακινήτου της επένδυσης για έναν υπό ίδρυση φορέα (νομικό πρόσωπο/εταιρεία πλην ατομικής επιχείρησης), στην περίπτωση που δεν ανήκει στην ιδιοκτησία μετόχου/ εταίρου της υπό ίδρυσης επιχείρησης;

Απάντηση: Εφόσον η επιχείρηση δεν έχει συσταθεί και το ακίνητο ανήκει σε τρίτο πρόσωπο το οποίο δεν είναι εταίρος/ μέτοχος της υπό ίδρυση επιχείρησης, η νόμιμη χρήση του τεκμηριώνεται είτε με σύμβαση παραχώρησης άνευ ανταλλάγματος/χρησιδάνειο είτε με μισθωτήριο μεταξύ του ιδιοκτήτη του ακινήτου και του φυσικού προσώπου που συμμετέχει ή εκπροσωπεί την υπό ίδρυση επιχείρηση.

9. Πως τεκμηριώνεται η ύπαρξη δικαιωμάτων χρήσης επί του ακινήτου της επένδυσης για επιχείρηση που έχει συσταθεί πριν την ημερομηνία δημοσίευσης της Αναλυτικής Πρόσκλησης;

Απάντηση: Η ύπαρξη δικαιωμάτων χρήσης στην περίπτωση που το ακίνητο ανήκει στο νομικό πρόσωπο τεκμηριώνεται με την προσκόμιση αντιγράφου του τίτλου ιδιοκτησίας και πιστοποιητικού μεταγραφής από το αρμόδιο Υποθηκοφυλακείο ή πιστοποιητικού καταχώρησης εγγραπτέας πράξης από το αρμόδιο Κτηματολογικό Γραφείο. Στην περίπτωση που το ακίνητο δεν ανήκει στο νομικό πρόσωπο, η νόμιμη χρήση του τεκμηριώνεται είτε με σύμβαση παραχώρησης άνευ ανταλλάγματος/χρησιδάνειο είτε με μισθωτήριο μεταξύ του ιδιοκτήτη του ακινήτου και του νομικού προσώπου.

10. Η οικοδομική άδεια πρέπει να έχει ημερομηνία έκδοσης προγενέστερη της προκήρυξης;

Απάντηση: Η οικοδομική άδεια (ή όποιο άλλο έγγραφο αναφερόμενο στην πρόσκληση προσκομιστεί αντί της οικοδομικής άδειας) πρέπει να έχει ημερομηνία έκδοσης προγενέστερη της υποβολής της αίτησης και να είναι σε ισχύ.

11. Σε υφιστάμενο κτίσμα που πρόκειται να πραγματοποιηθούν εργασίες μικρής έκτασης /ανακαίνισης είναι προαπαιτούμενο η έγκριση εργασιών μικρής κλίμακας να προσκομιστεί κατά την υποβολή της πρότασης;

Απάντηση: Στην περίπτωση που στο επενδυτικό σχέδιο προβλέπονται δαπάνες για κτιριακές και λοιπές εγκαταστάσεις, για τις οποίες δεν απαιτείται η έκδοση οικοδομικής άδειας απαιτείται η προσκόμιση Υπεύθυνης Δήλωσης του Νόμιμου Εκπροσώπου, όπου θα βεβαιώνεται ότι δεν απαιτείται η έκδοση οικοδομικής άδειας με σχετική αναλυτική αιτιολόγηση.

12. Είναι επιλέξιμη άδεια δόμησης που έχει εκδοθεί στο όνομα του ιδιοκτήτη του ακινήτου και όχι σε εταίρο/ μέτοχο του φορέα της επένδυσης είτε για υπό ίδρυση επιχείρηση είτε για νεοσυσταθείσα;

Απάντηση: Είναι επιλέξιμη εφόσον προκύπτει από άλλο έγγραφο (π.χ. τίτλοι ιδιοκτησίας, μισθωτήριο, παραχωρητήριο) ότι ο φορέας της επένδυσης έχει τα δικαιώματα χρήσης αυτού.

13. Η τεκμηρίωση της ίδιας συμμετοχής μπορεί να γίνει με υπόλοιπα τραπεζικών λογαριασμών από τράπεζες του εξωτερικού;

Απάντηση: Για την απόδειξη της ιδιωτικής συμμετοχής γίνονται αποδεκτά όλα τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα τα οποία λειτουργούν νόμιμα στην χώρα εγκατάστασής τους. Εξαιρούνται τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα Ρωσικών και Λευκορωσικών συμφερόντων κατά το πνεύμα των ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ (ΕΕ) αριθ. 833/2014 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 31ης Ιουλίου 2014 & αριθ. 765/2006 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 18ης Μαΐου 2006, καθώς και μεταγενέστερων περιοριστικών μέτρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της Ρωσίας, μεταξύ των οποίων κυρώσεις κατά ατόμων, οικονομικές κυρώσεις και διπλωματικά μέτρα για λόγους που σχετίζονται με την Ουκρανία (Πηγή: Επίσημος Ιστότοπος του Συμβουλίου της Ε.Ε. και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, https://www.consilium.europa. eu/el/policies/sanctions/ restrictive-measures-against- russia-overukraine), που έχουν ως αποτέλεσμα τον αποκλεισμό των σχετικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων από το σύστημα διατραπεζικών συναλλαγών SWIFT.

