Δύο διαφορετικά μοντέλα, ανάλογα με την κάθε περίπτωση, προκρίνονται για την αξιοποίηση των δέκα περιφερειακών λιμανιών που βρίσκονται στο χαρτοφυλάκιο του ΤΑΙΠΕΔ. Πρόκειται για τους Οργανισμούς Λιμένος Αλεξανδρούπολης, Ελευσίνας, Λαυρίου, Ραφήνας, Ηγουμενίτσας, Κέρκυρας, Καβάλας, Βόλου, Πάτρας και Ηρακλείου, οι οποίοι έχουν μακροχρόνιες συμβάσεις παραχώρησης με το ελληνικό Δημόσιο για τη χρήση των αντίστοιχων λιμανιών έως το 2042.
Το ΤΑΙΠΕΔ κατέχει το 100% των μετοχών. Οι πρώτοι διαγωνισμοί επιδιώκεται να προκηρυχθούν μέχρι το καλοκαίρι και σύμφωνα με πληροφορίες θα ξεκινήσουν με την πώληση πλειοψηφικού πακέτου μετοχών στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης και θα ακολουθήσουν Ηγουμενίτσα και Ηράκλειο πιθανότατα με το ίδιο μοντέλο. Για το πρώτο λιμάνι έχει εκδηλωθεί εντονότατο ενδιαφέρον από αμερικανικά συμφέροντα, ενώ για τα άλλα δύο υπάρχει δεδηλωμένο ενδιαφέρον τόσο αμερικανικών εταιρειών κρουαζιέρας όσο και του ιταλικού ομίλου Γκριμάλντι. Αμέσως μετά προκρίνεται, σύμφωνα με πληροφορίες, η προκήρυξη διαγωνιστικής διαδικασίας για τα λιμάνια της Καβάλας και του Βόλου, και σε τρίτη φάση των υπολοίπων.
Το ανταποδοτικό τέλος
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της “Καθημερινής” οι ιδιωτικοποιήσεις των δέκα λιμανιών προϋποθέτουν τροποποίηση σε όσα νομοθέτησε η προηγούμενη κυβέρνηση για το ανταποδοτικό τέλος που θα πληρώνει κάθε ιδιώτης είτε στον υπερκείμενο δημόσιο Οργανισμό Λιμένος, αν προχωρήσει με υποπαραχώρηση, είτε στο Δημόσιο, εάν πουληθεί η πλειοψηφία των μετοχών. Οι αλλαγές θα γίνουν άμεσα με το νομοσχέδιο που βγάζει σε διαβούλευση τις επόμενες ημέρες το υπουργείο Ναυτιλίας. Η ρύθμιση της προηγούμενης κυβέρνησης (που προέβλεπε μόνο υποπαραχωρήσεις δραστηριοτήτων και όχι πωλήσεις Οργανισμών Λιμένων, όπως συνέβη με ΟΛΠ και ΟΛΘ) ανέφερε πως εκτός από το οικονομικό αντάλλαγμα που θα καταβάλει ο επενδυτής, θα πλήρωνε για την υποπαραχώρηση και πάρα πολύ υψηλό ετήσιο αντισταθμιστικό τέλος στον οικείο Οργανισμό Λιμένος επί των ακαθάριστων εισπράξεων. Ενα τέτοιο τέλος θεωρείται απαγορευτικό για την είσοδο οποιουδήποτε επενδυτή σε λιμάνια τόσο μικρού μεγέθους, όπου η επίτευξη καθαρής κερδοφορίας αποτελεί στοίχημα.
Το πράσινο φως για την άμεση έναρξη των διαδικασιών σχετικά με την αξιοποίηση των δέκα μεγάλων περιφερειακών λιμανιών της χώρας, μέσω ιδιωτικοποιήσεων και υποπαραχωρήσεων, έδωσαν την Παρασκευή στο ΤΑΙΠΕΔ οι υπουργοί Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Γιάννης Πλακιωτάκης και Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας.
Τα συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία του ΤΑΙΠΕΔ θεωρούνται από τα πλέον ώριμα για μια «νέα γενιά» ιδιωτικοποιήσεων, καθώς εδώ και τουλάχιστον πέντε χρόνια έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον από υποψήφιους επενδυτές, ειδικά για τα λιμάνια της Αλεξανδρούπολης, της Ηγουμενίτσας, της Πάτρας, του Ηρακλείου, αλλά και της Καβάλας και του Βόλου.
Εξάλλου, το ΤΑΙΠΕΔ και συγκεκριμένα η ομάδα «Ποσειδών», που είναι επιφορτισμένη με τη διαχείριση των λιμανιών, έχει ανατάξει πλήρως τα οικονομικά των λιμένων, παρά την τοποθέτηση, διαχρονικά, κομματικά επιλεγμένων διοικήσεων, γεγονός που πιστώνεται στην τεχνογνωσία που έχει αναπτύξει η αρμόδια διεύθυνση του ΤΑΙΠΕΔ από τις αποκρατικοποιήσεις ΟΛΠ και ΟΛΘ. Να σημειωθεί πως πολλοί από τους παραπάνω οργανισμούς έχουν στη δικαιοδοσία τους και άλλους γειτνιάζοντες λιμένες μικρότερης σημασίας, όπως και μαρίνες ή και αλιευτικά καταφύγια. Για παράδειγμα, στην Ηγουμενίτσα υπάγονται τρεις μαρίνες. Ετσι η είσοδος επενδυτών που θα αναλάβουν την υποχρέωση να αναβαθμίσουν και να εκσυγχρονίζουν και αυτές τις υποδομές κρίνεται συμφέρουσα λύση για το Δημόσιο, τουλάχιστον όπου το κύριο αντικείμενο είναι ιδιαίτερα ελκυστικό για τους επενδυτές ώστε να αναλάβουν και αυτές τις υποχρεώσεις.
