Η καλλιτεχνική εκπαίδευση στο επίκεντρο, με αφορμή το σ/ν για τις παραστατικές τέχνες

Με στόχο τη ρύθμιση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα, έχει τεθεί σε διαβούλευση το νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με τίτλο: «Ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, σύσταση νέας κατηγορίας θέσεων Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης, πλαίσιο λειτουργίας Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης και Ανώτερων Σχολών Μουσικής Εκπαίδευσης και άλλες ρυθμίσεις».

Σε πρώτο πλάνο είναι η σύσταση και οι όροι λειτουργίας της ΑΣΠΤ, υπό την «ομπρέλα» της οποίας θα είναι οι σχολές του Εθνικού Θεάτρου, της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, της Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης, του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος και του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης.

Ωστόσο, αξιοσημείωτη είναι η ρύθμιση θεμάτων των Ωδείων και των επαγγελματικών δικαιωμάτων των πτυχιούχων και των διπλωματούχων αυτών.

Το νομοσχέδιο είναι ανηρτημένο και διαθέσιμο για σχόλια στο opengov.gr έως ότου ολοκληρωθεί η διαδικασία της δημόσιας ηλεκτρονικής διαβούλευσης, την ερχόμενη Πέμπτη, 5 Μαρτίου, στις 10 το πρωί.

Σχολές και Τμήματα

Αρχικά, στο σχέδιο νόμου επισημαίνεται ότι σκοπός της ίδρυσης της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών (ΑΣΠΤ) είναι η αναβάθμιση των σπουδών των παραστατικών τεχνών, η προαγωγή της καλλιτεχνικής επιστημονικής γνώσης και έρευνας, και της διά βίου μάθησης στους τομείς των παραστατικών τεχνών, η ενίσχυση της δια-καλλιτεχνικότητας και της ακαδημαϊκής και επαγγελματικής εξέλιξης των φοιτητών και αποφοίτων της ΑΣΠΤ και η παροχή στους φοιτητές της ΑΣΠΤ γνώσεων και δεξιοτήτων ανώτατης εκπαίδευσης στις τέχνες του δράματος, του χορού και της μουσικής με την οργάνωση και υλοποίηση προγραμμάτων σπουδών πρώτου, δεύτερου και τρίτου κύκλου, συνδυάζοντας την καλλιτεχνική δημιουργία και πράξη με τη θεωρία και την έρευνα.

Έτσι, ορίζεται το πλαίσιο λειτουργίας της ΑΣΠΤ για την παροχή εκπαίδευσης, σε επίπεδο Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος (ΑΕΙ), στα πεδία της δραματικής τέχνης, της ορχηστικής τέχνης και της μουσικής ερμηνείας και σύνθεσης.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το νομοσχέδιο, η ΑΣΠΤ θα αποτελείται από τη Σχολή Παραστατικών Τεχνών με τα εξής Τμήματα:

α) Δραματικής Τέχνης και Σκηνοθεσίας με την ονομασία «Δραματική Τέχνη Εθνικού Θεάτρου»,

β) Ορχηστικής Τέχνης με την ονομασία «Ορχηστική Τέχνη Εθνικής Λυρικής Σκηνής»,

γ) Ορχηστικής Τέχνης με την ονομασία «Ορχηστική Τέχνη Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης»,

δ) Δραματικής Τέχνης με την ονομασία «Δραματική Τέχνη Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος» και

ε) Μουσικής με την ονομασία «Μουσική Τέχνη Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης».

Ποιοι θα διδάσκουν

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα άρθρα 12 και 13, τα οποία καθορίζουν τις προϋποθέσεις εκλογής και εξέλιξης μελών Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού και Ειδικού Καλλιτεχνικού Προσωπικού της ΑΣΠΤ.

Συγκεκριμένα, τρεις είναι οι κατηγορίες προϋποθέσεων για την πλήρωση θέσεων ΔΕΠ:

* Το διακεκριμένο καλλιτεχνικό έργο

* Η επαγγελματική εμπειρία, που να είναι συναφής με το γνωστικό αντικείμενο της θέσης και

* Η διδασκαλία σε ελληνικό ΑΕΙ ή αναγνωρισμένο ίδρυμα ανώτατης εκπαίδευσης του εξωτερικού, σε επιστημονικό πεδίο σχετικό με το γνωστικό αντικείμενο της προς πλήρωση θέσης.

Επιπλέον, όπως αναφέρεται, θα συνεκτιμάται και το «κατά πόσο το συνολικό έργο του υποψηφίου έχει αναγνωριστεί για τη συμβολή του στην τέχνη και έχει αποτελέσει αντικείμενο κριτικής και μελέτης».

Ακόμη, προβλέπεται διαδικασία, σε «εξαιρετικές περιπτώσεις», κατά τις οποίες το καλλιτεχνικό έργο ενός υποψηφίου είναι «ιδιαιτέρως διακεκριμένο και έχει τύχει καθολικής αναγνώρισης» στην Ελλάδα ή το εξωτερικό, όπως διακρίσεις, βραβεία, τιμητικές εκδηλώσεις, είναι δυνατή η εκλογή μέλους ΔΕΠ χωρίς τις προϋποθέσεις του απαιτούμενου τίτλου πρώτου κύκλου σπουδών και του απαιτούμενου ελάχιστου χρόνου εκπαιδευτικής πείρας ή της αυτοδύναμης διδασκαλίας.