14. Αν είτε σε νεοσύστατη είτε σε υπό ίδρυση επιχείρηση συμμετέχουν άνω του ενός εταίρου μπορεί να δείξει τραπεζικά διαθέσιμα μόνο ο ένας εταίρος;

Απάντηση: Γίνεται αποδεκτή η απόδειξη της κάλυψης της Ιδιωτικής Συμμετοχής από τον έναν εταίρο κατά την υποβολή της αίτησης χρηματοδότησης, με την προϋπόθεση στην υλοποίηση της επένδυσης όλοι οι εταίροι/μέτοχοι να έχουν καταβάλει στο κεφάλαιο της επιχείρησης το ποσό της Ιδιωτικής Συμμετοχής που τους αναλογεί κατά το ποσοστό συμμετοχής τους στο εταιρικό σχήμα.

15. Είναι αποδεκτή η έγκριση ή πρόθεση δανείου στο όνομα του φυσικού προσώπου/ εταίρου και όχι της εταιρείας, στην περίπτωση που αυτή δεν έχει συσταθεί (Κατηγορία Α), για την κάλυψη της ιδίας συμμετοχής;

Απάντηση: Στην Κατηγορία Α (υπό ίδρυση) είναι αποδεκτή η έγκριση ή πρόθεση Δανείου στο όνομα του φυσικού προσώπου που συμμετέχει στο εταιρικό σχήμα είτε ως νόμιμος εκπρόσωπος είτε ως εταίρος, με την προϋπόθεση στην έγκριση ή πρόθεση Δανείου να αναφέρονται οι βασικοί όροι της δανειοδότησης, όπως αυτοί ορίζονται στο Παράτημα Ι της Πρόσκλησης.

16. Για την κάλυψη της Ίδιας συμμετοχής μπορούν να προσκομισθούν χρηματικά διαθέσιμα προσώπων που τηρούνται σε τραπεζικούς λογαριασμούς από κοινού με άλλους δικαιούχους (τραπεζικός λογαριασμός με συνδικαιούχους);

Απάντηση: Η κάλυψη της ιδίας συμμετοχής μπορεί να γίνει μέσω τραπεζικών διαθέσιμων από λογαριασμό στον οποίο εκτός από τον δικαιούχο υπάρχουν και άλλοι συνδικαιούχοι.

17. Για μία υπό ίδρυση επιχείρηση, δύναται το νομικό πρόσωπο που συμμετέχει σε αυτή, να προσκομίσει αντίστοιχες τραπεζικές βεβαιώσεις και απόφαση Γενικής Συνέλευσης για τη συμμετοχή στην καταβολή / αύξηση του κεφαλαίου του φορέα της επένδυσης;

Απάντηση: Ναι, γίνεται αποδεκτή η κάλυψη της ιδιωτικής συμμετοχής νομικού προσώπου που συμμετέχει ως εταίρος/μέτοχος σε υπό ίδρυση επιχείρηση, με την προσκόμιση των αντίστοιχων τραπεζικών βεβαιώσεων υπό την προϋπόθεση να συνοδεύονται από σχετική απόφαση αρμόδιου οργάνου περί δέσμευσης των διαθεσίμων για την κάλυψη της ίδιας συμμετοχής της επένδυσης στο πλαίσιο νόμιμων προς τούτο ενεργειών/διαδικασιών ανάλογα με τη νομική μορφή της επιχείρησης. Σημειώνεται ότι το ίδιο ισχύει και για τις νεοσύστατες επιχειρήσεις που συμμετέχει ως εταίρος/μέτοχος νομικό πρόσωπο στην αύξηση του κεφαλαίου του φορέα της επένδυσης.

18. Με ποια ισοτιμία θα υπολογίζεται η Ιδιωτική Συμμετοχή σε περίπτωση ξένου νομίσματος; Με τιμή αγοράς, πώλησης ή μέση τιμή;

Απάντηση: Σε περίπτωση βεβαιώσεων σε ξένο νόμισμα, η μετατροπή αυτών θα πραγματοποιείται με βάση την επίσημη συναλλαγματική ισοτιμία (βάσει της ΕΚΤ) που ίσχυε κατά την ημερομηνία έκδοσης της εκάστοτε προσκομισθείσας βεβαίωσης και θα υπολογίζεται με βάση την τιμή πώλησης.

19. Ως τεκμηρίωση της ιδιωτικής συμμετοχής μπορούν να προσκομιστούν βεβαιώσεις τραπεζικών λογαριασμών που ανήκουν είτε σε ατομική επιχείρηση ενός μετόχου του φορέα της επένδυσης, είτε σε επιχείρηση (νομικό πρόσωπο) στην οποία συμμετέχει ο μέτοχος του φορέα της επένδυσης;

Απάντηση: Δεν γίνεται αποδεκτή τεκμηρίωση ιδιωτικής συμμετοχής με βεβαίωση τραπεζικών λογαριασμών άλλων επιχειρήσεων στις οποίες συμμετέχει ως φυσικό πρόσωπο μέτοχος του φορέα της επένδυσης.

