Επιπλέον ποσό 960 ευρώ ετησίως (κατ’ ελάχιστον) στις συντάξεις αναµένεται να φέρει η ρύθµιση για τη συµπλήρωση 15ετίας στις επικουρικές µέσω της αναγνώρισης πλασµατικών ετών. Η ρύθµιση που εξετάζεται να κατατεθεί στη Βουλή στις αρχές Σεπτεµβρίου αφορά τουλάχιστον 250.000 εργαζόµενους -κυρίως ελεύθερους επαγγελµατίες- που έχουν λιγότερα έτη επικούρησης. Πρόκειται για ασφαλισµένους που έχουν συγκεντρώσει 10, 11 ή 12 χρόνια επικουρικής ασφάλισης, αλλά δεν µπορούν να συµπληρώσουν τα απαιτούµενα 15 έτη. Με τη σχεδιαζόµενη ρύθµιση, θα µπορούσαν να αναγνωρίσουν χρόνο που τους λείπει και να αποκτήσουν πρόσβαση σε µια παροχή για την οποία έχουν καταβάλει εισφορές επί σειρά ετών. Η πρόταση για αναγνώριση περίπου 3-5 πλασµατικών ετών έχει παρουσιαστεί από το 2025 ως «υπό επεξεργασία».
Το σηµείο-κλειδί είναι η 15ετής επικουρική ασφάλιση, δηλαδή οι 4.500 ηµέρες ασφάλισης. Μετά τις αλλαγές που εφαρµόστηκαν για την ενιαία αντιµετώπιση των ασφαλισµένων, η συµπλήρωση της 15ετίας αποτελεί τη βασική προϋπόθεση για τη θεµελίωση δικαιώµατος επικουρικής σύνταξης. Η σχετική ρύθµιση του ν. 5078/2023 ενοποίησε τις προϋποθέσεις για δηµόσιο και ιδιωτικό τοµέα και προβλέπει δυνατότητα συνυπολογισµού διαδοχικού χρόνου επικουρικής ασφάλισης. Το πρόβληµα, ωστόσο, παραµένει για όσους έχουν πραγµατικό χρόνο ασφάλισης µικρότερο από 15 χρόνια. Ένας ασφαλισµένος µε 12 χρόνια επικουρικής, για παράδειγµα, µπορεί να έχει καταβάλει σηµαντικές εισφορές, αλλά να µην µπορεί να λάβει επικουρική σύνταξη, επειδή του λείπουν τρία χρόνια. Μέχρι σήµερα δεν έχει θεσπιστεί γενική δυνατότητα εξαγοράς 3-5 πλασµατικών ετών στην επικουρική ασφάλιση για τη συµπλήρωση της 15ετίας. Η υφιστάµενη νοµοθεσία αναγνωρίζει συγκεκριµένους πλασµατικούς χρόνους, όµως οι κανόνες που ισχύουν για την κύρια σύνταξη δεν µεταφέρονται αυτοµάτως στην επικουρική.
Ο e-ΕΦΚΑ διατηρεί ξεχωριστό πλαίσιο για τις αναγνωρίσεις χρόνων και τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης. Ο βασικός στόχος της προωθούµενης αλλαγής είναι η ίδια η θεµελίωση του δικαιώµατος και δεν πρέπει να συγχέεται µε τα πλασµατικά έτη της κύριας σύνταξης. Η διάκριση αυτή είναι κρίσιµη. Για την κύρια σύνταξη, ο e-ΕΦΚΑ προβλέπει σειρά πλασµατικών χρόνων, όπως στρατιωτική υπηρεσία, σπουδές, γονική άδεια, κενά ασφάλισης και άλλες κατηγορίες, ανάλογα µε την ασφαλιστική περίπτωση. Το γεγονός ότι κάποιος έχει δικαίωµα να αναγνωρίσει συγκεκριµένα πλασµατικά έτη για την κύρια σύνταξη, δεν σηµαίνει αυτοµάτως ότι τα ίδια έτη προσµετρώνται και στην επικουρική. Αυτό είναι και το βασικό σηµείο της νέας παρέµβασης που εξετάζεται, ώστε να δηµιουργηθεί ένα πιο ενιαίο και λειτουργικό πλαίσιο και οι ασφαλισµένοι που έχουν ουσιαστικά κατοχυρώσει µια µακρά ασφαλιστική διαδροµή να µη χάνουν την επικουρική, επειδή τους λείπουν λίγα χρόνια επικουρικής ασφάλισης.
Η προωθούµενη ρύθµιση έχει ιδιαίτερη σηµασία για ασφαλισµένους µε «διακεκοµµένη» ασφαλιστική διαδροµή. Στις κατηγορίες που έχουν αναφερθεί, περιλαµβάνονται εργαζόµενοι που άλλαξαν επαγγελµατική δραστηριότητα, ασφαλισµένοι µε περιόδους απασχόλησης χωρίς επικουρική ασφάλιση, εκπαιδευτικοί µε διαφορετικά καθεστώτα απασχόλησης, εργαζόµενοι µε συµβάσεις ορισµένου χρόνου, αλλά και ασφαλισµένοι που εργάστηκαν σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στη συνέχεια επέστρεψαν στην Ελλάδα.
Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν όσοι είχαν διαδοχική ασφάλιση σε διαφορετικούς φορείς. Η ενοποίηση των προϋποθέσεων και η δυνατότητα συνυπολογισµού χρόνου από διαφορετικά Ταµεία έχουν ήδη περιορίσει αρκετά από τα προβλήµατα του παρελθόντος. Παρ’ όλα αυτά, για ορισµένους ασφαλισµένους εξακολουθεί να υπάρχει κενό µέχρι τη συµπλήρωση των 4.500 ηµερών.
Ένα από τα βασικά ζητήµατα που θα πρέπει να καθοριστούν µε τη νέα ρύθµιση είναι το κόστος εξαγοράς, που συνδέεται µε την εισφορά επικουρικής ασφάλισης, η οποία ανέρχεται συνολικά σε 6% των αποδοχών, µε 3% να βαρύνει τον εργαζόµενο και 3% τον εργοδότη. Με βάση το συγκεκριµένο σενάριο, ασφαλισµένος µε µηνιαίες αποδοχές 1.500 ευρώ θα κατέβαλλε 90 ευρώ για κάθε µήνα που θα αναγνώριζε. Για τρία έτη, δηλαδή 36 µήνες, το κόστος θα έφθανε τα 3.240 ευρώ. Πρόκειται, ωστόσο, για ενδεικτικό υπολογισµό βάσει του υπό εξέταση µοντέλου και όχι για οριστικό ποσό που ισχύει σήµερα. Το τελικό κόστος, ο τρόπος πληρωµής, το ανώτατο όριο αναγνώρισης και οι κατηγορίες πλασµατικού χρόνου θα πρέπει να προκύψουν από τη νοµοθετική ρύθµιση και τις σχετικές οδηγίες του e-ΕΦΚΑ.