Όσον αφορά στο Ειδικό Καλλιτεχνικό Προσωπικό (ΕΚΑΠ), πρόκειται για θέσεις μη μόνιμες, οι οποίες δεν θα υπερβαίνουν το 20% του αριθμού των μελών ΔΕΠ του τμήματος. Όπως αναφέρεται στο νομοσχέδιο, τα μέλη ΕΚΑΠ θα είναι «εξέχουσες καλλιτεχνικές προσωπικότητες, εγνωσμένου κύρους της ημεδαπής ή της αλλοδαπής στα πεδία της δραματικής τέχνης, της ορχηστρικής τέχνης και της μουσικής ερμηνείας και σύνθεσης και επιτελούν διδακτικό έργο, ακόμη και στην περίπτωση κατά την οποία δεν είναι κάτοχοι τίτλου πρώτου κύκλου σπουδών».

Επιπλέον, θα μπορεί να τους ανατεθεί αυτοδύναμο διδακτικό έργο και επίβλεψη εργασιών πρώτου και δεύτερου κύκλου σπουδών.

Τρόπος εισαγωγής στην ΑΣΠΤ

Όπως ορίζεται στο 9ο άρθρο του σχεδίου νόμου, η εισαγωγή φοιτητών στην ΑΣΠΤ θα πραγματοποιείται μέσω ειδικών εξετάσεων, οι οποίες, όπως προβλέπεται, θα είναι υποχρεωτικά δια ζώσης εξετάσεις – ακροάσεις των υποψηφίων φοιτητών σε καλλιτεχνικές δεξιότητες και σε γραπτή και προφορική εξέταση σε επιλεγμένα θέματα.
Απαραίτητη προϋπόθεση θα είναι οι υποψήφιοι να είναι απόφοιτοι Γενικού ή Επαγγελματικού Λυκείου.

Έναρξη λειτουργίας της ΑΣΠΤ

Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, η ακαδημαϊκή λειτουργία της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών θα αρχίσει από το ακαδημαϊκό έτος 2028-29.

Όσον αφορά σε όσους ήδη έχουν εγγραφεί στις Σχολές Δραματικής Τέχνης του Εθνικού Θεάτρου, Δραματικής Τέχνης του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, Χορού της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και της Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης και κατά την έναρξη του ακαδημαϊκού έτους λειτουργίας της ΑΣΠΤ δεν έχουν λάβει δίπλωμα ή πτυχίο, θα μπορούν να ενταχθούν έως και το 5ο εξάμηνο της ΑΣΠΤ για να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους σε αυτή, με την προϋπόθεση ότι κατέχουν απολυτήριο λυκείου και κάνουν σχετική αίτηση.

Ειδικά για τους εγγεγραμμένους σπουδαστές του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης, στις προϋποθέσεις ένταξης στην ΑΣΠΤ προστίθεται η περίπτωση φοίτησης σε συγκεκριμένα έτη των τμημάτων του.

Πάντως, όσοι ήδη εγγεγραμμένοι σπουδαστές δεν εισαχθούν στην ΑΣΠΤ και ολοκληρώσουν τις σπουδές τους με το ισχύον πρόγραμμα σπουδών, θα λάβουν πτυχίο ή δίπλωμα που θα αντιστοιχεί στο επίπεδο πέντε (5) του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων.

Πλαίσιο ρυθμίσεων για τα ωδεία

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός, ότι στο σχέδιο νόμου τροποποιούνται διατάξεις που αφορούν στη μουσική εκπαίδευση, οι οποίες χρονολογούνται από το 1966.

Τα Μουσικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα μετονομάζονται σε Ανώτερες Σχολές Μουσικής Εκπαίδευσης και διακρίνονται σε:

α) Ωδεία,

β) Μουσικές Σχολές,

γ) Συμφωνικές Ορχήστρες,

δ) Συγκροτήματα μουσικής δωματίου, και

ε) Χορωδίες.

Οι ΑΣΜΕ ορίζεται ότι θα παρέχουν ανώτερη μουσική εκπαίδευση και οι τίτλοι των αποφοίτων τους θα αντιστοιχεί στο επίπεδο 5 του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων, ενώ θα προβλέπεται σύνδεση της ανώτερης μουσικής εκπαίδευσης με την ανώτατη εκπαίδευση μέσω ακαδημαϊκών «διαδρομών».

Επιπλέον, η εποπτεία τους μεταφέρεται από το Υπουργείο Πολιτισμού, στο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού.

Προγραμματισμός νομοθέτησης

Όπως προαναφέρθηκε, το νομοσχέδιο θα είναι υπό διαβούλευση μέχρι και την ερχόμενη Πέμπτη, 5 Μαρτίου 2026 (10:00). Στη συνέχεια, αφού υπάρξει μία πρώτη επεξεργασία με βάση τα σχόλια της ηλεκτρονικής διαβούλευσης, θα εισαχθεί για επεξεργασία στη Διαρκή Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής και στη συνέχεια θα συζητηθεί στην Ολομέλεια.