20. Μπορεί υπό ίδρυση επιχείρηση (κατηγορία Α) που έχει συσταθεί μετά την προκήρυξη της Δράσης να αποδείξει την κάλυψη της Ιδιωτικής Συμμετοχής εν μέρει με υπόλοιπα του εταιρικού τραπεζικού λογαριασμού όψεως (προσκομίζοντας και τα αντίστοιχα έγγραφα που απαιτούνται για το κεφάλαιο σύστασης π.χ. πρακτικό ΔΣ, αποδεικτικά κατάθεσης εισφορών μετρητών κ.λπ.) και εν μέρει με υπόλοιπα των τραπεζικών λογαριασμών των φυσικών προσώπων που συμμετέχουν;

Απάντηση: Εφόσον η επιχείρηση έχει συσταθεί μετά την ημερομηνία της προκήρυξης και έχει καταβληθεί από τους εταίρους κεφάλαιο κατά τη σύστασή της, τότε είναι αποδεκτή η απόδειξη κάλυψης της Ιδιωτικής Συμμετοχής εν μέρει μέσω του ήδη καταβληθέντος ιδρυτικού κεφαλαίου της εταιρίας (με προσκόμιση όλων των σχετικών εγγράφων, όπως αυτά ορίζονται στο Παράρτημα Ι της Δράσης) και εν μέρει μέσω τραπεζικών διαθεσίμων των λογαριασμών φυσικών προσώπων την τελευταία ημέρα του προηγούμενου μήνα της ηλεκτρονικής υποβολής της πρότασης και μέσων διαθέσιμων υπολοίπων ενός από τους τρεις προηγούμενους μήνες (όποιον επιλέξει ο επενδυτής) πριν από το μήνα υποβολής της αίτησης χρηματοδότησης. Σημειώνεται ότι για τις νεοσύστατες επιχειρήσεις είναι αποδεκτή η απόδειξη κάλυψης της ιδιωτικής συμμετοχής εν μέρει μέσω της ήδη καταβληθείσας αύξησης μετοχικού/ εταιρικού κεφαλαίου και εν μέρει μέσω τραπεζικών βεβαιώσεων των λογαριασμών φυσικών προσώπων όπως αυτά ορίζονται στο Παράρτημα Ι της Δράσης.

21. Για μια υπό ίδρυση επιχείρηση η Υπεύθυνη Δήλωση ΜΜΕ και η Υπεύθυνη Δήλωση πρότυπο Γ από ποιον συμπληρώνεται και ποιο είναι το έτος αναφοράς συμπλήρωσης;

Απάντηση: Οι Υ.Δ. συμπληρώνονται από τον εκπρόσωπο της υπό ίδρυση επιχείρησης ο οποίος έχει ορισθεί με τις Υπεύθυνες Δηλώσεις και το έτος αναφοράς είναι η τελευταία κλεισμένη διαχειριστική χρήση, δηλαδή το 2022.

22. Στην περίπτωση που μια συνδεδεμένη/ συνεργαζόμενη επιχείρηση δεν είχε προσωπικό κατά τα εξεταζόμενα έτη, τι δικαιολογητικό θα πρέπει να προσκομιστεί;

Απάντηση: Εφόσον δεν είχε προσωπικό και αυτό δεν τεκμηριώνεται από το Ε3 της επιχείρησης, τότε θα πρέπει να προσκομιστεί σχετική Υ.Δ. από τον νόμιμο εκπρόσωπο αυτής.

23. Πώς μια επιχείρηση θα μπορέσει να λάβει το επιπλέον 10% ποσοστού επιχορήγησης όπως αυτό αναφέρεται στο ΚΕΦ. 8.2 ”Ποσοστά Ενίσχυσης- Χρηματοδοτικό Σχήμα” της αναλυτικής Πρόσκλησης της Δράσης;

Απάντηση: Για να μπορέσει η δικαιούχος επιχείρηση να λάβει το επιπλέον 10% στην περίπτωση που ο τόπος υλοποίησης αφορά σε πυρόπληκτη ή σεισμόπληκτη ή πλημμυροπαθή περιοχή θα πρέπει να δηλώσει στο ΟΠΣΚΕ το σχετικό ΦΕΚ, όπως ισχύει, ή /και την απόφαση για την τεκμηρίωση της κατάταξης της περιοχής υλοποίησης της επένδυσης σε μια από τις παραπάνω κατηγορίες και της χρονικής ισχύος αυτής.
Στην περίπτωση που ο τόπος υλοποίησης αφορά σε απομακρυσμένες περιοχές ή μικρά νησιά, ο ορισμός της Ειδικής Περιοχής (απομακρυσμένη περιοχή ή μικρά νησιά) γίνεται σύμφωνα με την Οδηγία «περί του κοινοτικού καταλόγου των μειονεκτικών γεωργικών περιοχών κατά την έννοια της οδηγίας 75/268/ΕΟΚ (Ελλάς)», όπως ισχύει.

24. Εφόσον μια επιχείρηση έχει συσταθεί μετά την προκήρυξη της Δράσης και πριν την υποβολή της πρότασης, οφείλει να προσκομίσει δικαιολογητικά νόμιμης υπόστασης αυτής;

Απάντηση: Η επιχείρηση εφόσον έχει συσταθεί μετά την προκήρυξη της Δράσης αξιολογείται ως υπό σύσταση επιχείρηση και οφείλει να προσκομίσει τα δικαιολογητικά που αναφέρονται στο Παράρτημα Ι της πρόσκλησης της Δράσης.

