Με επιβολή φόρου δωρεάς κινδυνεύουν όσοι μεταφέρουν χρήματα από κοινό τραπεζικό λογαριασμό σε άλλο κοινό ή ατομικό και δεν έχουν αποδεδειγμένα συμβάλλει στη τροφοδοσία του αρχικού λογαριασμού, όπως προκύπτει από απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) μετά από προσφυγή φορολογούμενου που ζητούσε την ακύρωση του λογαριασμού της εφορίας.
Η υπόθεση αφορούσε μεταφορά ποσού ύψους 240.000 ευρώ από κοινό οικογενειακό λογαριασμό (πατέρας, μητέρα, κόρη και γιος) σε νέο κοινό λογαριασμό του γιου και της συζύγου. Η ΔΕΔ έκρινε ότι το ποσό συνιστά δωρεά επειδή ο προσφεύγων δεν είχε αποδεδειγμένα συμβάλει στην τροφοδότηση του αρχικού κοινού λογαριασμού ενώ μετά τη μεταφορά τα χρήματα βρίσκονταν αποκλειστικά στη διάθεση του ίδιου και της συζύγου του απορρίπτοντας τη προσφυγή του φορολογούμενου.
Στο σκεπτικό της απόφασης επισημαίνεται ότι αν συνδικαιούχος ενός κοινού λογαριασμού αποδεικνύεται ότι δεν συνέβαλε στις καταθέσεις και στη συνέχεια μεταφέρει τα χρήματα σε λογαριασμό που ανήκει στον ίδιο μπορεί να προκύψει φορολογικά άτυπη δωρεά. Σημειώνεται ότι το ισχύον νομοθετικό καθεστώς προβλέπει ότι όταν συνδικαιούχος κοινού λογαριασμού που δεν έχει συμβάλει στη δημιουργία του υπολοίπου αναλαμβάνει ή μεταφέρει χρήματα για προσωπική του χρήση η πράξη μπορεί να θεωρηθεί δωρεά και να φορολογηθεί.
Χιλιάδες υποθέσεις χρηματικών γονικών παροχών και άτυπων δωρεών έχουν φτάσει στη ΔΕΔ με τους φορολογουμένους να αμφισβητούν φόρους και πρόστιμα που τους έχουν επιβάλει οι φορολογικές αρχές. Πολλές από τις προσφυγές αφορούν γονικές παροχές με μετρητά αντί μέσω τραπεζικού συστήματος και περιπτώσεις διαδοχικών γονικών παροχών για τις οποίες δεν αναγνωρίστηκε το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ.
Την ίδια ώρα στο στόχαστρο του ελεγκτικού μηχανισμού μπαίνουν φέτος 1.080 υποθέσεις γονικών παροχών και δωρεών μεγάλων χρηματικών ποσών προκειμένου να εντοπιστούν περιπτώσεις παράκαμψης του αφορολόγητου των 800.000 ευρώ. Οι έλεγχοι γίνονται με βάση τα στοιχεία που αποστέλλουν οι τράπεζες και σε περίπτωση που δεν επιβεβαιωθεί η συναλλαγή και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαραίτητα δικαιολογητικά η εφορία προχωρά στην επιβολή φόρου από το πρώτο ευρώ της χρηματικής γονικής παροχής ή δωρεάς με συντελεστή 10% ή 20% ή 40% ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας.
Πάντως για να μη βρεθούν προ δυσάρεστών εκπλήξεων οι φορολογούμενοι θα πρέπει να γνωρίζουν τα εξής:
- Οι γονικές παροχές και δωρεές χρημάτων προς πρόσωπα που ανήκουν στην Α΄ κατηγορία συγγένειας, δηλαδή γονείς, τέκνα, σύζυγοι, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια είναι αφορολόγητες έως το ποσό των 800.000 ευρώ υπό την προϋπόθεση ότι πραγματοποιούνται μέσω του τραπεζικού συστήματος και υποβάλλεται η σχετική δήλωση. Όσες πραγματοποιούνται με μετρητά φορολογούνται αυτοτελώς με συντελεστή 10% χωρίς αφορολόγητο όριο.
- Η μεταφορά χρημάτων από γονείς σε τέκνα μέσω συστημάτων άμεσων πληρωμών (τύπου IRIS), για την κάλυψη μικροεξόδων τους («χαρτζιλίκι»), καθώς και για την κάλυψη δαπανών διαβίωσης, ιδίως όταν το τέκνο είναι προστατευόμενο μέλος (ανήλικο ή φοιτητής έως 25 ετών), δεν αποτελεί δωρεά και συνεπώς δεν υφίσταται υποχρέωση υποβολής σχετικής δήλωσης στην πλατφόρμα myPROPERTY.
- Σε διαδοχικές δωρεές κατά τις οποίες ωφελούνται πρόσωπα που δεν δικαιούνται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ (για παράδειγμα, δωρεά από τέκνο σε γονέα και στη συνέχεια δωρεά από τον γονέα σε άλλο τέκνο), η εφορία διερευνά τις πραγματικές συνθήκες, τη σκοπιμότητα των συναλλαγών και το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ τους. Εφόσον αποδειχθεί ότι ο ωφελούμενος είναι πρόσωπο που δεν ανήκει στην Α΄ κατηγορία δικαιούχων (π.χ. αδελφός) και ότι οι διαδοχικές δωρεές πραγματοποιήθηκαν με αυτόν τον σκοπό, επιβάλλεται φόρος 20% από το πρώτο ευρώ.
- Σε περίπτωση μεταφοράς χρηματικού ποσού σε κοινό λογαριασμό του τέκνου ή δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο επιβάλλεται φόρος δωρεάς εφόσον αποδειχθεί ότι το ποσό χρησιμοποιήθηκε από το τρίτο πρόσωπο και όχι από το τέκνο ή τον δωρεοδόχο.
