Σε μήνα-κλειδί για τη στεγαστική πολιτική εξελίσσεται ο Αύγουστος, καθώς στο τέλος του μηνός λήγουν δύο προγράμματα που χρηματοδοτήθηκαν από ευρωπαϊκούς πόρους και έχουν προσελκύσει έντονο ενδιαφέρον από νοικοκυριά και ιδιοκτήτες ακινήτων: το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» και το «Σπίτι μου ΙΙ». Σε μια συγκυρία όπου η στεγαστική πίεση παραμένει έντονη , χιλιάδες πολίτες σπεύδουν είτε να εξασφαλίσουν επιδότηση για ανακαίνιση προκειμένου να καταστήσουν κατοικήσιμα παλαιά ακίνητα, είτε να «κλειδώσουν» προνομιακή χρηματοδότηση για να αποκτήσουν δικό τους σπίτι.
Τα μέχρι στιγμής στοιχεία δείχνουν ότι η ανταπόκριση είναι ιδιαίτερα υψηλή. Μέχρι ένα μήνα πριν τη λήξη του προγράμματος «Σπίτι μου ΙΙ» έχουν ήδη εγκριθεί περισσότερα από 15.000 στεγαστικά δάνεια, συνολικής αξίας άνω των 1,8 δισ. ευρώ. Η απορρόφηση του διαθέσιμου προϋπολογισμού έχει φθάσει στο 95%, γεγονός που καταδεικνύει ότι το πρόγραμμα κινείται προς την εξάντληση των διαθέσιμων πόρων του, πολύ πριν την εκπνοή της προθεσμίας.
Την ίδια στιγμή, ιδιαίτερα έντονη είναι και η κινητικότητα στο νέο πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας», το οποίο στοχεύει στην αξιοποίηση ανενεργού στεγαστικού αποθέματος και στην ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών.
Μέχρι τα τέλη Ιουλίου, οι αιτήσεις για ένταξη ακινήτων στο πρόγραμμα είχαν ξεπεράσει τις 150.000 ενώ, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, ο αριθμός των ακινήτων που έχουν ως τώρα κριθεί επιλέξιμα υπερβαίνει τις 77.000. Το ενδιαφέρον είναι υψηλό, καθώς πρόκειται για το πρώτο -και μοναδικό ως τώρα- «πιλοτικό» πρόγραμμα πανευρωπαϊκά, το οποίο δεν επιδοτεί μόνο ενεργειακές παρεμβάσεις όπως πολλά προηγούμενα, αλλά κυρίως ευρύτερες εργασίες ανακαίνισης, όπως πατώματα, κουζίνες, μπάνια και βαψίματα.
Προτεραιότητα στα «κλειστά» ακίνητα
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά το σκέλος των «κλειστών» κατοικιών. Ενώ για τα «ανοικτά» σπίτια που ήδη κατοικούνται οι αιτήσεις επιδότησης ανακαίνισης ολοκληρώθηκαν στις 31 Ιουλίου, παράταση δόθηκε για τον Αύγουστο μόνο σε κατοικίες που ήταν επί χρόνια κλειστές.
Το μέτρο επιχειρεί να δώσει προβάδισμα στα ακίνητα που παραμένουν ανενεργά και αναξιοποίητα, ώστε να ενταχθούν ξανά στην αγορά, είτε προς ιδιοκατοίκηση είτε για μακροχρόνια μίσθωση.
Για τα «κλειστά» ακίνητα, πάντως, το πλαίσιο είναι αυστηρότερο: προβλέπει πενταετή δέσμευση διάθεσης αποκλειστικά για μακροχρόνια ενοικίαση, «κλειδωμένο» ενοίκιο για τρία χρόνια και απαγόρευση χρήσης σε βραχυχρόνια μίσθωση.
Οι περιορισμοί αυτοί στοχεύουν στην αύξηση της προσφοράς ακινήτων προς ενοικίαση . Εξηγούν όμως και το γεγονός ότι, παρά το δέλεαρ της επιδότησης μέσω ΕΣΠΑ που φτάνει στα 36.000 ευρώ ανά ακίνητο ή έως και 95% για δαπάνες ανακαίνισης -ενώ συνδυάζεται και με φορολογικά κίνητρα και απαλλαγές που ισχύουν για σπίτια που έμεναν κλειστά και θα διατεθούν για πρώτη φορά ξανά σε μακροχρόνια μίσθωση- μόλις ένα στα 10 από τα ακίνητα που κρίθηκαν επιλέξιμα, αφορούσε «κλειστό» σπίτι.
Με τη διεύρυνση των κριτηρίων για να μπορούν να ενταχθούν περισσότερα ακίνητα πάντως, το ελάχιστο ποσοστό κυριότητας ή επικαρπίας για τα “κλειστά” ακίνητα μειώθηκε από 50% σε 20%, ενώ έχουν αυξηθεί και τα όρια κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος που είχαν αρχικά τεθεί , προκειμένου να αξιολογηθούν ως πραγματικά ανενεργές κατοικίες. Πλέον η Βεβαίωση Επιλεξιμότητας θα εκδίδεται μέσω της πλατφόρμας anakainisi.gov.gr, αποκλειστικά για «κλειστά» ακίνητα, με προθεσμία έως τις 31 Αυγούστου 2026 .
«Σπίτι μου ΙΙ»: στο ανώτατο όριο η χρηματοδότηση
Ως προς το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», η προθεσμία για τους ήδη εγκεκριμένους δικαιούχους λήγει επίσης στις 31 Αυγούστου, προκειμένου να υπογραφούν οι δανειακές συμβάσεις. Εφόσον ολοκληρωθούν και οι τελικές υπογραφές αυτές, η μέχρι τώρα πορεία έγκρισης και εκταμίευσης δείχνει πως η χρηματοδότηση των δικαιούχων νοικοκυριών θα αγγίξει ή και θα ξεπεράσει το 98% του διαθέσιμου προϋπολογισμού.
Και τα δύο προγράμματα αποτυπώνουν την πρόθεση της κυβέρνησης να απαντήσει στη στεγαστική κρίση, όχι μόνο με επιδότηση της ζήτησης, αλλά και με ενεργοποίηση του ανεκμετάλλευτου αποθέματος κατοικιών. Αξίζει να σημειωθεί ότι το συγκεκριμένο μέτρο εντάχθηκε εκ των υστέρων στο Ταμείο Ανάκαμψης, κατόπιν αναθεώρησης του αρχικού προγράμματος, μετά το 2023 που ενέσκηψε το πρόβλημα της στεγαστικής κρίσης σε Ελλάδα και Ευρώπη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία λίγο πριν τη λήξη του ΤΑΑ, το οποίο εκπνέει επίσης στις 31 Αυγούστου, σχεδόν το 99% των δανείων που χορηγήθηκαν από το πρόγραμμα “Σπίτι μου ΙΙ” , διατέθηκε σε νοικοκυριά που, βάσει του τελευταίου εκκαθαριστικού, είχαν δηλώσει εισοδήματα μέχρι και 44.000 ευρώ. Ένας στους τρεις δικαιούχους εμφανίζει εισοδήματα άνω των 24.000 ευρώ , ενώ μόλις ένας στους δέκα δήλωνε εισόδημα μικρότερο από 12.000 ευρώ.
Στο οικονομικό επιτελείο εκτιμούν ότι το στοιχείο αυτό αντανακλά την απήχηση που είχε το μέτρο σε νοικοκυριά με μεσαία εισοδήματα κυρίως, της τάξεως των 2.000 έως 3.650 ευρώ μηνιαίως.