25. Σύμφωνα με την αναλυτική πρόσκληση στο Παράρτημα Ι των Δικαιολογητικών Υποβολής αναφέρεται ότι κατά την υποβολή της αίτησης χρηματοδότησης υποβάλλονται υποχρεωτικά δύο προσφορές για κάθε δαπάνη της κατηγορίας «Μηχανήματα – Εξοπλισμός» (Α/Α 2) καθαρής αξίας άνω των 50.000 €. Η εν λόγω απαίτηση εφαρμόζεται σε επίπεδο δαπάνης ή κατηγορία δαπάνης;

Απάντηση: Η εν λόγω απαίτηση εφαρμόζεται για κάθε διακριτό φυσικό αντικείμενο, σε επίπεδο (εγγραφής) δαπάνης στο ΟΠΣΚΕ, ανεξάρτητα της υποκατηγορίας στην οποία ανήκει. Επισημαίνεται ότι δεν θα πρέπει να γίνεται κατάτμηση της ενιαίας δαπάνης για το ίδιο φυσικό αντικείμενο για την αποφυγή της συγκεκριμένης υποχρέωσης. Αν δεν υποβληθούν τουλάχιστον δύο (2) προσφορές η εν λόγω δαπάνη απορρίπτεται. Μόνο στην περίπτωση μη δυνατότητας προσκόμισης δεύτερης προσφοράς (π.χ. ειδικές κατασκευές κ.λπ.) προσκομίζεται μία (1) συνοδευόμενη με σχετική τεκμηρίωση.

25Α. Εκτός από την κατηγορία δαπάνης Μεταφορικά Μέσα (κατηγοριοποίηση ΟΠΣΚΕ 02.09), για την οποία προβλέπεται ότι τα υπό προμήθεια αυτοκινούμενα οχήματα θα πρέπει να είναι αμιγώς ηλεκτρικά, είναι επιλέξιμη η προμήθεια αυτοκινούμενων οχημάτων (ως εξοπλισμός και ανάλογα με την ενισχυόμενη δραστηριότητα του δυνητικού δικαιούχου), σε οποιαδήποτε άλλη κατηγορία δαπανών τα οποία δεν θα είναι αμιγώς ηλεκτρικά;

Απάντηση: Η δαπάνη για την προμήθεια αυτοκινούμενων οχημάτων ως εξοπλισμός σε άλλη κατηγορία δαπάνης [δηλαδή πλέον της κατηγορίας Μεταφορικά Μέσα (κατηγοριοποίηση ΟΠΣΚΕ 02.09)] είναι επιλέξιμη μόνο εφόσον αυτή αφορά σε αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα, συνάδει με την ενισχυόμενη δραστηριότητα του δυνητικού δικαιούχου και μπορεί να ενταχθεί μόνο στην κατηγορία 02.20 “Παραγωγικός και Μηχανολογικός εξοπλισμός”, καθώς σύμφωνα με τον (ΕΕ) 1058/2021 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 24ης Ιουνίου 2021 για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και το Ταμείο Συνοχής, επιλέξιμα προς χρηματοδότηση είναι αποκλειστικά οχήματα που ΔΕΝ χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα. Σημειώνεται ότι και τα οχήματα Plug-In υβριδικά (PHEV) δεν είναι επιλέξιμα, καθότι δεν αποτελούν αμιγώς ηλεκτρικά αυτοκινούμενα οχήματα.

25Β. Είναι επιλέξιμη δαπάνη η προμήθεια και εγκατάσταση φωτοβολταϊκού συστήματος;

Απάντηση: Η δαπάνη για προμήθεια και εγκατάσταση φωτοβολταϊκού συστήματος δεν είναι επιλέξιμη στη Δράση. Μόνο στην περίπτωση που η επένδυση έχει ΚΑΔ παραγωγής ενέργειας από φωτοβολταϊκά, η δαπάνη για προμήθεια και εγκατάσταση φωτοβολταϊκού συστήματος είναι επιλέξιμη στην Κατηγορία 02.20 “Παραγωγικός και Μηχανολογικός εξοπλισμός”.

26. Υπάρχει υποχρέωση διατήρησης της μετοχικής/εταιρικής σύνθεσης της δικαιούχου εταιρείας, μετά την ολοκλήρωση της επένδυσης (τελική πληρωμή);

Απάντηση: Θα πρέπει να παραμείνει ίδια η εταιρική /μετοχική σύνθεση και η νομική μορφή της επιχείρησης κατά την υλοποίηση, μέχρι την ολοκλήρωση του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου και την αποπληρωμή της επένδυσης. Μετά την ολοκλήρωση της πράξης δεν υπάρχει τέτοιος περιορισμός.

27. Πόσες ΕΜΕ οφείλει να διαθέτει η επιχείρηση για την επίτευξη του στόχου για το επιπλέον 5% του ποσοστού επιχορήγησης;

Απάντηση: Η επιχείρηση πρέπει να δεσμευθεί ότι θα διαθέτει 1 ΕΜΕ μισθωτής εργασίας τον πρώτο χρόνο μετά την ολοκλήρωση της επένδυσης.

