Μπορεί να έχουν περάσει πέντε χρόνια και ο φορολογούμενος να θεωρεί ότι ξεμπέρδεψε με την εφορία. Δεν είναι όμως πάντα έτσι. Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, η εφορία μπορεί να ξανανοίξει τον φάκελο και να φτάσει ακόμη και δέκα χρόνια πίσω, αναζητώντας φόρους και πρόσθετες επιβαρύνσεις. Το «κλειδί» είναι εάν μετά την πρώτη πενταετία εμφανιστούν πραγματικά νέα στοιχεία που δεν ήταν και δεν μπορούσαν να είναι εγκαίρως γνωστά στην αρμόδια φορολογική αρχή.
Τα όρια ανάμεσα στην πενταετή και τη δεκαετή παραγραφή ξεκαθαρίζει απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, με αφορμή υπόθεση πλαστών και εικονικών τιμολογίων. Το Β΄ Τμήμα του ΣτΕ απέρριψε την αίτηση αναίρεσης ομόρρυθμης εταιρείας υδραυλικών εγκαταστάσεων, στην οποία είχε καταλογιστεί φόρος εισοδήματος για τη χρήση του 2005 λόγω λήψης και καταχώρισης εικονικών και πλαστών φορολογικών στοιχείων.
Η ουσία της απόφασης βρίσκεται στο τι μπορεί να θεωρηθεί «συμπληρωματικό στοιχείο». Δεν αρκεί οποιαδήποτε πληροφορία εμφανιστεί μετά την πενταετία, ούτε αρκεί από μόνη της μια έκθεση ελέγχου επειδή απλώς συντάχθηκε αργότερα. Θα πρέπει να πρόκειται για στοιχεία που αποκαλύπτουν νέα δεδομένα για τη φορολογική υπόθεση και τα οποία δεν ήταν γνωστά ούτε μπορούσαν να έχουν εντοπιστεί εγκαίρως από την αρμόδια φορολογική αρχή.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η εταιρεία υποστήριξε ότι το δικαίωμα του Δημοσίου είχε ήδη παραγραφεί. Το επιχείρημά της ήταν ότι οι διάφορες υπηρεσίες της Φορολογικής Διοίκησης αποτελούν ένα ενιαίο σύνολο και ότι πληροφορίες σχετικά με τις επίμαχες συναλλαγές υπήρχαν ήδη στις φορολογικές υπηρεσίες μέσα στην αρχική πενταετία. Επομένως, κατά την εταιρεία, δεν μπορούσαν να εμφανιστούν αργότερα ως νέα «συμπληρωματικά στοιχεία» και να επεκτείνουν την παραγραφή στη δεκαετία.
Το ΣτΕ, ωστόσο, δεν έκανε δεκτό το επιχείρημα. Καθοριστικό για την υπόθεση ήταν ότι η εικονικότητα και η πλαστότητα των επίμαχων φορολογικών στοιχείων διαπιστώθηκαν μετά την πάροδο της πενταετίας, με έκθεση ελέγχου του ΣΔΟΕ της 4ης Ιουνίου 2014. Η έκθεση διαβιβάστηκε στην αρμόδια ΔΟΥ και αποτέλεσε το έναυσμα για να πραγματοποιηθεί διασταυρωτικός έλεγχος στις συναλλαγές της εταιρείας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ένα ακόμη σημείο της απόφασης. Το ΣτΕ δέχεται ότι πορίσματα ελέγχου της ΔΟΥ που είναι αρμόδια για τον εκδότη εικονικών φορολογικών στοιχείων μπορούν να αποτελέσουν συμπληρωματικά στοιχεία για τον έλεγχο του λήπτη, ακόμη και όταν ο έλεγχος του εκδότη είχε ξεκινήσει μέσα στην αρχική πενταετία. Αυτό που μετρά είναι πότε προέκυψαν τα στοιχεία που αποδεικνύουν την εικονικότητα της συναλλαγής και όχι απλώς πότε άρχισε η διαδικασία του ελέγχου.
