Το σύστημα IRIS αποτελεί σήμερα τον πυρήνα της ψηφιακής μεταρρύθμισης των πληρωμών στην Ελλάδα, προσφέροντας στους πολίτες και τις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να πραγματοποιούν συναλλαγές σε πραγματικό χρόνο με ευκολία, ασφάλεια και απόλυτη διαφάνεια.
Κάθε μεταφορά χρημάτων καταγράφεται αμέσως, δημιουργώντας ένα πλήρως ιχνηλάσιμο αποτύπωμα, που ενισχύει την εμπιστοσύνη στο οικονομικό σύστημα και μειώνει σημαντικά τη φοροδιαφυγή. Από τις μικρές, καθημερινές συναλλαγές μεταξύ συγγενών και φίλων έως τις πληρωμές επιχειρήσεων, το IRIS επιτρέπει σε ιδιώτες και επιχειρήσεις να διαχειρίζονται χρήματα χωρίς καθυστερήσεις, χωρίς μετρητά και δίνοντας σαφή εικόνα των λογαριασμών των εμπλεκόμενων μερών.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, τον περασμένο Δεκέμβριο, περισσότερα από 4,7 εκατομμύρια άτομα και επιχειρήσεις στην Ελλάδα είχαν εγγραφεί και χρησιμοποιούν ενεργά έκτοτε τουλάχιστον μία υπηρεσία του IRIS (P2P + P2Pro). Είναι ενδεικτικό, ότι για το 2025 το σύστημα IRIS αναμένεται να κλείσει με περίπου 120–126 εκατ. συναλλαγές, συνολικής αξίας περίπου 11 δισ. ευρώ.
Μεταξύ ιδιωτών πραγματοποιήθηκαν πάνω από 111,4 εκατ. συναλλαγές, με συνολικό ύψος περίπου 5,94 δισ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση περίπου 90% σε σχέση με το 2024, ενώ η μέση αξία συναλλαγής ήταν περίπου 53 ευρώ.
Πώς λειτουργεί το σύστημα IRIS για πληρωμές
Οι συναλλαγές ολοκληρώνονται μέσα σε δευτερόλεπτα· είτε πρόκειται για μεταφορά χρημάτων μεταξύ ιδιωτών (P2P), είτε για πληρωμές προς επαγγελματίες και επιχειρήσεις (P2B / Commerce).
Χρησιμοποιώντας έναν αριθμό τηλεφώνου, ΑΦΜ ή QR κώδικα, οποιοσδήποτε χρήστης μπορεί να στείλει ή να λάβει χρήματα στο άμεσο περιβάλλον του τραπεζικού του λογαριασμού, χωρίς να χρειάζεται IBAN, κάτι που απλοποιεί σημαντικά τις συναλλαγές.
Η υπηρεσία λειτουργεί μέσω των εφαρμογών mobile banking των ελληνικών τραπεζών και έχει ενσωματωθεί πλήρως στην καθημερινή χρήση, με πάνω από 4 εκατ. χρήστες και μεγάλους όγκους συναλλαγών από την πρώτη εβδομάδα υλοποίησης του εγχειρήματος.
Το πλέον αποφασιστικό βήμα στην πορεία του IRIS ήταν η υποχρεωτική αποδοχή πληρωμών μέσω της πλατφόρμας από όλες τις επιχειρήσεις στην Ελλάδα, ένα μέτρο που έχει τεθεί σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου 2025. Από εκείνη την ημερομηνία, κάθε φυσικό ή ηλεκτρονικό κατάστημα, κάθε επαγγελματίας με τερματικό POS ή QR είναι υποχρεωμένο να δέχεται συναλλαγές IRIS. Διαφορετικά, αντιμετωπίζει κυρώσεις και «τσουχτερά» πρόστιμα.
Αυτό το κανονιστικό πλαίσιο δεν στοχεύει μόνο στην ψηφιοποίηση των πληρωμών, αλλά έχει και φορολογική διάσταση, καθώς οι συναλλαγές είναι πλήρως διαφανείς και ιχνηλάσιμες από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, γεγονός που ενισχύει την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.
Για αυτόν τον λόγο, οι επιχειρήσεις που δεν συμμορφώνονται, έρχονται αντιμέτωπες με πρόστιμα που φτάνουν έως και τα 20.000 ευρώ.
Τα πρόστιμα στους παραβάτες
- 10.000 ευρώ για επιχειρήσεις με απλογραφικά βιβλία.
- 20.000 ευρώ για επιχειρήσεις με διπλογραφικά βιβλία.
Για επαγγελματίες σε μικρούς οικισμούς ή μη τουριστικά νησιά, προβλέπεται έκπτωση ύψους 50%.