28. ΕΜΕ μισθωτής εργασίας το κόστος της οποίας επιχορηγείται από άλλο Φορέα (π.χ. ΟΑΕΔ), προσμετράται στην επίτευξη του στόχου που σχετίζεται με το επιπλέον 5% ποσοστό ενίσχυσης;

Απάντηση: Όχι δεν προσμετράται στις ΕΜΕ της επιχείρησης ΕΜΕ μισθωτής εργασίας που επιδοτείται από άλλο φορέα π.χ. ΟΑΕΔ καθώς η ΕΜΕ αυτή είναι έμμεσα επιδοτούμενη μέσω της Δράσης λόγω της προσαύξησης της δημόσιας χρηματοδότησης από 45% σε 50%.

29. Ποια ορίζεται η ημερομηνία ολοκλήρωσης του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου του έργου;

Απάντηση: Η τελευταία ενέργεια από πλευράς δικαιούχου (τελευταίο τιμολόγιο ή/και τελευταία πληρωμή) ορίζει την ημερομηνία ολοκλήρωσης του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου του έργου.

33+1 ερωτήσεις – απαντήσεις για τη Δράση «Ενίσχυση της Ίδρυσης και Λειτουργίας Νέων Μικρομεσαίων Τουριστικών Επιχειρήσεων»
1. Μπορεί μια επιχείρηση να υποβάλει αίτηση χρηματοδότησης σε επιλέξιμο ΚΑΔ επένδυσης και στη συνέχεια να δημιουργήσει υποκατάστημα με επιπλέον ΚΑΔ που δεν περιλαμβάνεται στο αντίστοιχο παράρτημα της πρόσκλησης;

2. Φυσικό πρόσωπο συμμετέχει με ποσοστό 1% σε ΕΕ η οποία έχει κωδικό δραστηριότητας 55.10. Μπορεί να συμμετέχει σε υπό σύσταση εταιρία η οποία θα υποβάλει αίτημα στο πρόγραμμα «Ενίσχυση της Ίδρυσης και Λειτουργίας νέων Μικρομεσαίων Τουριστικών Επιχειρήσεων» με ΚΑΔ 55.20;

Απάντηση: Σύμφωνα με την αναλυτική πρόσκληση της δράσης «Δεν είναι επιτρεπτή η συμμετοχή Φυσικού/ Νομικού Προσώπου ως εταίρου αν διαθέτει ήδη επιχειρηματική δραστηριότητα σε λειτουργία στον ΚΑΔ (2ψηφια ανάλυση) της επένδυσης στην ίδια ή σε άλλη περιφέρεια, κατά την ημερομηνία προκήρυξης της δράσης». Συνεπώς στην παραπάνω περίπτωση δεν μπορεί να συμμετέχει.

3. Είναι επιλέξιμο Φυσικό/ Νομικό Πρόσωπο που συμμετέχει σε ανενεργή επιχείρηση με ΚΑΔ 55.20, δηλ. σε εταιρεία που δεν έχει ασκήσει εμπορική δραστηριότητα, δεν έχει έσοδα, δεν απασχολεί προσωπικό, να συμμετάσχει ως μέτοχος σε επιχείρηση για την υποβολή πρότασης με ΚΑΔ επένδυσης 55;

Απάντηση: Δεν είναι επιλέξιμο καθώς σύμφωνα με την πρόσκληση «Δεν είναι επιτρεπτή η συμμετοχή Φυσικού/ Νομικού Προσώπου ως εταίρου αν διαθέτει ήδη επιχειρηματική δραστηριότητα σε λειτουργία στον ΚΑΔ (2ψηφια ανάλυση) της επένδυσης στην ίδια ή σε άλλη περιφέρεια, κατά την ημερομηνία προκήρυξης της δράσης.

4. Είναι επιλέξιμες για το πρόγραμμα επιχειρήσεις που θα αγοράσουν υφιστάμενες τουριστικές εγκαταστάσεις από άλλη επιχείρηση και θα υλοποιήσουν επιλέξιμη επένδυση;

Απάντηση: Η εκμετάλλευση υφιστάμενης τουριστικής εγκατάστασης είναι επιλέξιμη εφόσον η νέα επιχείρηση δεν έχει εταίρο την επιχείρηση ή τους εταίρους της επιχείρησης που εκμεταλλευόταν την τουριστική εγκατάσταση, και έχει γίνει διακοπή του σήματος λειτουργίας της υφιστάμενης τουριστικής εγκατάστασης τουλάχιστον 3 μήνες πριν την ημερομηνία προκήρυξης της Δράσης.

5. Φυσικό πρόσωπο δεν έχει συμμετοχή ως εταίρος/μέτοχος σε εταιρεία με ΚΑΔ 55, όμως είναι νόμιμος εκπρόσωπος ή κατέχει την θέση του Προέδρου ή/ και την θέση του Διευθύνοντα Συμβούλου σε εταιρεία με ΚΑΔ 55. Μπορεί να υποβάλλει αίτηση με υπό ίδρυση εταιρεία που θα έχει ΚΑΔ 55;

Απάντηση: Μπορεί να υποβάλει αίτηση καθώς μόνο ως νόμιμος εκπρόσωπος ή κατέχοντας την θέση του Προέδρου ή/και την θέση του Διευθύνοντα Σύμβουλου δεν ασκεί επιχειρηματική δραστηριότητα. Επιχειρηματική δραστηριότητα ασκεί ο εταίρος/ μέτοχος μιας επιχείρησης.