Οι δύο συναρμόδιοι υπουργοί Ναυτιλίας και Οικονομικών, αλλά και το ΤΑΙΠΕΔ, έχουν στη διάθεσή τους και τις μελέτες αξιολόγησης των δέκα επιμέρους λιμανιών που ολοκλήρωσαν οι σύμβουλοι του ΤΑΙΠΕΔ, όπου μεταξύ άλλων προτείνονται συγκεκριμένα διαγωνιστικά μοντέλα και εκτιμώνται τα μελλοντικά τους έσοδα.
Προτάσεις αξιοποίησης
Με βάση την παρουσίαση αυτών των μελετών που έχει στη διάθεσή της η «Κ», οι προτάσεις των συμβούλων για τα δέκα λιμάνια έχουν ως εξής: Για την Αλεξανδρούπολη προκρίνεται ξεκάθαρα η πώληση πλειοψηφικού πακέτου μετοχών του Οργανισμού Λιμένος. Για την Καβάλα προκρίνεται είτε η υποπαραχώρηση της χρήσης του προβλήτα «Φίλιππος Β΄» είτε και η πώληση πλειοψηφίας μετοχών του οργανισμού. Σημειώνεται πως η πρόταση αυτή αντανακλά το υφιστάμενο επενδυτικό ενδιαφέρον της αγοράς για το συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο. Ετσι, απαιτείται περαιτέρω βολιδοσκόπηση των δυνητικών επενδυτών. Για το Λαύριο προκρίνεται η επιμέρους παραχώρηση της δραστηριότητας της κρουαζιέρας. Για την Ηγουμενίτσα πώληση πλειοψηφικού πακέτου μετοχών του Οργανισμού Λιμένος. Για την Κέρκυρα η υποπαραχώρηση της δραστηριότητας της κρουαζιέρας. Για τον Βόλο ισχύει ό,τι και για την Καβάλα (υποπαραχώρηση δραστηριότητας γενικού φορτίου), αν και αναφέρεται επενδυτικό ενδιαφέρον για πλειοψηφία. Για το Ηράκλειο προτείνεται είτε η παραχώρηση της κρουαζιέρας είτε η πώληση μετοχών με παράλληλη όμως επιστροφή του παλιού βενετσιάνικου λιμένα στο Δημόσιο. Για την Πάτρα δεν προτείνεται αξιοποίηση στην τρέχουσα συγκυρία, να αναφέρεται, πάντως, η προοπτική υποπαραχώρησης του νότιου νέου λιμένα. Για την Ελευσίνα επίσης δεν προτείνεται αξιοποίηση στην τρέχουσα συγκυρία αλλά αναφέρεται ως σενάριο η υποπαραχώρηση της δραστηριότητας του γενικού φορτίου. Για τη Ραφήνα, ομοίως κρίνεται άκαιρη η αξιοποίηση, αλλά αναφέρεται ως προοπτική η υποπαραχώρηση δραστηριοτήτων της ακτοπλοΐας.
Οχηματαγωγά και κρουαζιέρα
Αν και προσώρας κυβέρνηση και ΤΑΙΠΕΔ προσανατολίζονται σύμφωνα με πληροφορίες σε μοντέλο πώλησης μετοχών για τον Οργανισμό Λιμένος Ηρακλείου –αφού πρώτα επιστραφεί στο Δημόσιο η ζώνη παραχώρησης που περιλαμβάνει το παλιό βενετσιάνικο λιμάνι– οι ενδιαφερόμενοι επενδυτές φαίνεται να εστιάζουν στη δραστηριότητα της κρουαζιέρας και των επιβατηγών οχηματαγωγών.
Μεγάλοι όμιλοι
Ειδικότερα, φέρονται ήδη να έχουν πραγματοποιήσει διερευνητικές επαφές με τις ελληνικές αρχές αναφορικά με την προοπτική συμμετοχής τους σε διαγωνισμό για την υποπαραχώρηση της δραστηριότητας της κρουαζιέρας, η αμερικανική Carnival και η γερμανικών συμφερόντων TUI Cruises, ενώ η ιταλική Grimaldi Group έχει συζητήσει την προοπτική ανάληψης της διαχείρισης του τμήματος της επιβατηγού και οχηματαγωγού δραστηριότητας που αντιστοιχεί στις Μινωικές Γραμμές συμφερόντων της.
Οι τελικές προτάσεις αναμένεται να γίνουν από τους χρηματοοικονομικούς συμβούλους για τη συγκεκριμένη ιδιωτικοποίηση που θα προσλάβει το ΤΑΙΠΕΔ κατόπιν διαγωνισμού το επόμενο διάστημα. Μια εκτίμηση, πάντως, των συμβούλων του ΤΑΙΠΕΔ που έχουν ασχοληθεί μέχρι στιγμής με το θέμα, για τα έσοδα του λιμένα Ηρακλείου από τις δραστηριότητες φορτίου και κρουαζιέρας αθροιστικά, τα τοποθετεί προοπτικά μεταξύ 4,5 και 6,1 εκατομμυρίων ευρώ περίπου ετησίως, πάντοτε προοπτικά. Στα τέλη του 2018 το σύνολο των εσόδων του λιμανιού με βάση τον ισολογισμό του που περιλαμβάνει και τις δραστηριότητες της ακτοπλοΐας και άλλες ήταν ήδη στα επίπεδα των 6,3 εκατομμυρίων.
