Η 4η τροποποίηση του Οικοσχήματος Π1-31.9 «Διατήρηση μεθόδων βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας», που δημοσιεύτηκε σε ΦΕΚ, αφήνει εκτός ενισχύσεων περίπου 40.000 παραγωγούς, προκαλώντας οργή, ανασφάλεια και αβεβαιότητα στον κόσμο των βιοκαλλιεργητών.
Η απόφαση που αλλάζει τα δεδομένα
Σύμφωνα με την απόφαση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, δικαιούχοι πλέον θεωρούνται μόνο οι παραγωγοί που έως την 1η Ιανουαρίου 2025 είχαν ολοκληρώσει το στάδιο μετατροπής στη βιολογική γεωργία. Με απλά λόγια, όσοι βρίσκονται ακόμα στη φάση μεταστροφής –δηλαδή οι νεοεισερχόμενοι που μπήκαν το 2023– αποκλείονται αυτόματα.
Το σκεπτικό της απόφασης στηρίζεται σε συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και σε σχετική έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, που ήδη από το 2024 είχαν επισημάνει την ανάγκη να πληρώνονται μόνο όσοι έχουν πλήρως πιστοποιημένα βιολογικά αγροτεμάχια. Η ελληνική διοίκηση, φοβούμενη νέες κυρώσεις, υιοθέτησε αυστηρότερη γραμμή, με αποτέλεσμα χιλιάδες καλλιεργητές να μένουν χωρίς στήριξη.
Ποιοι επηρεάζονται – ποιοι εξαιρούνται
Η τροποποίηση αγγίζει κυρίως:
• Νέους βιοκαλλιεργητές που μπήκαν το 2023, ακολουθώντας την προτροπή «μπείτε στα βιολογικά για να μη χάσετε το πρασίνισμα».
• Μεσαίες και μεγάλες εκμεταλλεύσεις που επένδυσαν σε ακριβές πιστοποιήσεις και σκευάσματα, υπολογίζοντας ότι θα λάβουν ενισχύσεις.
• Παραγωγούς σε περιοχές όπως η Θεσσαλία, η Κεντρική Μακεδονία και η Κρήτη, όπου είχαν γίνει σημαντικές αιτήσεις μεταστροφής.
Αντίθετα, παραμένουν κανονικά δικαιούχοι όσοι είχαν ήδη ολοκληρωμένα πιστοποιητικά βιολογικών καλλιεργειών και βρίσκονταν σε φάση διατήρησης.
Οι αντιδράσεις στον αγροτικό κόσμο
Αγροτικοί φορείς κάνουν λόγο για «μνημείο αφερεγγυότητας» του κράτους. Η Πανελλήνια Ένωση Νέων Αγροτών σημειώνει ότι «χιλιάδες νέοι άνθρωποι, που ακολούθησαν τις οδηγίες του Υπουργείου, τώρα μένουν ξεκρέμαστοι».
Ο Γεωπονικός Σύλλογος προειδοποιεί ότι η απόφαση θα οδηγήσει σε εγκατάλειψη καλλιεργειών: «Δεν μπορείς να ζητάς από τον παραγωγό να αλλάξει όλη του την πρακτική και μετά να του λες ότι δεν πληροί τα κριτήρια».
Το οικονομικό σοκ
Η απώλεια υπολογίζεται ότι ξεπερνά τα 160 εκατ. ευρώ για το 2025. Το ποσό αυτό αφορά την ενίσχυση που θα μοιραζόταν στους αποκλεισμένους παραγωγούς και η οποία τώρα δεν θα καταβληθεί.
Πέρα από το οικονομικό πλήγμα, πολλοί αγρότες κινδυνεύουν με χρέη, καθώς έχουν ήδη πληρώσει για:
• συμβάσεις με φορείςKίμα, κρίσιμο ρόλο παίζουν οι αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ. Σύμφωνα με πηγές, μέσα στον Σεπτέμβριο θα καταβληθούν περίπου 55 εκατ. ευρώ για ζημιές από παγετό, χαλαζοπτώσεις και πλημμύρες που έπληξαν καλλιέργειες σε Μακεδονία, Θεσσαλία και Πελοπόννησο.