6. Είναι επιλέξιμη πρόταση όπου η επιχείρηση έχει κάνει έναρξη πριν το 12μηνο με μοναδικό ΚΑΔ του αγρότη ειδικού καθεστώτος;

7. Πως υπολογίζεται η διάρκεια (6ετίας/12ετίας) ενός μισθωτηρίου/ παραχωρητήριου;

8. Για ένα επενδυτικό σχέδιο συνολικού προϋπολογισμού 100.000€ τι ποσό θα πρέπει να τεκμηριωθεί για την κάλυψη της ιδιωτικής συμμετοχής σε ποσοστό 60%;

Απάντηση: Σύμφωνα με την αναλυτική πρόσκληση ως τυπική προϋπόθεση είναι η προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων εξασφάλισης της ιδιωτικής συμμετοχής του προτεινόμενου επενδυτικού σχεδίου σε ποσοστό τουλάχιστον 60% αυτής. Συνεπώς, αν ο επιχορηγούμενος προϋπολογισμός ενός επενδυτικού σχεδίου είναι 100.000€ με ποσοστό επιδότησης 45%, ΔΔ 45.000€, θα πρέπει να τεκμηριωθεί το 60% της ιδιωτικής συμμετοχής (100.000€-45.000€), δηλαδή το 60% των 55.000€, ήτοι 33.000€.

9. Για επενδυτικό σχέδιο συνολικού προϋπολογισμού 450.000 ευρώ τι ποσό θα πρέπει να τεκμηριωθεί για την κάλυψη της ιδιωτικής συμμετοχής σε ποσοστό 60%;

Απάντηση: Η τεκμηρίωση για την κάλυψη της ιδιωτικής συμμετοχής σε ποσοστό 60% γίνεται στον προτεινόμενο/αιτούμενο επιχορηγούμενο προϋπολογισμό του επενδυτικού σχεδίου και όχι στον συνολικό αιτούμενο.
Συνεπώς, για ένα επιχειρηματικό σχέδιο με προτεινόμενο π/υ 450.000€ και ποσοστό Δ.Δ 50%, η Δημόσια Δαπάνη ανέρχεται σε 200.000€, ο προτεινόμενος επιχορηγούμενος προϋπολογισμός σε 400.000€ και ο μη επιχορηγούμενος σε 50.000€. Η ιδιωτική συμμετοχή θα πρέπει κατ’ ελάχιστο να είναι: 60%*200.000€ = 120.000€. Σε διαφορετική περίπτωση δεν πληρείται η τυπική προϋπόθεση συμμετοχής στην Δράση.

10. Επιχείρηση (νεοσύστατη ή υπό σύσταση) μπορεί να υλοποιήσει το επενδυτικό της σχέδιο σε κατοικία;

11. Αν το ακίνητο ανήκει σε μέτοχο/εταίρο της υπό ίδρυσης επιχείρησης, ποια δικαιολογητικά απαιτείται να έχει κατά την υποβολή της αίτησης για την τεκμηρίωση της ιδιοκτησίας για τους σκοπούς της επένδυσης;

12. Πώς τεκμηριώνεται η ύπαρξη δικαιωμάτων χρήσης επί του ακινήτου της επένδυσης για έναν υπό ίδρυση φορέα (νομικό πρόσωπο/εταιρεία πλην ατομικής επιχείρησης), στην περίπτωση που δεν ανήκει στην ιδιοκτησία μετόχου/ εταίρου της υπό ίδρυσης επιχείρησης;

13. Πως τεκμηριώνεται η ύπαρξη δικαιωμάτων χρήσης επί του ακινήτου της επένδυσης για επιχείρηση που έχει συσταθεί πριν την ημερομηνία δημοσίευσης της Αναλυτικής Πρόσκλησης;

14. Η οικοδομική άδεια πρέπει να έχει ημερομηνία έκδοσης προγενέστερη της προκήρυξης;

Απάντηση: Η οικοδομική άδεια πρέπει να έχει ημερομηνία έκδοσης προγενέστερη της υποβολής της αίτησης και να είναι σε ισχύ.

15. Σε υφιστάμενο κτίσμα που πρόκειται να πραγματοποιηθούν εργασίες μικρής έκτασης /ανακαίνισης είναι προ-απαιτούμενο η έγκριση εργασιών μικρής κλίμακας να προσκομιστεί κατά την υποβολή της πρότασης;

16. Είναι επιλέξιμη άδεια δόμησης που έχει εκδοθεί στο όνομα του ιδιοκτήτη του ακινήτου και όχι σε εταίρο/ μέτοχο του φορέα της επένδυσης είτε για υπό ίδρυση επιχείρηση είτε για νεοσυσταθείσα;

17. Επιχείρηση έχει άδεια δόμησης για δύο κατοικίες. Μπορεί να κάνει τροποποίηση της άδειας και να προσθέσει άλλη μία;

Απάντηση: Για την περίπτωση που περιγράφεται στο ερώτημα, απαιτείται η οικοδομική άδεια να έχει αναθεωρηθεί ή κατ’ ελάχιστον να έχει υποβληθεί αίτηση τροποποίησης αυτής μέχρι την ημερομηνία υποβολής της αίτησης χρηματοδότησης.

