Στην ανάγκη μετάβασης της Ελλάδας σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο, με έμφαση στη βιομηχανία, την καινοτομία, την τεχνολογία και τη δημιουργία καλύτερα αμειβόμενων και ποιοτικότερων θέσεων εργασίας, καταλήγει η Ετήσια Έκθεση 2026 του ινστιτούτου εργασίας ΓΣΕΕ.
Σύμφωνα με την έκθεση, χαμηλοί πραγματικοί μισθοί, ακριβή καθημερινότητα, πολλές ώρες εργασίας και επίμονες κοινωνικές ανισότητες εξακολουθούν να διαμορφώνουν την πραγματικότητα για τους εργαζόμενους στην Ελλάδα.
Όπως επισημαίνεται, η οικονομική μεγέθυνση των τελευταίων ετών δεν έχει μεταφραστεί σε ουσιαστική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και των συνθηκών εργασίας, παρά τη βελτίωση ορισμένων βασικών οικονομικών δεικτών.
Τα βασικά προβλήματα για εργαζόμενους και νοικοκυριά
- Με βάση τα συμπεράσματα της έκθεσης, οι πραγματικοί μισθοί παραμένουν υπό πίεση, καθώς η αύξηση του κόστους ζωής απορροφά σε μεγάλο βαθμό τις ονομαστικές αυξήσεις. Ο μέσος πραγματικός ετήσιος μισθός αυξήθηκε μόλις κατά 0,3% την περίοδο 2019-2025, ενώ σε σύγκριση με το 2021 εξακολουθεί να είναι μειωμένος κατά 1,3%.
- Παράλληλα, οι αποδοχές σε βασικούς κλάδους της οικονομίας παραμένουν χαμηλές. Στην εκπαίδευση, στη δημόσια υγεία, στην κοινωνική μέριμνα, στην εστίαση και στο εμπόριο τα πραγματικά ωρομίσθια εξακολουθούν να βρίσκονται αισθητά κάτω από τα επίπεδα του 2009.
- Η Ελλάδα εξακολουθεί επίσης να καταγράφει από τις υψηλότερες ώρες εργασίας στην Ευρώπη. Στο εμπόριο οι εργαζόμενοι απασχολούνται κατά μέσο όρο 42,3 ώρες την εβδομάδα, στη μεταποίηση 41,7 ώρες και στον πρωτογενή τομέα 47,1 ώρες, χωρίς αντίστοιχη ανταμοιβή στις αποδοχές.
- Η έκθεση υπογραμμίζει ακόμη ότι η εργασία δεν αποτελεί εγγύηση αξιοπρεπούς διαβίωσης, καθώς η φτώχεια των εργαζομένων παραμένει υψηλή, ιδιαίτερα για όσους εργάζονται με μερική απασχόληση ή διαθέτουν χαμηλό και μεσαίο μορφωτικό επίπεδο.
- Σημαντικές οικονομικές πιέσεις συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν και τα νοικοκυριά. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 34,9% των οικογενειών με εξαρτώμενα παιδιά εμφανίζει ληξιπρόθεσμες οφειλές σε λογαριασμούς κοινής ωφέλειας, ποσοστό σχεδόν τετραπλάσιο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
- Την ίδια ώρα, η μακροχρόνια ανεργία εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή πρόκληση, καθώς περισσότεροι από τους μισούς ανέργους (55,8%) παραμένουν εκτός αγοράς εργασίας για περισσότερο από έναν χρόνο, με τις γυναίκες και τους νέους να πλήττονται περισσότερο.
- Η απασχόληση εξακολουθεί να βρίσκεται χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ γυναίκες, νέοι και άτομα με αναπηρία αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια στην ένταξή τους στην αγορά εργασίας.
Παράλληλα, ο κίνδυνος φτώχειας και οι εισοδηματικές ανισότητες παραμένουν υψηλοί, ακόμη και για εργαζόμενους και άτομα με υψηλό μορφωτικό επίπεδο, στοιχείο που, σύμφωνα με την έκθεση, αναδεικνύει τις αδυναμίες του κοινωνικού κράτους και της αγοράς εργασίας.
Στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου η αγοραστική δύναμη
Η έκθεση αποδίδει τα παραπάνω προβλήματα στις διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας. Αν και το πραγματικό ΑΕΠ συνέχισε να αυξάνεται το 2025, το κατά κεφαλήν εισόδημα εξακολουθεί να υπολείπεται αισθητά του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων αντιστοιχεί μόλις στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Όπως επισημαίνεται, η ανάπτυξη εξακολουθεί να στηρίζεται κυρίως στην κατανάλωση, η οποία αντιστοιχεί στο 67,8% του ΑΕΠ, έναντι 51,2% στην ΕΕ.
Την ίδια στιγμή, οι επενδύσεις παραμένουν χαμηλότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και κατευθύνονται σε μεγάλο βαθμό στις κατοικίες αντί σε παραγωγικούς και τεχνολογικούς τομείς, ενώ οι καθαρές εξαγωγές εξακολουθούν να είναι αρνητικές, επιβεβαιώνοντας τη σημαντική εξάρτηση της οικονομίας από τις εισαγωγές.
Το ΙΝΕ ΓΣΕΕ προειδοποιεί ότι η δημοσιονομική σταθερότητα δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει βιώσιμη ανάπτυξη, εάν δεν συνοδευτεί από παραγωγικές επενδύσεις, τεχνολογική αναβάθμιση, αύξηση των πραγματικών μισθών, ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και βελτίωση της ποιότητας της εργασίας.
Σύμφωνα με την έκθεση, η Ελλάδα χρειάζεται να μεταβεί σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο, με έμφαση στη βιομηχανία, την καινοτομία, την τεχνολογία και τη δημιουργία καλύτερα αμειβόμενων και ποιοτικότερων θέσεων εργασίας. Μόνο έτσι, καταλήγει το ΙΝΕ ΓΣΕΕ, η οικονομική ανάπτυξη θα μπορέσει να μετατραπεί σε πραγματική σύγκλιση με την Ευρώπη και ουσιαστική βελτίωση της καθημερινότητας των εργαζομένων.