Στην κατηγορία των συμπληρωματικών στοιχείων μπορούν να ενταχθούν, ανάλογα με την περίπτωση, επίσημα ή ανεπίσημα βιβλία και στοιχεία τρίτων επιχειρήσεων, έγγραφα άλλης ΔΟΥ ή άλλης δημόσιας υπηρεσίας και πορίσματα ελέγχων από τα οποία προκύπτουν στοιχεία για εικονικά τιμολόγια, ανακριβή βιβλία ή απόκρυψη φορολογητέου εισοδήματος.
Η συγκεκριμένη υπόθεση δείχνει στην πράξη πώς μπορεί να λειτουργήσει η δεκαετής παραγραφή. Η εταιρεία είχε κάνει έναρξη εργασιών στις αρχές του 1988 και, έπειτα από ελέγχους φορολογικών υπηρεσιών σε τρίτες επιχειρήσεις, διαπιστώθηκε ότι κατά τη χρήση του 2005 είχε λάβει και καταχωρίσει στα βιβλία της συνολικά 11 εικονικά και πλαστά φορολογικά στοιχεία από τρεις διαφορετικές επιχειρήσεις.
Ειδικότερα, είχαν καταχωριστεί:
• 5 φορολογικά στοιχεία συνολικής αξίας 52.038 ευρώ, πλέον ΦΠΑ 9.787,84 ευρώ,
• 3 φορολογικά στοιχεία συνολικής αξίας 20.405 ευρώ, πλέον ΦΠΑ 3.876,90 ευρώ,
• 3 φορολογικά στοιχεία συνολικής αξίας 20.304 ευρώ, πλέον ΦΠΑ 3.857,70 ευρώ.
Συνολικά, δηλαδή, επρόκειτο για 11 παραστατικά καθαρής αξίας 92.747 ευρώ, πλέον ΦΠΑ.
Μετά τις διαπιστώσεις του ελέγχου, τα βιβλία της εταιρείας κρίθηκαν ανακριβή και αντικειμενικά αδύνατο να ελεγχθούν λογιστικά. Το ακαθάριστο και το καθαρό εισόδημά της προσδιορίστηκαν εξωλογιστικά και καταλογίστηκε ο κύριος φόρος, μαζί με πρόσθετο φόρο λόγω ανακρίβειας σε ποσοστό 120%.
Η εταιρεία προσέφυγε στα φορολογικά δικαστήρια το 2015, προβάλλοντας μεταξύ άλλων ότι οι παραβάσεις είχαν παραγραφεί, αφού μέχρι την έκδοση των καταλογιστικών πράξεων είχε παρέλθει η προβλεπόμενη πενταετία. Υποστήριξε επίσης ότι πληροφορίες από ΣΔΟΕ, φορολογικές υπηρεσίες και άλλες αρχές δεν μπορούσαν να χαρακτηριστούν νέα στοιχεία, αφού όλες οι υπηρεσίες εντάσσονταν στον ίδιο ευρύτερο φορολογικό μηχανισμό.
Η υπόθεση έφτασε τελικά στο Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο απέρριψε την αίτηση αναίρεσης και έκρινε ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση μπορούσε να εφαρμοστεί η μεγαλύτερη περίοδος παραγραφής.
Για τους φορολογουμένους, πάντως, η απόφαση δεν σημαίνει ότι κάθε υπόθεση μπορεί αυτομάτως να παραμένει ανοιχτή για δέκα χρόνια. Ο βασικός κανόνας παραμένει η πενταετής παραγραφή.
Για να επεκταθεί ο χρόνος ελέγχου απαιτείται να συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις και να έχουν προκύψει πραγματικά συμπληρωματικά στοιχεία που δικαιολογούν το άνοιγμα της υπόθεσης πέραν της αρχικής πενταετίας.