18. Η τεκμηρίωση της ίδιας συμμετοχής μπορεί να γίνει με υπόλοιπα τραπεζικών λογαριασμών από τράπεζες του εξωτερικού;

Απάντηση: Για την απόδειξη της ιδιωτικής συμμετοχής γίνονται αποδεκτά όλα τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα από Χώρες της Ε.Ε., Ελβετία και Μ. Βρετανία τα οποία λειτουργούν νόμιμα στην χώρα εγκατάστασής τους.

19. Αν είτε σε νεοσύστατη είτε σε υπό -ίδρυση επιχείρηση συμμετέχουν άνω του ενός εταίρου μπορεί να δείξει τραπεζικά διαθέσιμα μόνο ο ένας εταίρος;

20. Είναι αποδεκτή η έγκριση ή πρόθεση δανείου στο όνομα του φυσικού προσώπου/ εταίρου και όχι της εταιρίας, στην περίπτωση που αυτή δεν έχει συσταθεί (Κατηγορία Α), για την κάλυψη της ιδίας συμμετοχής;

21. Για την κάλυψη της Ίδιας συμμετοχής μπορούν να προσκομισθούν χρηματικά διαθέσιμα προσώπων που τηρούνται σε τραπεζικούς λογαριασμούς από κοινού με άλλους δικαιούχους (τραπεζικός λογαριασμός με συνδικαιούχους);

22. Για μία υπό ίδρυση επιχείρηση, δύναται το νομικό πρόσωπο που συμμετέχει σε αυτή, να προσκομίσει αντίστοιχες τραπεζικές βεβαιώσεις και απόφαση Γενικής Συνέλευσης για τη συμμετοχή στην καταβολή / αύξηση του κεφαλαίου του φορέα της επένδυσης;

Απάντηση: Ναι, γίνεται αποδεκτή η κάλυψη της ιδιωτικής συμμετοχής νομικού προσώπου που συμμετέχει ως εταίρος/μέτοχος σε υπό ίδρυση επιχείρηση, με την προσκόμιση των αντίστοιχων τραπεζικών βεβαιώσεων υπό την προϋπόθεση να συνοδεύονται από σχετική απόφαση αρμόδιου οργάνου περί δέσμευσης των διαθεσίμων για την κάλυψη της ίδιας συμμετοχής της επένδυσης στο πλαίσιο νόμιμων προς τούτο ενεργειών/ διαδικασιών ανάλογα με τη νομική μορφή της επιχείρησης. Σημειώνεται ότι το ίδιο ισχύει και για τις νεοσύστατες επιχειρήσεις που συμμετέχει ως εταίρος/μέτοχος νομικό πρόσωπο στην αύξηση του κεφαλαίου του φορέα της επένδυσης.

23. Με ποια ισοτιμία θα υπολογίζεται η Ιδιωτική Συμμετοχή σε περίπτωση ξένου νομίσματος; Με τιμή αγοράς, πώλησης ή μέση τιμή;

24. Ως τεκμηρίωση της ιδιωτικής συμμετοχής μπορούν να προσκομιστούν βεβαιώσεις τραπεζικών λογαριασμών που ανήκουν είτε σε ατομική επιχείρηση ενός μετόχου του φορέα της επένδυσης, είτε σε επιχείρηση (νομικό πρόσωπο) στην οποία συμμετέχει ο μέτοχος του φορέα της επένδυσης;

25. Μπορεί υπό ίδρυση επιχείρηση (κατηγορία Α) που έχει συσταθεί μετά την προκήρυξη της Δράσης να αποδείξει την κάλυψη της Ιδιωτικής Συμμετοχής εν μέρει με υπόλοιπα του εταιρικού τραπεζικού λογαριασμού όψεως (προσκομίζοντας και τα αντίστοιχα έγγραφα που απαιτούνται για το κεφάλαιο σύστασης π.χ. πρακτικό ΔΣ, αποδεικτικά κατάθεσης εισφορών μετρητών κ.λπ.) και εν μέρει με υπόλοιπα των τραπεζικών λογαριασμών των φυσικών προσώπων που συμμετέχουν;

Απάντηση: Εφόσον η επιχείρηση έχει συσταθεί μετά την ημερομηνία της προκήρυξης και έχει καταβληθεί από τους εταίρους κεφάλαιο κατά τη σύστασή της, τότε είναι αποδεκτή η απόδειξη κάλυψης της Ιδιωτικής Συμμετοχής εν μέρει μέσω του ήδη καταβληθέντος ιδρυτικού κεφαλαίου της εταιρίας και εν μέρει μέσω τραπεζικών διαθεσίμων των λογαριασμών φυσικών προσώπων την τελευταία ημέρα του προηγούμενου μήνα της ηλεκτρονικής υποβολής της πρότασης και μέσων διαθέσιμων υπολοίπων του προηγούμενου μήνα πριν από το μήνα υποβολής της αίτησης χρηματοδότησης. Σημειώνεται ότι για τις νεοσύστατες επιχειρήσεις είναι αποδεκτή η απόδειξη κάλυψης της ιδιωτικής συμμετοχής εν μέρει μέσω της ήδη καταβληθείσας αύξησης μετοχικού/ εταιρικού κεφαλαίου και εν μέρει μέσω τραπεζικών βεβαιώσεων των λογαριασμών φυσικών προσώπων.