Οι αποζημιώσεις αυτές είναι σωτήριες για χιλιάδες παραγωγούς που, χωρίς τις ενισχύσεις βιολογικών, κινδυνεύουν να μείνουν εντελώς εκτός ρευστότητας. Ο ΕΛΓΑ ωστόσο έχει καθυστερήσει σε αρκετές περιπτώσεις, με αποτέλεσμα να καταγράφονται έντονες διαμαρτυρίες.
Οι δηλώσεις ΟΣΔΕ 2025
Παράλληλα, το ζήτημα των δηλώσεων ΟΣΔΕ 2025 παραμένει ανοιχτό. Η προθεσμία λήγει στις 29 Αυγούστου, όμως πολλά ΚΥΔ ζητούν παράταση λόγω του ΑΤΑΚ και των πρόσθετων δικαιολογητικών.
Ο ΟΠΕΚΕΠΕ έχει απευθυνθεί ήδη στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητώντας να επιτραπεί η οριστικοποίηση των δηλώσεων ακόμη και χωρίς την πλήρη προσκόμιση του ΑΤΑΚ, προκειμένου να μη χαθούν οι ενισχύσεις. Η απόφαση για την παράταση αναμένεται εντός των επόμενων ημερών.
Ειδικά για τους βιοκαλλιεργητές, η έγκαιρη ολοκλήρωση των δηλώσεων είναι κρίσιμη, αφού επηρεάζει άμεσα τη δυνατότητά τους να λάβουν μελλοντικά σχήματα στήριξης.
Οι επόμενες πληρωμές ΟΠΕΚΕΠΕ
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, μέσα στον Σεπτέμβριο αναμένονται:
• 250 εκατ. ευρώ σε συνδεδεμένες ενισχύσεις και υπόλοιπα βασικής ενίσχυσης 2024.
• Εξόφληση προγραμμάτων για βιολογική κτηνοτροφία, σε όσους παραμένουν επιλέξιμοι.
• Πληρωμές για νέους αγρότες και για μικρά οικολογικά σχήματα.
Αν και σημαντικές, οι πληρωμές αυτές δεν αρκούν για να καλύψουν το κενό των αποκλεισμένων βιοκαλλιεργητών.
Η αγωνία στον κάμπο και η επόμενη μέρα
Η νέα κατάσταση δημιουργεί τεράστια ανασφάλεια. Αγρότες στη Λάρισα και στη Βοιωτία δηλώνουν ότι θα εγκαταλείψουν τα βιολογικά, επιστρέφοντας στις συμβατικές καλλιέργειες: «Δεν γίνεται να πληρώνουμε πιστοποιήσεις και να μη βλέπουμε ούτε ένα ευρώ».
Η αβεβαιότητα μεγαλώνει, καθώς κανείς δεν γνωρίζει αν θα υπάρξουν νέες αλλαγές το 2026 ή αν θα ζητηθεί ακόμη και επιστροφή παλιών ενισχύσεων.
Η πολιτική ηγεσία του ΥΠΑΑΤ καλείται πλέον να ισορροπήσει ανάμεσα στις απαιτήσεις της Κομισιόν και στην ανάγκη επιβίωσης του ελληνικού αγροτικού τομέα. Αν δεν δοθεί λύση, οι συνέπειες μπορεί να είναι καταστροφικές: εγκατάλειψη βιολογικών καλλιεργειών, μείωση εισοδήματος και φυγή νέων από την ύπαιθρο.
Η υπόθεση των 40.000 αποκλεισμένων παραγωγών από τη «Διατήρηση Βιολογικών» αναδεικνύει το διαχρονικό πρόβλημα: την αστάθεια της αγροτικής πολιτικής στην Ελλάδα. Οι συνεχείς τροποποιήσεις, οι καθυστερήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και οι πιέσεις της ΕΕ αφήνουν τους αγρότες έρμαια σε αποφάσεις που αλλάζουν κάθε χρόνο.
Την ώρα που η χώρα χρειάζεται στρατηγικό σχέδιο για να στηρίξει την πράσινη γεωργία, οι βιοκαλλιεργητές βλέπουν το έδαφος να χάνεται κάτω από τα πόδια τους. Οι αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ και οι πληρωμές ΟΠΕΚΕΠΕ προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, αλλά δεν λύνουν το βασικό πρόβλημα: την έλλειψη σταθερών και δίκαιων κανόνων.
Η μάχη για την αξιοπιστία του κράτους στον αγροτικό τομέα μόλις ξεκίνησε.
