Η ειδική άδεια προστασίας της μητρότητας έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα μέτρα στήριξης των εργαζόμενων γονέων, καθώς προβλέπει απουσία από την εργασία για έως εννέα μήνες, με οικονομική παροχή από τη ΔΥΠΑ και διατήρηση της ασφαλιστικής κάλυψης, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία.
Το ισχύον πλαίσιο δεν περιορίζει πλέον το δικαίωμα μόνο στις φυσικές μητέρες με πλήρη απασχόληση. Στους δικαιούχους περιλαμβάνονται φυσικές, θετές και τεκμαιρόμενες μητέρες, ενώ προβλέπονται δικαιώματα και για γονείς σε περιπτώσεις απόκτησης κοινού παιδιού από ομόφυλους συζύγους.
Η παροχή αφορά εργαζόμενους με πλήρη ή μερική απασχόληση, ενώ υπάρχουν ειδικές προβλέψεις και για μη μισθωτές.
Ποιοι παίρνουν το 9μηνο
Η ειδική παροχή προστασίας της μητρότητας χορηγείται για έως εννέα μήνες σε εργαζόμενες που ασφαλίζονται στον e-ΕΦΚΑ και απασχολούνται με σχέση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου ή αορίστου χρόνου, είτε πλήρους είτε μερικής απασχόλησης.
Δικαιούχοι είναι οι φυσικές μητέρες, οι θετές μητέρες και οι τεκμαιρόμενες μητέρες του άρθρου 1464 του Αστικού Κώδικα, δηλαδή στις περιπτώσεις απόκτησης παιδιού μέσω παρένθετης μητρότητας.
Στην περίπτωση υιοθεσίας, το δικαίωμα συνδέεται με την ένταξη του παιδιού στην οικογένεια, εφόσον το παιδί είναι έως 8 ετών.
Η ίδια ηλικιακή προϋπόθεση προβλέπεται για τη θεμελίωση του δικαιώματος στις σχετικές περιπτώσεις τεκνοθεσίας.
Τι χρήματα καταβάλλονται
Κατά τη διάρκεια της ειδικής παροχής, η ΔΥΠΑ καταβάλλει μηνιαία παροχή που συνδέεται με τον νομοθετημένο κατώτατο μισθό, με τους ειδικότερους κανόνες που εφαρμόζονται ανάλογα με το εργασιακό καθεστώς της δικαιούχου.
Η παροχή είναι αφορολόγητη, ανεκχώρητη και ακατάσχετη, ενώ δεν υπόκειται σε τέλος ή άλλη κράτηση υπέρ του Δημοσίου ή του e-ΕΦΚΑ, σύμφωνα με τις οδηγίες της ΔΥΠΑ.
Για τις μη μισθωτές, δηλαδή ελεύθερες επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενες και αγρότισσες, προβλέπεται επίσης ειδική παροχή προστασίας μητρότητας διάρκειας εννέα μηνών, με τις προϋποθέσεις που ορίζει το ασφαλιστικό πλαίσιο.
Μεταξύ άλλων απαιτείται η λήψη του επιδόματος μητρότητας του e-ΕΦΚΑ ή, στις περιπτώσεις υιοθεσίας, η ένταξη του παιδιού στην οικογένεια, καθώς και ασφαλιστική ενημερότητα.
Πότε ξεκινά η άδεια
Η ειδική άδεια δεν σημαίνει ότι η εργαζόμενη πρέπει υποχρεωτικά να περάσει απευθείας από την άδεια κυοφορίας και λοχείας στο 9μηνο.
Η ειδική άδεια μπορεί να ξεκινήσει μετά τη λήξη της άδειας μητρότητας, αλλά και μετά τη χρήση της ισόχρονης προς το μειωμένο ωράριο άδειας φροντίδας τέκνου, της ετήσιας κανονικής άδειας ή άλλης νόμιμης άδειας, σύμφωνα με τους προβλεπόμενους κανόνες.
Για τις μισθωτές, η αίτηση προς τη ΔΥΠΑ υποβάλλεται μέσα σε 60 ημέρες από την έναρξη της ειδικής άδειας προστασίας της μητρότητας. Η προθεσμία είναι σημαντική, καθώς πρόκειται για αποκλειστική προθεσμία.
Τι ισχύει για μερική απασχόληση
Μία από τις σημαντικές διευρύνσεις αφορά τις εργαζόμενες με μερική απασχόληση.
Η απασχόληση με μειωμένο ωράριο δεν αποκλείει από μόνη της την πρόσβαση στην ειδική παροχή.