26. Για μια υπό ίδρυση επιχείρηση η Υπεύθυνη Δήλωση ΜΜΕ και η Υπεύθυνη Δήλωση πρότυπο Γ από ποιον συμπληρώνεται και ποιο είναι το έτος αναφοράς συμπλήρωσης;

Απάντηση: Οι Υ.Δ. συμπληρώνονται από τον εκπρόσωπο της υπό ίδρυση επιχείρησης ο οποίος έχει ορισθεί και το έτος αναφοράς είναι η τελευταία κλεισμένη διαχειριστική χρήση, δηλαδή το 2022.

27. Στην περίπτωση που μια συνδεδεμένη/ συνεργαζόμενη επιχείρηση δεν είχε προσωπικό κατά τα εξεταζόμενα έτη, τι δικαιολογητικό θα πρέπει να προσκομιστεί;

28. Πώς μια επιχείρηση θα μπορέσει να λάβει το επιπλέον 10% ποσοστού επιχορήγησης όπως αυτό αναφέρεται στο ΚΕΦ. 8.2 ”Ποσοστά Ενίσχυσης- Χρηματοδοτικό Σχήμα” της αναλυτικής Πρόσκλησης της Δράσης;

Απάντηση: Για να μπορέσει η δικαιούχος επιχείρηση να λάβει το επιπλέον 10% στην περίπτωση που ο τόπος υλοποίησης αφορά σε πυρόπληκτη ή σεισμόπληκτη ή πλημμυροπαθή περιοχή θα πρέπει να δηλώσει στο ΟΠΣΚΕ το σχετικό ΦΕΚ, όπως ισχύει, ή /και την απόφαση για την τεκμηρίωση της κατάταξης της περιοχής υλοποίησης της επένδυσης σε μια από τις παραπάνω κατηγορίες και της χρονικής ισχύος αυτής.
Στην περίπτωση που ο τόπος υλοποίησης αφορά σε απομακρυσμένες περιοχές ή μικρά νησιά, ο ορισμός της Ειδικής Περιοχής γίνεται σύμφωνα με την Οδηγία «περί του κοινοτικού καταλόγου των μειονεκτικών γεωργικών περιοχών κατά την έννοια της οδηγίας 75/268/ΕΟΚ (Ελλάς)», όπως ισχύει.

29. Εφόσον μια επιχείρηση έχει συσταθεί μετά την προκήρυξη της Δράσης και πριν την υποβολή της πρότασης, οφείλει να προσκομίσει δικαιολογητικά νόμιμης υπόστασης αυτής.

30. Σύμφωνα με την αναλυτική πρόσκληση αναφέρεται ότι κατά την υποβολή της αίτησης χρηματοδότησης υποβάλλονται υποχρεωτικά δύο προσφορές για κάθε δαπάνη της κατηγορίας «Μηχανήματα – Εξοπλισμός» (Α/Α 2) καθαρής αξίας άνω των 50.000 ευρώ. Η εν λόγω απαίτηση εφαρμόζεται σε επίπεδο δαπάνης ή κατηγορία δαπάνης;

Απάντηση: Η εν λόγω απαίτηση εφαρμόζεται για κάθε διακριτό φυσικό αντικείμενο, σε επίπεδο δαπάνης στο ΟΠΣΚΕ, ανεξάρτητα της υποκατηγορίας στην οποία ανήκει. Επισημαίνεται ότι δεν θα πρέπει να γίνεται κατάτμηση της ενιαίας δαπάνης για το ίδιο φυσικό αντικείμενο για την αποφυγή της συγκεκριμένης υποχρέωσης. Αν δεν υποβληθούν τουλάχιστον 2 προσφορές η εν λόγω δαπάνη απορρίπτεται. Μόνο στην περίπτωση μη δυνατότητας προσκόμισης δεύτερης προσφοράς (π.χ. ειδικές κατασκευές κ.λπ.) προσκομίζεται 1 συνοδευόμενη με σχετική τεκμηρίωση.

31. Υπάρχει υποχρέωση διατήρησης της μετοχικής/εταιρικής σύνθεσης της δικαιούχου εταιρείας, μετά την ολοκλήρωση της επένδυσης (τελική πληρωμή);

32. Πόσες ΕΜΕ οφείλει να διαθέτει η επιχείρηση για την επίτευξη του στόχου για το επιπλέον 5% του ποσοστού επιχορήγησης;

Απάντηση: Η επιχείρηση πρέπει να δεσμευθεί ότι θα διαθέτει 0,2 ΕΜΕ μισθωτής εργασίας τον πρώτο χρόνο μετά την ολοκλήρωση της επένδυσης.

33. ΕΜΕ μισθωτής εργασίας το κόστος της οποίας επιχορηγείται από άλλο Φορέα (π.χ. ΟΑΕΔ), προσμετράται στην επίτευξη του στόχου που σχετίζεται με το επιπλέον 5% ποσοστό ενίσχυσης;

34. Ποια ορίζεται η ημερομηνία ολοκλήρωσης του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου του έργου;

Απάντηση: Η τελευταία ενέργεια από πλευράς δικαιούχου ορίζει την ημερομηνία ολοκλήρωσης του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου του έργου.