Οι μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS έχουν γίνει μέρος της καθημερινότητας, με περισσότερες από 126 εκατομμύρια συναλλαγές συνολικής αξίας 11 δισ. ευρώ το 2025. Η ευκολία και η ταχύτητα της υπηρεσίας, ωστόσο, δημιουργούν ερωτήματα για τη φορολογική αντιμετώπιση των χρημάτων που μεταφέρονται από λογαριασμό σε λογαριασμό.
Πότε χρειάζεται προσοχή, τι πρέπει να αναγράφεται στην αιτιολογία και τι ισχύει για τα χρήματα που στέλνουν οι γονείς στα παιδιά τους;
Οι συναλλαγές μέσω IRIS δεν φορολογούνται αυτομάτως μόνο και μόνο επειδή πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά. Καθοριστικό στοιχείο είναι η πραγματική αιτία της μεταφοράς και το αν τα χρήματα αποτελούν εισόδημα, επιστροφή εξόδων, δωρεά ή γονική παροχή.
Για παράδειγμα, όταν δύο φίλοι πηγαίνουν σε μια ταβέρνα και ο ένας πληρώνει τον λογαριασμό των 70 ευρώ, ο άλλος μπορεί να του μεταφέρει τα 35 ευρώ που του αναλογούν. Μια τέτοια συναλλαγή αποτελεί διαμοιρασμό κοινών εξόδων και δεν συνιστά από μόνη της εισόδημα για τον παραλήπτη.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι χρήσιμο να αναγράφεται σαφής αιτιολογία, όπως «διαμοιρασμός εξόδων», «συμμετοχή στον λογαριασμό» ή «επιστροφή χρημάτων για φαγητό». Η αιτιολογία πρέπει να ανταποκρίνεται στην πραγματική συναλλαγή, ώστε να μπορεί να εξηγηθεί ο λόγος της μεταφοράς εάν χρειαστεί.
Οι μεταφορές χρημάτων από γονείς προς τα παιδιά τους για την κάλυψη καθημερινών αναγκών δεν αποτελούν αυτομάτως φορολογητέο εισόδημα. Τα χρήματα μπορεί να προορίζονται για ενοίκιο, λογαριασμούς, διατροφή, μετακινήσεις ή άλλες ανάγκες διαβίωσης και σπουδών.
Ένας γονέας, για παράδειγμα, μπορεί να στέλνει κάθε μήνα 300, 500 ή 800 ευρώ στο παιδί του που σπουδάζει σε άλλη πόλη. Η συχνότητα των μεταφορών δεν αρκεί από μόνη της για να χαρακτηριστούν τα ποσά εισόδημα από επαγγελματική δραστηριότητα.
Ωστόσο, όταν πρόκειται για χρηματικές παροχές, πρέπει να εξετάζεται αν εφαρμόζονται οι κανόνες για τις δωρεές και τις γονικές παροχές. Για χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές προς πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας, όπως τα παιδιά, προβλέπεται αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις και με την απαιτούμενη διαδικασία δήλωσης. Συνεπώς, η φορολογική μεταχείριση δεν εξαρτάται μόνο από το ποσό ή από το αν η μεταφορά χαρακτηρίζεται «χαρτζιλίκι».
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διάκριση ανάμεσα σε μια απλή επιστροφή χρημάτων και σε μια συναλλαγή που ενδέχεται να δημιουργεί αδικαιολόγητη προσαύξηση της περιουσίας του παραλήπτη.
Δεν υπάρχει ένα ενιαίο όριο, όπως τα 1.000 ή τα 3.000 ευρώ, πάνω από το οποίο κάθε μεταφορά μέσω IRIS θεωρείται αυτομάτως ύποπτη ή φορολογητέα. Η αξιολόγηση εξαρτάται από την αιτία της συναλλαγής, τη συχνότητα, τη σχέση μεταξύ των εμπλεκομένων και τα στοιχεία που μπορούν να τεκμηριώσουν την προέλευση των χρημάτων.
Μια μεμονωμένη μεταφορά για κοινά έξοδα διαφέρει από τις τακτικές πληρωμές που σχετίζονται με επαγγελματική δραστηριότητα. Αν κάποιος λαμβάνει συστηματικά χρήματα ως αντάλλαγμα για υπηρεσίες ή προϊόντα, οι εισπράξεις αυτές πρέπει να αντιμετωπίζονται σύμφωνα με τους κανόνες που ισχύουν για την αντίστοιχη δραστηριότητα, ανεξάρτητα από το μέσο πληρωμής.
Προσοχή απαιτείται και στις μεταφορές μεγάλων ποσών μεταξύ αδελφών ή άλλων συγγενών. Η συγγενική σχέση δεν συνεπάγεται αυτόματη φορολογική απαλλαγή για κάθε χρηματική μεταφορά.
Εάν ένας αδελφός στείλει χρήματα στον άλλο, πρέπει να είναι σαφές αν πρόκειται για επιστροφή οφειλής, συμμετοχή σε κοινά έξοδα ή δωρεά. Οι δωρεές μεταξύ αδελφών υπάγονται σε διαφορετικό φορολογικό καθεστώς από τις γονικές παροχές προς παιδιά.
Αντίστοιχη προσοχή χρειάζεται όταν χρησιμοποιείται τρίτο πρόσωπο ως ενδιάμεσος. Για παράδειγμα, εάν ένας αδελφός μεταφέρει χρήματα στη μητέρα του και εκείνη τα στέλνει στον άλλο αδελφό, η πραγματική αιτία και η διαδρομή των χρημάτων πρέπει να μπορούν να τεκμηριωθούν. Η παρεμβολή ενός τρίτου προσώπου δεν αλλάζει από μόνη της τη φορολογική φύση της συναλλαγής.
Η σωστή αιτιολογία και η διατήρηση αποδεικτικών στοιχείων μπορούν να διευκολύνουν την τεκμηρίωση των συναλλαγών. Για τις καθημερινές μεταφορές, όπως ο διαμοιρασμός ενός λογαριασμού, είναι χρήσιμο να αναγράφεται ο πραγματικός σκοπός της πληρωμής. Για μεγαλύτερα ποσά, δωρεές ή γονικές παροχές, είναι σημαντικό να ελέγχονται οι προβλεπόμενες φορολογικές υποχρεώσεις.