Νέα όρια συναλλαγών
Από την περασμένη Πέμπτη, ισχύουν νέα όρια συναλλαγών, τα οποία αναπροσαρμόζονται προς τα πάνω σε σύγκριση με ό,τι εφαρμοζόταν μέχρι πρότινος.
- Ημερήσιο όριο μεταφοράς μεταξύ ιδιωτών (P2P) από 500 ευρώ, αυξάνεται στα 1.000 ευρώ.
- Ημερήσιο όριο πληρωμών προς επαγγελματίες και ατομικές επιχειρήσεις (P2B / Commerce) διαμορφώνεται επίσης στα 1.000 ευρώ.
- Μηνιαίο όριο για μεταφορές μεταξύ ιδιωτών καθιερώνεται για πρώτη φορά και ορίζεται στα 5.000 ευρώ.
- Σε επίπεδο επαγγελματικών πληρωμών, υπάρχει επίσης πλαφόν μηνιαίων συναλλαγών σε υψηλότερα επίπεδα, που φτάνουν έως τις 31.000 ευρώ / μήνα (ανάλογα με τον τύπο συναλλαγής).
Η απόφαση για την αύξηση των ορίων δεν είναι τυχαία. Αναλυτές και παράγοντες της αγοράς τονίζουν διάφορους λόγους για αυτή τη στρατηγική:
- Κάλυψη των υπαρχουσών αναγκών των χρηστών
Πριν την αναπροσαρμογή, πολλοί χρήστες αντιμετώπιζαν την ανάγκη να χρησιμοποιούν τις παραδοσιακές μεθόδους (π.χ. τραπεζικά εμβάσματα) όταν χρειαζόταν να μεταφέρουν ποσά άνω των 500 ευρώ την ημέρα. Τα νέα όρια επιτρέπουν τη χρήση του IRIS ακόμη και για σημαντικότερα ποσά, μειώνοντας την ανάγκη για άλλες μεθόδους που είναι πιο αργές και λιγότερο διαφανείς.
- Ενίσχυση της εμπιστοσύνης στο ψηφιακό σύστημα
Τα υψηλότερα όρια αντανακλούν την εμπιστοσύνη και την εμπειρία που έχουν αποκομίσει οι πολίτες από το IRIS έως σήμερα. Η πλατφόρμα χρησιμοποιείται ευρέως, το οικοσύστημα έχει σταθεροποιηθεί και η τεχνολογία θεωρείται πλέον αξιόπιστη για μεγαλύτερα χρηματικά ποσά.
- Συνέπεια με ευρωπαϊκά πρότυπα
Η αύξηση των ορίων γίνεται σε μια στιγμή που η Ελλάδα προωθεί την διασυνοριακή λειτουργία του IRIS μέσα από το ευρωπαϊκό δίκτυο EuroPA / EPI, επιτρέποντας στους χρήστες να στέλνουν και να λαμβάνουν χρήματα άμεσα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πληρωμές μέσω IRIS και από το POS
Η διευθύνουσα σύμβουλος της «ΔΙΑΣ», Σταυρούλα Καμπουρίδου, τόνισε την Πέμπτη (15/01) ότι «ολοένα και περισσότερος κόσμος χρησιμοποιεί το προϊόν. Πλέον, το όριο για συναλλαγές μεταξύ φίλων είναι 1.000 ευρώ / μέρα κι έχει ανώτατο όριο τα 5.000 ευρώ / μήνα. Σε πληρωμές ελεύθερων επαγγελματιών, είναι 1.000 ευρώ και δεν υπάρχει όριο. Δηλαδή, ο ελεύθερος επαγγελματίας μπορεί να πληρώνεται από τους πελάτες του όσες φορές θέλει μέσα στη μέρα, μέχρι 1.000 ευρώ», μιλώντας στην τηλεόραση του ΣΚΑΪ.
«Οι προμήθειες είναι δωρεάν για τους καταναλωτές. Πλέον, έχουμε και 1,2 εκατ. μηχανήματα POS σε φυσικά σημεία και σε όλα τα e–shops της χώρας. Αν ζητήσει κάποιος από τον ταμία να πληρώσει με IRIS, θα πατήσει ένα κουμπάκι. Στέλνει κανονικά τη συναλλαγή από την ταμειακή χωρίς να αλλάζει τίποτα σε σχέση με την κάρτα. Οπότε, όταν η συναλλαγή φτάνει στο POS, έχει ένα κουμπάκι για IRIS, το επιλέγει και δημιουργείται ένα QR στην οθόνη του POS. Ο έμπορος ανοίγει το mobile banking, έχει ένα πλαίσιο για QR, το σκανάρει και πληρώνει ο καταναλωτής. Η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα στην Ευρώπη που έχει καθολική εφαρμογή άμεσων πληρωμών σε όλα τα σημεία πώλησης», επεσήμανε ακόμη η κυρία Καμπουρίδου.