Η ΔΥΠΑ προβλέπει ειδικά ότι το ποσό που καταβάλλεται συνδέεται με το εργασιακό καθεστώς της δικαιούχου.
Επομένως, η μερική απασχόληση δεν σημαίνει αυτομάτως απώλεια του δικαιώματος, αλλά επηρεάζει τον τρόπο υπολογισμού της παροχής όπου προβλέπεται από το πλαίσιο.
Μπορεί να πάρει μέρος του 9μήνου ο πατέρας;
Ναι. Η μητέρα μπορεί να μεταβιβάσει έως επτά μήνες της ειδικής άδειας και παροχής στον πατέρα του παιδιού.
Η δυνατότητα αυτή δεν αφορά μόνο τον πατέρα που είναι μισθωτός στον ιδιωτικό τομέα. Υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, μπορεί να αφορά και πατέρα που είναι ελεύθερος επαγγελματίας, αυτοαπασχολούμενος ή αγρότης.
Μάλιστα, η χρήση των διαστημάτων από τους δύο γονείς μπορεί να γίνει με διαφορετική σειρά, σύμφωνα με τις κοινές δηλώσεις και τους κανόνες της ΔΥΠΑ.
Η μητέρα μπορεί να κρατήσει μέρος του δικαιώματος και να μεταβιβάσει το υπόλοιπο στον πατέρα.
Τι γίνεται σε υιοθεσία και παρένθετη μητρότητα
Το πλαίσιο έχει ιδιαίτερη σημασία για τις θετές μητέρες και τις τεκμαιρόμενες μητέρες.
Στην υιοθεσία, η ειδική παροχή συνδέεται με την ένταξη του παιδιού στην οικογένεια και αφορά παιδιά έως 8 ετών. Αντίστοιχα, οι τεκμαιρόμενες μητέρες που αποκτούν παιδί μέσω παρένθετης μητρότητας μπορούν να ενταχθούν στην παροχή, εφόσον πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Τι ισχύει για ομόφυλους συζύγους
Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει επίσης δικαιώματα για ομόφυλους συζύγους σε περίπτωση απόκτησης κοινού παιδιού, με τον δικαιούχο γονέα να καθορίζεται σύμφωνα με την προβλεπόμενη κοινή δήλωση.
Η ΔΥΠΑ αναφέρει επίσης ειδικές ρυθμίσεις για περιπτώσεις υιοθεσίας από ομόφυλους συζύγους, με το δικαίωμα να συνδέεται με την ένταξη του παιδιού στην οικογένεια και τις λοιπές προϋποθέσεις που προβλέπονται.
Τι γίνεται αν αλλάξει ο εργοδότης
Η αλλαγή εργασιακής σχέσης κατά τη διάρκεια της παροχής δεν σημαίνει σε όλες τις περιπτώσεις αυτόματα απώλεια του υπολοίπου.
Η ΔΥΠΑ προβλέπει δυνατότητα συνέχισης για το υπολειπόμενο διάστημα, όταν μετά τη λύση της προηγούμενης σχέσης ακολουθεί συνεχόμενα νέα σύμβαση εργασίας, υπό τις προϋποθέσεις και με τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
Αντίθετα, η παροχή μπορεί να διακοπεί σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, μεταξύ άλλων όταν η δικαιούχος απασχοληθεί στον εργοδότη από τον οποίο έλαβε την ειδική άδεια ή όταν υπάρξει νέα πρόσληψη και απασχόληση κατά τη διάρκεια της ειδικής παροχής, σύμφωνα με τους κανόνες της ΔΥΠΑ.
Πού γίνεται η αίτηση
Η διαδικασία πραγματοποιείται μέσω της ΔΥΠΑ, με την αρμόδια υπηρεσία να εξετάζει την αίτηση και τα απαραίτητα στοιχεία.
Η ΔΥΠΑ έχει διαθέσει ηλεκτρονική πλατφόρμα για την Ειδική Παροχή Προστασίας της Μητρότητας, μέσω της οποίας υποβάλλονται οι αιτήσεις και παρέχονται οι σχετικές πληροφορίες για τις προϋποθέσεις και τα δικαιολογητικά.
Οι ενδιαφερόμενες μπορούν να ενημερωθούν αναλυτικά από την επίσημη σελίδα της ΔΥΠΑ για την Προστασία της Εργαζόμενης Μητέρας, όπου περιγράφονται οι δικαιούχοι, η διάρκεια, η διαδικασία αίτησης, η μεταβίβαση στον πατέρα και οι περιπτώσεις διακοπής.
